Moscow Times

covermoscowWas het idealisme? Was het zucht naar avontuur? Het uitgeversechtpaar Derk Sauer (1952) en Ellen Verbeek (1958) verhuisde in 1990 naar Moskou. Rusland was toen een land in volledige verwarring. De Muur net gevallen, het communistische staatssysteem in ontbinding, het land bijna failliet, de mensen ernstig verarmd. Daar gaan wonen was een stap in het ongewisse. Het opzetten van een magazine, later van een krant en een hele serie tijdschriften, was een groots avontuur. Freelance journaliste Dido Michielsen schreef het Russische avontuur van Derk Sauer en Ellen Verbeek op in Moscow Times. Het is een spannend boek geworden. Met moord en afpersing, en – vooralsnog – met een goede afloop.

Derk Sauer en zijn vrouw Ellen Verbeek staan de laatste jaren bekend als mediatyconen. Een groot woord, maar daar hebben ze het ook naar gemaakt. Ze werken nog wel in hun bladenimperium in Rusland, maar hun uitgeverij daar hebben ze in 2005 voor 140 miljoen euro verkocht. Sauer kocht vervolgens in 2010 samen met een investeringsmaatschappij de NRC op. Kortom: we hebben het niet over kleine spelers in het medialandschap.

Dat het boek over hun Russische avonturen een plaats krijgt op Zeelandgeboekt heeft met hun zomerverblijf bij Domburg te maken. Wie daar een deel van het jaar in een 18e-eeuwse villa woont, is sowieso een beetje Zeeuws. Daar komt nog eens bij dat Derk Sauer Zeeuwse roots heeft. Zijn overgrootvader aan moeders kant was een Tazelaar op Noord-Beveland. En ze presenteren hun boek morgen om 16 uur in de Kloveniersdoelen in Middelburg. Dat wordt een publiek onderonsje van hoofdredacteuren: PZC-hoofdredacteur Peter Jansen interviewt het echtpaar naar aanleiding van het boek Moscow Times.

Avontuur en succes, dat zijn de twee ingrediënten van hun leven. Sauer kreeg van het weekblad De Groene Amsterdammer de geuzentitel ‘Kuifje in Moskou’. De Russische hoofdstad was ‘een onontgonnen gebied, waar je letterlijk alles zelf moest uitvinden’. Afpersing en moord, je moest er wel tegen kunnen. Voor Ellen werd het bijna te veel. De ontdekking van yoga werkte voor haar bijna ‘levensreddend’.

Ik moest lachen om de scène met de Tipp-Ex. Pagina 91: ,,In Moscow Magazine werd op een dag een foto afgedrukt van Boris Jeltsin met de politica Galina Starovojtova. Het bijschrift vermeldde per ongeluk dat ze zijn vrouw was. De Amerikaanse redacteuren vonden het grappig, maar Gennadi Moesaelian raakte in paniek. ‘Zo lijkt het net of Jeltsin een minnares heeft. We belanden allemaal in de gevangenis, de maffia komt ons halen of jeltsin laat ons vermoorden’, riep hij uit. Van Gaal liet een doos Tipp-Ex uit Nederland komen en de volledige redactie zat dagenlang met een paar ingehuurde studenten in de kelder om de zestigduizend exemplaren van Moscow Magazine te corrigeren en met stickertjes te beplakken.”

Het verhaal over de 30-jarige correspondent Mart Levendig (pagina 79-81) doet pijn. Hij overleed in 1990 aan een – naar later bleek – geboren hartafwijking. Derk Sauer en NOS-correspondent Peter d’Hamecourt wilden zijn lichaam uit het ziekenhuis ophalen. Het personeel kon hen niet helpen, dus gingen ze zelf op zoek. ,,Ze dwaalden door de eindeloze gangen tot ze het mortuarium vonden. In de grote betegelde ruimte lagen tot hun verbijstering de lichamen schots en scheef op de koude stenen vloer, zonder enige vorm van decorum of bedekking. Het leek wel een gruwelijke scène uit een oorlogsfilm. D’Hamecourt en Derk sprongen zo goed en zo kwaad als het ging tussen de bloedsporen en lijken door, tot ze het ontzielde lichaam van hun vriend vonden.” Hoe ze met het in dekens gewikkelde lijk in de lift van Levendigs appartement stonden, moet u zelf maar lezen.

Dido Michielsen: Moscow Times. Het Russische avontuur van Derk Sauer en Ellen Verbeek – Uitgeverij Nieuw Amsterdam, 400 pagina’s, 19,95 euro. PZC-hoofdredacteur Peter Jansen interviewt Sauer en Verbeek vrijdag 16 augustus om 16 uur in de Kloveniersdoelen in Middelburg.

