Leesclub Veldzigt 1 heeft plezier in letters

Leesclub Veldzigt 1 – foto Lex de Meester

Samen lees je lekkerder

Zonder dat het opvalt vinden heel veel lezers elkaar in clubverband. Lekker kletsen over een boek, koffie met een plakje cake, de winterzon valt door de tuindeuren naar binnen. We schuiven aan bij Veldzigt 1, de leesclub van Jan Lauret.

door Jan van Damme

Het gezelschap zit aan de ovale tafel. Jan is de enige man en heeft positie gekozen aan het hoofd, vlakbij de keuken. Links en rechts van hem vijf dames op leeftijd. Het half neergelaten rolluik tempert het winterzonlicht. Er wordt in boeken gebladerd, aantekeningen en knipsels worden tevoorschijn gehaald. Een gedicht van Judith Hertzberg wordt voorgelezen. Dat doet Greet, Greet Kalk. ‘Ik neem een hele lieve man’. De luisteraars lachen. De andere Greet in het gezelschap, Greet Boertjes, heeft een gedicht van Frouke Arns meegenomen: ‘Of vermoeden dat je camembert bent. Zachtrond / en melkwit op temperatuur ligt te komen tussen de / lakens van klamme gedachten. Langzaam uitlopen.’

Zo, zie je iedereen denken, dat is een goed begin van de week.

Vlnr Riet Roos, Jan Lauret, Jopie Tevel, Greet Kalk, Carin Zuidema, Greet Boertjes.  foto Lex de Meester

Welkom bij de leesclub van Jan Lauret in Middelburg. Beter gezegd: één van zijn leesclubs. Nadat hij tien jaar geleden de leeskring van de Stichting Welzijn Middelburg overnam, meldden zich zoveel kandidaten aan dat hij besloot de groep te splitsen. Nu heeft hij er elke maand twee, Veldzigt 1 met zeven deelnemers op de laatste maandag en Veldzigt 2 met acht op de laatste dinsdag.

Dit jaar wordt voor het eerst de landelijke Week van de Leesclub gehouden, van 28 januari tot en met 3 februari. Alsof het lezen in groepsverband nog aanmoediging behoeft. In Zeeland wemelt het van de clubs en clubjes die in meer of minder streng verband samen een boek lezen en dat bespreken. Tientallen, dat is zeker. Overwegend vrouwen, de leeftijd is vaak 60-plus. De ZB Bibliotheek van Zeeland voorziet vijftien leeskringen van boeken. Er is een overzicht beschikbaar met titels waaruit de clubs kunnen kiezen. Om aan de benodigde acht tot tien exemplaren te komen, dragen ook de regionale bibliotheken hun steentje bij. De meeste boeken zijn twee of meer jaar geleden verschenen. Bibliotheekmedewerker Annie den Engelsman: ,,Nieuwere titels kunnen niet wekenlang aan de collectie worden onttrokken. Dan zouden we andere leners duperen.”

We strijken neer in de zithoek terwijl de maandagclub van Jan Lauret aan tafel zit. Een woonhuis in de Isaac Beeckmanstraat in Middelburg. Blokkendozen, zoals Lauret zelf zegt. Wie vanuit de hal de woonkamer binnenstapt, ervaart dat niet alleen in oude herenhuizen de plafonds hoog kunnen zijn. Ga maar uit van 3,75 meter. Kamerhoge ramen in de achtergevel bieden zicht op de tuin en de daaraan grenzende vaart. ,,Ideaal om te schaatsen”, wijst Lauret naar het water. De vorst leverde deze winter nog geen ijsvloer op die sterk genoeg was: maximaal 2,5 centimeter terwijl er 4 centimeter nodig is. Op het dressoir staat een foto van Jan op schaatsen, vorig jaar genomen. Hij kreeg de afdruk onlangs van een buurtbewoner voor zijn tachtigste verjaardag. De leesclub deelt zijn enthousiasme: ,,Er zit dynamiek in.”

