De Ramp getekend

Tijden veranderen. En jeugdboeken veranderen mee. Ik heb mijn indrukken van het boek De Ramp getekend van Herman Vuijsje voorlopig uit tweede hand, dus ik moet een slag om de arm houden. Maar dat er nu vaker meisjes op de voorgrond treden dan veertig à vijftig jaar geleden, dat geloof ik wel. In de twee jeugdboeken, die ik net heb gelezen, staan Jet (Storm!) en Fanny (Peddelen in de Palingstraat) hun mannetje.

PZC-verslaggeefster Ali Pankow berichtte in de PZC van 31 januari 2013 over de presentatie van De Ramp getekend in het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk.

********************

Ramp in jeugdboek vaak straf van God

door Ali Pankow
Pas een halve eeuw na de ramp in 1953 krijgen meisjes in jeugboeken over de watersnood een gelijkwaardige plaats naast jonge helden als Simon, Aart, Gert, Jan, Adriaan, Huib, Geert, Marijn enzovoort. Dat constateert journalist en socioloog Herman Vuijsje in zijn boek De Ramp getekend. Het eerste exemplaar bood hij woensdag 30 januari 2013 in het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk aan schrijver en oud-politicus Jan Terlouw aan.
In Oosterschelde, windkracht 10, het boek dat Terlouw zelf schreef over de ramp, speelt Anne de hoofdrol. Slechts in twee eerdere ramp- jeugdboeken worden ook meisjes als wezenlijke personages opgevoerd. Vuijsje analyseerde 40 jeugd- en kinderboeken over de ramp en concentreerde zich vooral op de illustraties.
De auteur herinnert zich uit zijn jeugd – hij was zes en woonde in de Watersgraafsmeer in 1953 – vooral de golf van saamhorigheid die de ramp in Nederland teweeg bracht. Het valt hem op dat in de kinderboeken het thema van nationale solidariteit en de opstelling van de autoriteiten niet op de voorgrond staat. De meeste boeken verschenen bij protestantse uitgeverijen. Het verhaal had vaak een stramien waarin een straf van God zich voltrekt en waar men zich tenslotte mee verzoent. De illustraties waren vaak eenvoudige lijntekeningen. De figuren op de plaatjes hebben geen herkenbare trekken. Ze moesten staan voor allemaal, één voor allen. Op de afbeeldingen in meer recente boeken staan jongeren met herkenbare trekken en emoties. Nieuwe technieken leveren uiteraard ook nieuwe plaatjes op.
foto Dirk Jan Gjeltema: Herman Vuijsje (links) in gesprek met Jan Terlouw.

Terlouw memoreerde bij de ontvangst van De Ramp getekend hoe hij destijds als D66 politicus streed voor een open Oosterschelde. „Daarna kreeg ik last van mijn geweten. Ik begreep het verlangen naar veiligheid van de Zeeuwen. Met het schrijven van Oosterschelde, windkracht 10 heb ik die druk van mijn borst gekregen.”

Herman Vuijsje: De Ramp getekend – Uitgave van Sjaalman Media in samenwerking met het Watersnoodmuseum Ouwerkerk, 128 pagina’s, 17,50 euro.

************************************************

Covertekst van het boek:
De herinnering aan de Februariramp van 1953 heeft zich vastgezet in ons nationaal geheugen. En het zijn jeugd- en kinderboeken geweest die voor een hele generatie deze herinnering hebben vormgegeven en bewaard. In totaal zijn er zo’n veertig kinderboeken over de ramp verschenen en er komen nog steeds nieuwe bij. De voorstellingen en impressies die in deze boeken zijn overgeleverd, hebben in hoge mate het beeld bepaald dat wij nu nog hebben van de watersnood ’53.
Meer nog dan om de verhalen zelf, ging het daarbij om de plaatjes. De meeste boeken zijn geïllustreerd – sommige door beroemde tekenaars als W.G. van de Hulst jr., Jan Lutz, Rein van Looy, Carl Hollander en Eppo Doeve, andere tekenaars zijn minder bekend. In De Ramp getekend vraagt journalist en socioloog Herman Vuijsje zich af wat die tekeningen ons te zeggen hebben. Wat is de ‘beeldtaal’ die erin wordt gehanteerd?
Aan de hand van een honderdtal originele illustraties onderzoekt Herman Vuijsje wat deze tekeningen ons kunnen leren over onze omgang met de herinnering en onze verwerking daarvan, maar ook over meer algemene veranderingen in onze visie op natuurgeweld, godsdienst, lijden en dood. En, niet te vergeten, op onderling hulpbetoon, gemeenschapszin en solidariteit. Daarbij treedt een patroon aan het licht dat zich goed laat vergelijken met de veranderingen in ons beeld van de Tweede Wereldoorlog.

Herman Vuijsje publiceerde over tal van onderwerpen, met name over naoorlogse cultuurverschuivingen in Nederland.

Dit bericht is geplaatst in Jeugdboeken, Ramp 1953 met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.