****************************************

In de PZC van donderdag 15 augustus schreef ik het volgende signalement van het boek als aankondiging van de lezing:

Russische avonturen van Derk Sauer en Ellen Verbeek

Het uitgeversechtpaar Derk Sauer en Ellen Verbeek heeft een vakantievilla bij Domburg. Als je daar toch zit gedurende de mooie Zeeuwse zomer van 2013. En je hebt net het boek Moscow Times laten verschijnen over je uitgeversjaren in Rusland. Dan kun je ook wel een boekpresentatie houden in Zeeland. PZC-hoofdredacteur Peter Jansen interviewt de mediatyconen morgen in de Kloveniersdoelen in Middelburg over hun Russische avonturen.

Bijna een kwart eeuw wonen Derk Sauer (1952) en Ellen Verbeek (1958) nu in Moskou. Ze streken er neer in 1990 met hun eenjarige zoon Tom. De Muur was net gevallen, de Russische president Gorbatsjov introduceerde zijn perestrojka – hervorming – en bood westerse investeerders kans om zijn bijna failliete land weer op de rails te helpen. In die chaotische tijd besloot de Nederlandse uitgeversmaatschappij VNU in Rusland een tijdschrift op de markt brengen. Derk Sauer, de toenmalige hoofdredacteur van Panorama – ook VNU – moest de kar gaan trekken. Met veel kunst en vliegwerk kon hij in april 1990 het eerste nummer van het maandblad Moscow Magazine presenteren. De feestelijke receptie bij die gelegenheid liet meteen iets van de voor westerlingen niet alledaagse Russische gewoonten zien. ,,Vlak voor de genodigden arriveerden, waren de dienbladen met drankjes en hapjes klaargezet. De eerste gasten doken op de tafels en weg was alles. Derk en Ellen haalden bij de belendende Zwitserse winkel gauw een nieuwe voorraad – waarmee precies hetzelfde gebeurde.’’ Na afloop bleek dat sommigen hadden geprobeerd de druiven van was op te eten, die ter decoratie op de schalen lagen.

Derk Sauer droomde van een eigen krant. Zijn uitgever VNU wilde daarin niet meegaan, waarop hij op eigen houtje aan het werk ging. Op 2 oktober 1992 kon hij het glas heffen op Ruslands eerste onafhankelijke Engelse dagblad: The Moscow Times – volgens Sauer ‘een kleine krant met een groot verhaal’. Dat was het begin van het uitgeversconcern Independent Media, dat in de loop van de jaren tot een miljoenenbedrijf zou uitgroeien omdat Sauer en zijn echtgenote Verbeek op de goede momenten voor ‘een vlucht naar voren’ kozen. De uitgave van een Russische versie van het vrouwenmagazine Cosmopolitan in 1994 betekende een doorbraak. Ellen Verbeek, die in Nederland voor het weekblad HP/De Tijd had gewerkt, was de succesvolle hoofdredacteur van Ruslands eerste glossy magazine. Nummer 1 verscheen in een oplage van 60.000 stuks, na een jaar werden er 400.000 exemplaren per maand gedrukt. In 2005 deed het echtpaar de uitgeverij voor 140 miljoen euro van de hand.

Voor het behalen van succes was wel enig doorzettingsvermogen nodig. Rusland werd het Wilde Oosten genoemd. Afpersing en moord waren er aan de orde van de dag. In de eerste jaren zag de maffia de succesvolle uitgeverij over het hoofd. Maar toen ongure elementen de rijkdom van het concern roken, kwam het geweld dichtbij. Hoofdredacteur Maksim Maslakov van de door Sauer uitgegeven Playboy werd in maart 2001 neergeschoten. Een heethoofdige Kaukasiër, eigenaar van een modellenbureau, werd door het uitgeversechtpaar als levensbedreigend ervaren. ‘Je bent gek dat je in dat boevenland blijft, kom onmiddellijk naar huis’, schreef een vriendin van Ellen.

Aan die oproep gaven Ellen en Derk geen gehoor. Ze wonen in wat ze zelf noemen het Gooi van Moskou. Sauer heeft wel weer activiteiten in Nederland: in 2010 kocht hij samen met een investeringsmaatschappij de NRC op. Freelance journaliste Dido Michielsen boekstaafde hun Russische avonturen. Dat boek verscheen afgelopen mei onder de titel Moscow Times bij Nieuw Amsterdam – een uitgeverij die in 2005 door Derk Sauer is opgericht.

 

 

Dit bericht is geplaatst in Biografie, Journalistiek met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.