Breskens en de visserij

breskvisAls je zelf geen visser bent, of geen directe familie hebt die het water opgaat, dan kun je de magie niet goed aanvoelen. Vissers vormen een gesloten wereldje. Zo heb ik het altijd ervaren. Voor mij was Breskens dichtbij. Maar de visserijwereld was ver weg. Ik had op de middelbare school wel visserskinderen in de klas. Van de Broeckes, Versprilles. Als een schip op zee was gebleven – zoals de BR 16 in 1971 – kregen zij extra aandacht. Nu er een boek met de titel Breskens en de visserij verscheen, dacht ik: dit is mijn kans om eindelijk de zilte magie te proeven. Maar dat viel toch tegen.

Breskens heeft een echt eigen schrijverstrio. Vorig jaar nog bereidden Frans Meijaard, Reggie Corijn en Wilma Valk hun illustere dorpspastoor Omer Gielliet een gedenkwaardig jaar. Door hun boek over de eerwaarde, en door hun succesvolle greep naar de PZC-publieksprijs tijdens de Week van het Zeeuwse Boek. In 2014 kunnen ze een nieuwe poging wagen met hun visserijboek.

bresk1De nieuwste uitgave komt voor een belangrijk deel op naam van Frans Meijaard. Hij leverde het leeuwendeel van de artikelen. Wilma Valk komt beduidend minder aan het woord, en Reggie Corijn doet pas in enkele van de laatste hoofdstukken van zich spreken. Met een harde kaft, 280 pagina’s, luxe papier en mooie druk en opmaak is het een indrukwekkende uitgave geworden. Een gedrukt monument voor de bijna verdwenen visserij van Breskens.

Want dat wordt al in de inleiding van het boek gezegd: de bloeiperiode van de Bressiaanse visserij is voorbij. Van de veertig kotters halverwege de 20ste eeuw zijn er maar een paar meer over. Gesneuveld in de Europese regelgeving en daardoor sanering, mogen we het zo samenvatten? Een hard gelag voor een sector, die het dorp een eeuw lang een heel eigen sfeer en uitstraling heeft gegeven.

Kort en goed komt het erop neer, dat er iets meer dan honderd jaar vanuit Breskens wordt gevist. De bloeiperiode viel in de twee decennia na de Tweede Wereldoorlog, toen vooral de haringvangst goud opleverde. In die jaren werd Breskens ook de thuishaven van Texelse en Urker vissers. Sindsdien werden de kotters alleen maar groter en duurder, maar werd er ook steeds meer over overbevissing gesproken met uiteindelijk een strenge quotering tot gevolg.

bresk3(foto: de BR 5 van Jacobus van den Heuvel)

Het boek biedt geschreven portretten met veel uit familiearchieven afkomstige foto’s. Van vissers, van mensen in de directe omgeving van de visserij, van visserijverenigingen, van visverwerkende bedrijven en handelaars/transporteurs. Door die aanpak krijgt het geheel een menselijk gezicht. We dwarrelen door de 20ste eeuw, via (onder andere) het levensverhaal van de in 1962 overleden visserman Jan Hoogstad, mijnmeester Jan Jacobs (overleden in 1988), de van Nieuwe Sluis afkomstige Piet Ritico, Nellie Vermeulen – de eerste varende vissersvrouw van Nederland, garnalenpelster Neeltje Buize-van Belois, de diverse Jan Albregtses, lastige Bressiaander Jaap Keijmel, de familie Fenijn. De haringvisserij krijgt ruim aandacht, evenals de garnalenvangst. Alle scheepsrampen komen voorbij, van de in 1906 vergane BR 17 van schipper Van de Sande tot en met de in 1992 in de Westput voor Westkapelle gekapseisde BR 45 Deo Volente van Staf Steijaart.

Er stranden potvissen. Die van begin januari 1970 herinner ik me. Groot nieuws in de krant, grote verhalen van vrienden die bovenop ‘het monster’ hadden gestaan en ook over de buitensporig grote penis van het dier opschepten. Het had gevroren die dagen. Een deel van de Baarsandse kreek lag dicht, dat was bijzonder. Daar heb ik toen geschaatst, nou ja, gekrabbeld op te grote kunstschaatsen.

Een samenvattend overzichtsartikel had het boek goed gedaan. Harde cijfers over de vishandel ook. Zo had je als lezer een kader gekregen, waarin je alle verhalen had kunnen plaatsen. Het kan zijn dat het archiefmateriaal voor zo’n overzicht wat karig is. Maar dan nog hadden de schrijvers een poging kunnen ondernemen.

Kom ik door het lezen van het boek echt in de visserswereld terecht? Nee, dat lukt niet. Ruim veertig jaar geleden, toen ik met mijn vader een café aan de haven van Breskens binnenstapte, voelde ik de afstand tot de mannen aan de toog. Zij hadden gevaren, wij niet. Dat gevoel heb ik na lezing nog steeds. Bressiaanders staan voor mij bekend als lastig en vechtlustig. Ruw in de mond, ruw in de omgang, alleen in voor eigen grappen, lichtgeraakt. Misschien maakt het omdat het boek door Bressiaanders is geschreven, maar van die kenmerken kom ik niet erg veel tegen. Op pagina 194 wel iets, als P.J. Cruson herinneringen ophaalt: ,,Bressiaanders lastig? Tja, daar zit wat in. Vissers houden van vrijheid en onafhankelijkheid.’’ En: ,,Het klimaat is op z’n best als ze zich niet met ons bemoeien en andersom.’’

Die nogal trotse, gesloten wereld gaat teloor. Dit boek kan de nostalgische gevoelens levend houden en aanwakkeren.

