Scharnierend gewest

scharnierendgewestHeeft een grens invloed op mensen? Ik heb het me vaak afgevraagd. Mijn antwoord was altijd: ja. En dat baseerde ik op de ervaringen in mijn West-Zeeuws-Vlaamse jeugd, in Groede. Vanuit die uithoek van Nederland vond ik de Belgen maar rare jongens (en meisjes). Ik ontmoette mooie Vlaamse portretten in de zomerse oogsttijd. Mannen met vrachtwagens uit het jaar nul die stro op kwamen halen. Ik verstond amper een woord van wat ze zeiden. Ze hadden grote leren schorten voor, hadden een handschoen aan hun linkerhand, in hun rechter een strohaak. En maar ouwehoeren, over bier, de wuvekes, frankskes en de minister die zijne zakken vulde. Stro laden konden ze overigens wel. Maar ik voelde weinig verwantschap.

Nog tijdens ons afstuderen kwamen Nicolette en ik terecht in een huisje op de grens bij het Vlaamse Middelburg. We hadden daar bijzonder aardige buren, van wie de vrouw de prachtige naam Godelieve heeft. Met hen hadden we dus contact. Maar met het net aan de andere kant van de grens gelegen Middelburg helemaal niet. Daar waren we toch te Nederlands voor. Onze buren deden hun kinderen in België op school, maar als ik me goed herinner kozen ze toch voor Nederlands vervolgonderwijs.

Het zijn zomaar wat flarden die bij me opkomen, als ik de bundel Scharnierend Gewest – 200 jaar Zeeuws-Vlaanderen 1814-2014 lees. De regio is zich, als ik het even snel formuleer, hoe langer hoe meer Nederlands gaan voelen. Dat past dus helemaal bij mijn gevoelens. Zeeuws-Vlaanderen hoort ondanks alle gesputter bij Nederland. Je moet er toch niet aan denken dat het – bijvoorbeeld – in 1814 of 1830 bij Vlaanderen was gevoegd. Dan hadden nu de containermuren en rokende schoorstenen van Antwerpen tot in Cadzand gestaan.

Nee hoor. Laat België maar dat amusante buitenland zijn waar je met een beetje goede wil elkaar kunt verstaan en een goede pint kunt drinken. Dichterbij hoeven ze voor mij niet te komen.

Wat het boek betreft: André Bauwens van de Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen en Hans Krabbendam van het Roosevelt Study Center in Middelburg hebben een mooie bundel samengesteld. Drie grote hoofdstukken: 1 Geografie en bestuur, 2 Econonie en 3 Taal, cultuur en godsdienst. Ik moest wel glimlachen, toen ik zag dat in het voorwoord bij de auteurs Jeanine Dekker en Willem van den Broeke expliciet wordt aangegeven dat ze uit Middelburg komen. Bij Lo van Driel gebeurt dat niet, die is kennelijk met zijn lange Van Dale- en Sluis-historie zo ingeburgerd, dat hij ‘één van ons’ is.

De teneur in de artikelen is dat Zeeuws-Vlaanderen in de loop van twee eeuwen steviger met Nederland verbonden raakt. Dat zou vooral in 1919 duidelijk geworden zijn, toen België serieuze pogingen ondernam om de regio te annexeren. Volgens André Bauwens is het verzet daartegen in Zeeuws-Vlaanderen van hogerhand geregisseerd, maar dat neemt niet weg dat weinigen zin hadden om van nationaliteit te veranderen.

Eén zin blijft in mijn hoofd rondspoken – eigenlijk een deel van een zin: ,,…Zeeuws-Vlaanderen, dat zich misschien nog eerder op Nederland dan op Zeeland richtte.” Dat vind ik een interessante constatering. Het komt ook voor in het Zeeuws-Vlaamse volkslied: ,,… maar deel van Nederland.” Misschien is dat wel zo: meer Nederlander dan Zeeuw. Dan is Zeeuws-Vlaanderen misschien nog altijd vooral Staats-Vlaanderen.

André Bauwens en Hans Krabbendam (red.),: Scharnierend Gewest, 200 jaar Zeeuws-Vlaanderen -nummer 42 in de serie Bijdragen tot de Geschiedenis van West-Zeeuws-Vlaanderen, Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen, 200 pag., 19,95 euro, te bestellen via 0118-654347 of info@zeeuwsgenootschap.nl.

***********************************************

PZC van maandag 14 april 2014

Zeeuws-Vlaanderen is zo Nederlands als wat

door Harmen van der Werf

GROEDE – Het moet maar eens gezegd worden: Zeeuws-Vlaanderen is zo Nederlands als wat. Twee eeuwen geleden is daarvoor definitief de basis gelegd. Dat wordt dit jaar voluit gevierd, zoals afgelopen zaterdag 12 april 2014 met een historisch symposium in de Grote Kerk van Groede.

Het leuke van geschiedenis is dat je vaak voor verrassingen wordt geplaatst. Dat maakt een symposium als in Groede – met 115 bezoekers veel drukker bezocht dan verwacht – ook interessant. Vooral ook omdat de presentatie van een boek eraan was gekoppeld onder de mooie titel: Scharnierend Gewest, 200 jaar Zeeuws-Vlaanderen. Ofwel, Zeeuws-Vlaanderen als (piepend) scharnier tussen Nederland en België. Eén van de aardigste verrassingen staat in het boek. Lo van Driel en Jeanine Dekker maken er melding van. Het ‘landje apart’ bezuiden de Westerschelde viel in de oude Republiek, tot de inval van de Fransen in 1794-1795, rechtstreeks onder Den Haag. De Fransen maken daar een einde aan en brengen Zeeuws-Vlaanderen bij het zuidelijke Oost-Vlaanderen onder. In 1814, als koning Willem I het voor het zeggen heeft over zowel Nederland als België, is dé keuze: Het gewest bij Oost-Vlaanderen laten óf toch aan Zeeland toevoegen. Willem I vindt het logischer voor Oost-Vlaanderen te kiezen, omdat de Schelde een duidelijke scheidslijn is. De katholieke burgemeester van Hulst juicht dit idee toe. Protestantse Zeeuws-Vlamingen voelen er echter niks voor en zij trekken aan het langste eind. En dan komt het. In 1830, als België zich wil afscheiden van Nederland, willen rooms-katholieke Zeeuws-Vlamingen nog met de Belgen meedoen. Máár: als België na de Eerste Wereldoorlog, in 1919, Zeeuws-Vlaanderen wil hebben als compensatie voor alle oorlogsleed, zijn Zeeuws-Vlamingen eensgezind fel tegen. Zeeuws-Vlaanderen is zo steeds Nederlandser geworden, met altijd wel – het kan niet anders – een speciale band met België. Belgen leggen spoorlijnen aan in Zeeuws-Vlaanderen. De eerste industrie in de Kanaalzone is Belgisch-Frans. Smokkel had niet bestaan zonder België, evenals de ooit vele seksshops. Zo wordt het nooit saai.

 

Dit bericht is geplaatst in Geschiedenis, Heemkunde met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.