Jan Lauret – foto Lex de Meester

Vandaag staat de roman ‘De middagvrouw’ van Julia Franck op het programma. Na het opwarmrondje, waarin iedereen een willekeurige literaire vondst te berde kan brengen – vandaar Judith Herzberg en Froukje Ans – geeft gespreksleider Lauret alle deelnemers de gelegenheid om een algemene waardering van ‘De middagvrouw’ te geven. Riet Roos zegt ,,mooi” en geeft een zeven plus.  Greet Boertjes komt tot een acht min en is uitvoeriger: ,,Ik vond het wel goed, maar in de stijl wat houterig. Dat kan aan de vertaling liggen.” Carin Zuidema dacht aanvankelijk aan een mager zesje, het middelste deel pakte haar niet. Omdat ze begin en eind van het boek wel heel sterk vindt, komt ze toch tot een acht. Net als Greet Kalk, die na de proloog eigenlijk niet meer kon stoppen met lezen. Jopie Tevel is ook enthousiast en schat Julia Franck net zo hoog in. Jan Lauret sluit zich daarbij aan: ,,Het boek pakt je bij de strot. Af en toe is het wel te filosofisch, dan gaat het tempo eruit.” ,,Ja”, zegt Greet Boertjes, ,,dat gesprek tussen Karl en zijn vriendin, dan haak ik af.” Jan: ,,En als ze voor de eerste keer met elkaar naar bed gaan, dan gaan ze elkaar voorlezen.”

Het boek van Julia Franck speelt na de Tweede Wereldoorlog in het door de Russen bezette Oost-Duitsland. Een moeder van joodse afkomst vlucht naar het Westen en laat haar zoontje op een treinstation achter. Greet Kalk: ,,Ze kon niet meer voor hem zorgen en dacht goed te doen hem zo achter te laten.” Jan Lauret: ,,Dat perron zie ik als een drempel. Als je die over bent, hoef je niet meer over je verleden en voorbije daden na te denken.” Riet Roos: ,,Het werkt niet om in één keer je verdriet weg te stoppen.” Greet Kalk: ,,Er zit een rare zussenliefde in het boek, het lijkt wel incest.” Er komen meerdere liefdesaffaires in het verhaal voor. Een man, is de algemene conclusie, kan affaires hebben en wordt een Casanova genoemd. Jopie Tevel: ,,En als je als vrouw een jonge minnaar hebt, dan ben je meteen een lellebel.”

Anneke Jakobsen kan niet bij de bijeenkomst aanwezig zijn. Ze heeft wel een recensie van ‘De middagvrouw’ ingeleverd. Daarin laat ze weten: ,,Een prachtig boek dat de moeilijkheden laat zien waarmee Duitse joden werden geconfronteerd voor, tijdens en na de oorlog. Ik vond het boeiend van begin tot eind.” De bespreking oogst lof. Greet Boertjes sluit het eerste deel van de ochtend af. Ze vertelt wat ze over Julia Franck te weten is gekomen.

foto Lex de Meester

Tijd voor koffie en thee. Met cake. Jan was immers jarig. Hij heeft nog meer te vieren. Binnenkort is hij 55 jaar getrouwd met Joke. Zijn vrouw wordt ook nog eens 75 jaar. Alle reden om een familiebijeenkomst te beleggen op een vakantiepark in Nieuwvliet. Daarmee is Jan even terug aan de kant van de Schelde waar hij vandaan komt. Hij werd geboren in Hoek. Na de Rijkskweekschool – heel bijzonder voor een jongen uit een arbeidersgezin – was hij zes jaar onderwijzer in Sluiskil. Van daaruit trok hij Nederland in en werd – ,,rusteloos als ik ben” – ontwikkelaar van leersystemen bij grote uitgeverijen. In 2001 kwam hij terug naar Zeeland, naar Middelburg: ,,Jokes ouders wonen op de Breeweg en ik heb een zus in Vlissingen en eentje in Goes.”

De terugkeer in Zeeland maakte wat los, zijn schrijfader werd aangesproken. Omroep Zeeland vroeg hem columns in het Hoeks voor te dragen. In 2010 bundelde hij die verhaaltjes in ‘Oekse proat’. In bejaardenhuizen, voor vrouwenverenigingen, allerlei clubs, hij werd een veelgevraagde entertainer. Een tweede bundel volgde, ‘Radiocolumns’, die precies bood wat de titel beloofde. Inmiddels heeft hij ook twee romans op zijn naam staan: ‘Muralt’ en ‘Krom liggen’. Het manuscript voor een derde ligt klaar. ‘Semper libertas’, in de woorden van Jan: ,,De prijs van een vrij leven.” Hij gaat nog in overleg met een volgens hem geschikte uitgever.

Elke bijeenkomst van de leesclub kent een vaste agenda. Deze keer komt er een fotosessie bij. Met z’n allen voor de boekenkast die tot aan het plafond reikt. Dan is het tijd voor het ‘nachtkastje’. Jan: ,,Daarbij is de vraag of je naast het boek van de maand nog iets anders hebt gelezen of gezien. Een ander boek, het mag ook een voorstelling of een film zijn.”