Frans Meijaard, Reggie Corijn, Wilma Valk: Breskens en de visserij – Uitgave Drukkerij Durenkamp in samenwerking met Stichting Op Bresjes, hardcover, 280 pagina’s, 29,95 euro.

************************************************

 

In de Zeeuws-Vlaamse editie van de PZC van 30 juli 2013:

Belang visserij geboekstaafd

Breskens en de visserij horen al twee eeuwen bijelkaar. De redactie van Op Bresjes maakte een boek.

door René Hoonhorst

BRESKENS – De meeste vissermannen zijn geen praters. Gevraagd naar verhalen over vroeger zeggen oude vissers meestal dat ze ‘alles vergeten zijn’. Maar tref ze op het juiste moment, vraag naar een schilderijtje aan de muur of een oude foto en de verhalen komen los. De redactie van Op Bresjes heeft – vóór alle oude vissers zijn uitgestorven – veel verhalen over vis en vissers opgetekend in een lijvig boek: Breskens en de visserij.

Het hoogtepunt van de Breskense visserij ligt al decennia achter ons. Of er in de toekomst vissersschepen de haven blijven binnenlopen om vis en garnalen aan te landen, is onzeker. De gemeente Sluis hoopt Breskens en vis synoniemen te laten blijven door een Visserij Experience op te zetten: een museum en een vismijn waar toeristen en recreanten de geschiedenis kunnen beleven. Het zou mooi zijn als ook in de toekomst nog wat vissersschepen en garnalenkotters de vismijn aan blijven doen. Mocht dat niet zo zijn dan hebben Frans Meijaard, Reggie Corijn en Wilma Valk in elk geval twee eeuwen visserijhistorie in een prachtig boek gevangen. Ze benadrukken dat hen dat nooit gelukt zou zijn zonder hulp van de Bressiaanders. Want die plozen hun fotoalbums na en stelden massaal foto’s beschikbaar met beroemde en bijna vergeten vissermannnen en vissersschepen. Sfeerplaatjes van het leven aan boord, in de haven en tijdens het garnalenpellen aan de keukentafel zeggen meer dan duizend woorden, weten de schrijvers en samenstellers van het boek. Ze hebben niet geprobeerd de geschiedenis van a tot z weer te geven. Maar door verhalen door onder anderen vissers, handelaren, garnalenpelsters, mijnmeesters en nettenmakers op te tekenen, schetsen ze een compleet beeld van hoe het eertijds landerige landbouwdorpje uitgroeide tot de levendige kustplaats, die op de eerste plaats in verband wordt gebracht met vis.

Het boek is er gekomen op verzoek van Bressiaanders zelf, verklaart Meijaard. Bij de vijftigste editie van de Visserijfeesten presenteerden Valk, Corijn en Meijaard een boek over die feesten. Of er ook niet eens een boek over de visserij kon verschijnen, luidde de vraag. Toen dat na jaren nog niet van de grond was gekomen, beloofde Meijaard – ‘om een stok achter de deur te hebben’ – dat bij de zestigste Visserijfeesten het boek gepresenteerd zou worden. „En nu ligt het er dan”, zegt het drietal droogjes. Zelf zeggen ze het niet, maar het is wéér een machtig mooi document over hun geliefde Bresjes. De scheepsramp met de Breskens 19, de Arnemuidenaren die naar Breskens trokken, de haring die vroeger de motor van Breskens was en het belang van ‘pijlstaartolie’. Het is opgetekend, het is niet onopgemerkt gebleven.

 

Boek gepresenteerd tijdens Visserijfeesten

BRESKENS – Het boek Breskens en de visserij wordt donderdag 1 augustus 2013 officieel gepresenteerd in Hooge Platen in Breskens. Voor het grote publiek is het zaterdag 3 augustus 2013 voor het eerst te koop tijdens de Visserijfeesten.
De auteurs staan met een kraampje op het Oranjeplein waar het boek tegen een speciale ‘feestenprijs’ van 25,- euro kan worden gekocht. „Mocht het regenen dan mogen we met ons standje naar de voormalige slijterij De Vuurtoren”, meldt schrijver-samensteller en uitgever Frans Meijaard. Na de Visserijfeesten is het boek ook in Zeeuws-Vlaamse boekhandels te koop, dan voor de prijs van 29,95 euro.
Het boek is niet alleen voor Bressiaanders interessant, maar voor iedereen die iets met vis, havens, oude beroepen en/of nostalgische foto’s heeft. De verhalen en de foto’s die Frans Meijaard, Wilma Valk en Reggie Corijn boven water hebben gehaald, hebben een lijvig, prettig leesbaar tijdsdocument opgeleverd.
Dat het boek tijdens de Visserijfeesten wordt gepresenteerd, ligt voor de hand. Voor de zestigste verjaardag pakt het feestcomité uit met een ongeëvenaard pakket aan Nederlandstalige topartiesten, onder wie meer dan een dozijn ‘toppers van Oranje’ en Jan Keizer en Annie Schilder.
Wie het meeste publiek trekt en het hoogst wordt gewaardeerd, moet nog blijken. Maar bij voorbaat staat al vast dat de presentatie van ‘Breskens en de visserij’ een hoogtepunt zal zijn.

Dit bericht is geplaatst in Geschiedenis, Heemkunde, Visserij met de tags , , . Bookmark de permalink.

4 reacties op Breskens en de visserij

  1. Nell van den Elshout schreef:

    Van Harte Gefeliciteerd ,met het behaalde resultaat. Geweldig.

  2. Victor Lohman schreef:

    Breskens en zijn visserij moet winnen

  3. Victor Lohman schreef:

    Het beste boek van zeeland is Breskens en visserij

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.