ZEE+LAND

hospSoms ben je de vis die het water niet meer ziet. Dat gevoel had ik bij het lezen van ZEE+LAND, de kracht van kustregio’s. Prof. dr. Gert-Jan Hospers, verbonden aan de universiteiten van Twente en Nijmegen, schreef het boek. De kust trekt, overal en altijd. En in Nederland is Zeeland de enige regio waar de zee echt binnen spoelt. Kustregio’s van Europa, verenigt u! Dat is plusminus de boodschap. Zeeland kan leren van aquacultuur, energieopwekking en toerisme in Engelse, Franse, Italiaanse, Deense, Kroatische kustregio’s. Als we daar gaan kijken, zullen we snel een klik voelen, voorspelt Hospers. Hij is econoom, met een extra antenne voor de kracht van softe factoren.

In de PZC van dinsdag 30 september 2014 stond een interview met de auteur:

Zeeland is uniek! Speel dat uit

Zeeland, kijk naar andere kustregio’s. Naar Bretagne, naar Wales, naar Kroatië. Voel de verbondenheid, sla de handen ineen!

door Jan van Damme
Eindelijk weer eens een boodschap met perspectief. Gert-Jan Hospers zegt het met nadruk. Een kustregio als Zeeland beschikt over onvermoede krachten. Daar waar land en zee elkaar ontmoeten gebeurt altijd iets bijzonders. Vast land en vloeibaar water, het fascineert hele volksstammen. De kust trekt, meer dan andere landschappen. Bossen in Duitsland en hooggebergtes in Zwitserland en Oostenrijk zijn ook best attractief, maar qua beleving blijven ze achter bij regio’s waar het water tegen duinen en dijken spoelt.
Professor dr. Gert-Jan Hospers (1974) doceert economische geografie aan de Universiteit Twente en is bijzonder hoogleraar city- en regiomarketing aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij is van huis uit econoom. De laatste jaren is hij zich meer en meer gaan toeleggen op de vraag ‘wat doen plekken met mensen?’ Gevoelens, softe factoren – is zijn redenering – kunnen harde gevolgen hebben. Bijvoorbeeld: Zeeuwse identiteit (gevoel) kan van belang zijn voor het vestigingsklimaat van vernieuwende ondernemingen op het gebied van zeevoedsel (hard).
Hospers schreef het boek Zee+Land, de kracht van kustregio’s, dat morgen verschijnt. Het is een ruim verhaal over de levensvatbaarheid en levenskracht van juist kustregio’s in heel Europa. Op het gebied van toerisme, bedrijvigheid, voedsel- en energieproductie, gezondheidszorg. Met als rode draad, dat lokale activiteiten kunnen floreren als ze goed ingebed worden in internationale netwerken.
Enkele krenten uit Hospers’ boek: Zeeuwen – kustbewoners in het algemeen – zijn gezonder dan mensen die in het binnenland wonen. Een provincie als Zeeland kan beter op plaatselijke ondernemingen mikken dan op de vestiging van multinationals. En ook: kustbewoners mogen zich meer en beter realiseren, dat ze in een bijzondere regio gevestigd zijn.
De boodschap van Hospers voor de provincie Zeeland is duidelijk. Kijk Europees, en beperk je niet tot het spiegelen aan de andere Nederlandse krimpregio’s Groningen en Limburg. Als het enige kustgebied in Nederland waar de zee echt binnen spoelt heeft Zeeland veel meer met zeegebonden regio’s elders in Europa. In internationaal verband wordt er volgens de hoogleraar niet voor niets beleid ontwikkeld voor ‘European coastal regions’.
Hospers: ,,Internationaal denken en vergelijken is veel interessanter dan het kijken naar andere regio’s en provincies binnen Nederland. Neem het onderwerp krimp. In dat verband kun je met Groningen en Limburg optrekken. Maar het is veel voor de hand liggender om naar bijvoorbeeld Franse en Duitse kustregio’s te kijken. Dan verandert je perspectief volledig. In Frankrijk hebben ze niet eens een woord voor ons begrip ‘krimp’. En in Duitsland lachen ze alleen maar als ze over de omvang van ons krimpprobleem horen. In al die landen, ook Italië en Engeland, geldt dat de stad meer trekt dan het platteland. Dat proces is daar al heel lang aan de gang. Het is dus nodig om krimp vanuit een eigentijds, internationaal perspectief te bezien. Het traditionele beeld van hoe een dorp eruit zou moeten zien, moeten we loslaten. Een krimpgebied is een voorbeeld van hoe de rest van Nederland er over een aantal jaren uit gaat zien. Zo kun je Zeeuws-Vlaanderen als een laboratorium van de toekomst zien. De mensen wonen in een dorp, werken in de stad en houden via internet contact met de rest van de wereld. Cruciaal is dat verschillende perspectiefniveaus – dorp, stad, regio, land, wereld – tegelijk bij elkaar komen. Je bent een dorp in een ‘global village’. Dat kan prima, kijk maar hoe de jeugd daarmee omgaat, die speelt voortdurend met die verschillende schalen.’’