Een verjaardag levert leesvoer op, heeft Jan Lauret gemerkt. Hij las ‘De regen voor hij valt’ van Jonathan Coe: ,,Een echt vrouwenboek, als ik dat mag zeggen.” Gejoel valt hem ten deel. Hij vervolgt: ,,Alle mannelijke personages staan in de grondverf.” Greet Boertjes krijgt de lachers op haar hand: ,,Die moet je ook niet aflakken.” Binnenkort komt Josephine Rombouts in Middelburg over haar werk op een Schots kasteel vertellen, weet Jopie Tevel. Daar verheugt ze zich op. En ze geniet nog na van  ‘Brieven aan God en andere mensen’ van Paul van Vliet. En over Chris de Stoop, ‘Wanneer het water breekt’, zegt ze: ,,Een mooi relaas over bootvluchtelingen. Mooi, in tegenstelling tot zijn boek over de Hedwigepolder, daar vond ik niks aan.” Greet Kalk heeft twee delen van ‘De zeven zussen’ gelezen: ,,Daar wordt zo op neergekeken. Terwijl het supermooie verhalen zijn.” Carin Zuidema zag ‘Das schweigende Klassenzimmer’, een film die ze iedereen kan aanraden. Riet Roos heeft musicals op het programma staan: ‘Mamma Mia’ en ‘Evita’.

Tijd om af te ronden. ‘De middagvrouw’ is ingeleverd, ‘Ga heen en zet een wachter’ van Harper Lee wordt uitgedeeld. Jopie Tevel zal informatie over de schrijver verzamelen. En de recensie? Carin Zuidema wil het proberen. Maandag 25 februari zal blijken of het haar gelukt is.

***********************

Jopie Tevel – foto Lex de Meester

Jopie Tevel (74) 10 jaar lid

,,Ik ben een echte lezer. In 2018 – ik houd het bij – heb ik 33 boeken gelezen. Literatuur, romans. Tot mijn 65ste heb ik bij de Stichting Welzijn Middelburg gewerkt. Meteen na mijn pensioen ben ik bij de leesclub van Jan Lauret gegaan. Ik zit ook nog op de Literatuurfabriek in de Drvkkery in Middelburg, maar dat is meer luisteren naar een college. Bij Jan is het niet zo’n grote groep en het is leuk om met de anderen over boeken te praten, de verschillende meningen te horen. Nachttrein naar Lissabon van Pascal Mercier, dat vind ik een fantastisch boek. Ik heb ook de film gezien. Stoner van John Williams, ook heerlijk. Er zijn zo veel mooie boeken. Ik kan het helaas niet zo goed meer onthouden, dat komt door de leeftijd.”

*************************

Anneke Jakobsen – foto Mechteld Jansen

Anneke Jakobsen (70) 4 jaar lid

,,Ik was docent Nederlands op het ROC in Middelburg en Vlissingen. De laatste jaren gaf ik ook lessen in Nederlands als tweede taal. Na mijn pensioen ging ik de literatuur missen. Je kunt zelf wel lezen, maar het verflauwt. Daarom heb ik me bij Jan Lauret aangemeld. Het leuke is dat je boeken gaat lezen die je zelf niet zou pakken. De middagvrouw van Julia Franck heeft me geraakt, ik vond het prachtig. Er zijn er meer. Per Olov Enquist, Het bezoek van de lijfarts, vond ik in eerste instantie een raar boek. Je leest door en dan wordt het toch wel erg mooi. Jan levert bij elk boek een leeswijzer. Wat vond je van de taal, schrijf een recensie: dat soort vragen en opdrachten helpt om er dieper in door te dringen. De leesclub heeft me teruggebracht bij de literatuur.”

*********************

Greet Boertjes – foto Lex de Meester

Greet Boertjes (68) 4 jaar lid

,,Ik ben maatschappelijk werkster geweest in een verpleeghuis. Daar schreef ik de levensverhalen van dementerende bewoners die in het verpleeghuis opgenomen werden, verteld door hun familie. Ik heb altijd gelezen. Naast echte meisjesboeken las ik in mijn jeugd ook boeken als Winnie de Pooh, Gullivers Reizen, Alleen op de wereld en De hobbit. Nederlandse schrijvers van nu zijn voor mij Reve, Hermans, Alex Boogers, Isik Murat, Jaap Robben, Tommy Wieringa, Esther Gerritsen. Engelse schrijvers die ik graag lees zijn Jane Gardam, Jonathan Coe, Elizabeth Jane Howard. Door de leesclub is mijn lezen veranderd. Ik let nu op: wat is de bedoeling van de schrijver, hoe is het verhaal opgebouwd. Daarover praten met elkaar, dat is gezellig, geanimeerd. Leuk van de leeskring is ook dat je boeken leest, die je anders misschien niet zou lezen.”

***************************

PZC 2 februari 2019

 

Dit bericht is geplaatst in Leesbevordering met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.