gert-jan-hospersDe hoogleraar (foto) komt met plezier naar een kustregio als Zeeland. Al was het alleen maar omdat hij last heeft van zijn luchtwegen. Een dag aan zee, is zijn ervaring, geeft een gevoel van intensiteit en frisheid. En je slaapt er beter. Het is dat hij huis, thuis en werk in Twente heeft, anders zou hij het wel weten. Hij zegt: ,,Mensen aan de kust zijn gezonder. Dat blijkt uit internationaal onderzoek. Een zeebad met zout water en het strandgevoel doen wonderen.’’ In zijn boek introduceert hij de term ‘zeeschap’ voor de gebieden, waar zee en land elkaar ontmoeten. Hospers: ,,Je hebt daar een grenservaring. Dat zien we ook in Bretagne, Kroatië, de Deense eilanden, de zuidkust van Italië, Galicië, noem maar op. De kustgebieden hebben een meerwaarde ten opzichte van welk ander landschap dan ook.’’ Speelt Zeeland die specifieke voordelen van een kustregio goed uit? De Twentse prof vindt dat dat de laatste jaren zeker het geval is. Hij haalt ‘de vis die het water niet ziet’ van stal. Dat gezegde klopt wel: lange tijd hadden de Zeeuwen niet in de gaten dat ze in een voor Nederlandse begrippen unieke kustregio wonen. Dat besef is er nu wel. Er wordt nagedacht over aquaculturen. Er wordt geëxperimenteerd met het samengaan van industriële activiteiten, natuur en toerisme. Hospers: ,,Ik vind Concert at Sea een mooi voorbeeld van hoe ondernemers de ligging aan de zee uitbuiten. Er is niet alleen mooie muziek, maar als bezoeker heb je ook een prachtige kustervaring.’’ Zeeland heeft volgens Hospers een sterke eigen identiteit. Tijdens het onderzoek voor zijn boek ontdekte hij hoeveel boeken en artikelen er over de provincie geschreven zijn. Meer, denkt hij, dan over elke andere regio in Nederland. Qua oppervlak en bewonersaantal heeft de provincie voor hem een mooie schaal. De mentaliteit van vooral met beide benen op de grond staan, is volgens hem vergelijkbaar met Twente. ,,Niet vreemd’’, zegt hij, ,,dat een echte Tukker als Han Polman in de smaak valt als Commissaris van de Koning.’’
Antwerpen en Rotterdam ligen als mega-economische centra aan de grensen van het deltagebied. Dat er wat bedrijvigheid betreft voor Zeeland alleen wat afvallertjes overblijven, is – meent Hospers – geen probleem. Je moet in elk geval niet met die ‘grote jongens’ willen concurreren. Maar, dat neemt niet weg dat Zeeland juist wel een sterke eigen koers kan varen. Met de ervaringen van Twente in het achterhoofd – waar de teloorgang van de textielindustrie dramatische gevolgen had voor de werkgelegenheid – pleit hij voor diversificatie. Het ontwikkelen van de ‘biobased economy’ is wat hem betreft toe te juichen. ,,Andere regio’s zijn er veel minder mee bezig. En het appelleert ook aan internationale vraagstukken als duurzaamheid, klimaatverandering en voedselschaarste.’’ Dat de provincie voor nieuwe ontwikkelingen over de grens moet kijken, vindt hij bijna vanzelfsprekend. ,,En dan niet in het kader van de euregio. Het gaat voor mij om échte internationale samenwerking. Als er in Wales geëxperimenteerd wordt met zeewier, dan moet je daar eens gaan kijken. Hoe doen ze dat daar? Stel je die vraag, dan zul je merken dat er meteen een band ontstaat. Aan de Duitse Oostzee wordt aan nieuwe toeristische ontwikkelingen gewerkt. Ga kijken! Op Jersey kweken ze zeeslakken voor consumptie. Kan dat in Zeeland ook? Zo kun je steeds nieuwe internationale coalities smeden. En sta je sterk, binnen en buiten Nederland en word je minder afhankelijk van Den Haag.’’

Gert-Jan Hospers: ZEE+LAND, de kracht van kustregio’s – Uitgeverij Den Boer|De Ruiter,  136 pagina’s, 12,50 euro.

Bestel: ZEE+LAND, de kracht van kustregio’s

Dit bericht is geplaatst in Ondernemend Zeeland, Zeeuws erfgoed met de tags . Bookmark de permalink.

0 reacties op ZEE+LAND

  1. Francisca van Vloten schreef:

    Meteen besteld!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.