Regieaanwijzingen voor de liefde

Een nieuw boek van Franca Treur is altijd groot nieuws. Ze bundelde al eerder korte verhalen. Het pas verschenen boek Regieaanwijzingen voor de liefde – met illustraties van Olivia Ettema – bevat verhalen, die eerder als feuilleton verschenen. Samen vormen ze dus een omspannend verhaal.

Hieronder treft u aan: een recensie van Mario Molegraaf én een interview in het kader van de PZC-rubriek ‘Weer even thuis’, waarin het boek ook ter sprake komt.

Liefde volgens Franca Treur

In haar nieuwe boek Regieaanwijzingen voor de liefde legt Franca Treur het moderne leven onder de loep. En houdt ons meteen een spiegel voor.

door Mario Molegraaf

Wie wil er geen landkaart van de doolhof die liefde heet? Nergens is de mens zo onzeker als op deze rand tussen verleiding en veiligheid, tussen fantasie en realiteit, tussen de liefde in één blik en de sleur van honderd jaar. Wie zegt dat zij of hij niet dagelijks wankelt, liegt. De liefde is leven en het leven is liefde, en bijvoorbeeld voor mij, toch al achtenvijftig jaar, zijn liefde en leven nog steeds net zo’n onderneming als per kano de oceaan oversteken of met mijn Fiat Panda naar de maan.

Hoeveel goeds er ook valt te zeggen over Franca Treurs Regieaanwijzingen voor de liefde, ze maakt de verwarring er alleen maar groter op. Ze signaleert, ze beschrijft in die onmiskenbare Treur-zinnen. Zinnen die tintelen, prikkelen en soms steken, zinnen als: ‘Toch stelt hij deze vragen niet. Hij is te bang voor de antwoorden.’ De ontnuchterende tekeningen van Olivia Ettema passen precies bij deze teksten. Teksten die, als je er toch een boodschap uit wil destilleren, zoiets zeggen als: stel je niet zo aan, de liefde en het leven zijn een kwestie van geven en nemen.

Illustratie Olivia Ettema

Dit is het derde boek dat Franca Treur samen met Olivia Ettema maakte. Eerder waren er X en Y en Slapend rijk. Ze vormen een opvallend onderdeel van het oeuvre van de Zeeuwse schrijfster, te rangschikken onder een bijna vergeten genre, de zedenschets, beroemd geworden door Honoré de Balzac. Alleen kun je je in haar varianten op diens La comédie humaine geen moment in 1845 wanen; het is volop 2019, alles draait om de huidige beleving van de liefde, het bestaan van vandaag, de moderne samenleving.

In de net geciteerde zin is het Loek die de vragen niet stelt en is het Hanna die de antwoorden niet geeft. Ze zijn een stel, niet helemaal vast, zoals het hedendaagse stellen betaamt, openlijk worden andere opties overwogen. Voor Hanna is dat bijvoorbeeld Sjeng, ‘de enige in Nederland geboren Marokkaan’ met deze naam. Ze heeft bijna met hem getongd. Loek heeft onder meer Anne-Loes in reserve. Die heeft problemen met haar partner, maar Loek zorgde voor een sneltoets op haar telefoon zodat hij onmiddellijk als reddende engel kan optreden. Een rol die hij maar al te graag speelt. Net als Hanna trouwens, die zich ontfermt over een zeer vervelende en zeer zieke buurman.

De twee hoofdpersonen van deze onromantische roman in vijftig scènes werken samen aan het script van een film waarin twee mensen elkaar moeten krijgen. Maar het project drijft de makers uit elkaar. Loek zegt zijn betrekking op zodat hij zijn artistieke ambities kan uitleven. Om uiteindelijk voor een veel lucratievere baan te kiezen. Alleenstaanden zijn op zoek naar de ene, ‘die ’s avonds tegen hen aan schurkt en om het dekbed vecht.’ De stellen zijn juist ontevreden over die ene, zien slechts feilen en gebreken, en trekken zich terug in de logeerkamer. Is er een oplossing? Niet echt, al vindt Anne-Loes haar partner terug omdat die ‘zijn burgerlijkheid’ heeft omarmd.

Wie de liefde wil, verwacht een paradijs. Wie de liefde heeft gekregen, krijgt iets anders, niet helemaal een hel, maar zeker geen hemel. Is Regieaanwijzingen voor de liefde geschikt om voor Valentijnsdag aan je al dan niet geheime liefde te geven? In eerste instantie zeg ik: natuurlijk niet. Maar bij nader inzien: misschien toch, juist omdat in dit boek de liefde is als het labyrint van het leven.

Franca Treur: Regieaanwijzingen voor de liefde. Tekeningen: Olivia Ettema – Uitgeverij Prometheus, 208 pagina’s, 19,99 euro.

PZC 11 februari 2019

**********************

Rubriek: Weer even thuis

Schrijfster Franca Treur (39) heeft net haar nieuwe boek af en is weer even thuis, op de boerderij in Meliskerke, waar ze opgroeide. Vroeger vond ze de herfstvakantie de mooiste. ,,Tegenwoordig neem ik bijna nooit vrij, maar krijg ik wel een vakantiegevoel als ik iets heb afgerond.” Een gesprek over oogsten, haar nieuwste boek en koken voor tien. foto Lex de Meester

door Liesbeth Labeur

,,Het idee dat je bijdraagt, voelt goed. Er zijn hier extra handen nodig. Mijn broer en schoonzus verwachten elk moment een baby. Zij vinden het fijn als ik kook en ik vind het wel leuk om te doen”, vertelt Franca Treur in de keuken van de boerderij. De afwas is gedaan. Op de eetkamertafel liggen fotoalbums. Treur laat een vakantiefoto van vroeger zien. ,,We waren de hele herfstvakantie bezig met dingen binnenhalen: aardappels, maïs, mangels. Ik ben op de foto elf jaar denk ik. Hij is hier op ’t hof gemaakt. Het idee dat je bijdroeg, voelde toen ook al goed. Ik vond die herfstvakantie de mooiste van het jaar.”

Franca Treur met haar broers Harmen (staand) en Bas (zittend) – maiskolven rapen

,,We raapten aardappels na op akkers in de buurt. Ik herinner me enorme zakken die we thuisbrachten. En mijn vader verbouwde maïs voor de koeien. Als de hakselaar weg was, verzamelden we de overgebleven maïskolven. Voor onze konijnen. Maïs van de hoeken van het land die niet goed meegenomen was bijvoorbeeld. Op de foto zie je onze oogst. De ingekuilde maïs zie je ook op de foto, op de achtergrond in de kuilpit. Ik zie dat hij nog niet is afgedekt, want er moet nog grond tegen het zeil aan.”

,,En mangels natuurlijk. Die werden ook in de herfstvakantie geoogst. Met de hand. Mangels zijn voederbieten voor de koeien. We deden dan een regenbroek aan en kropen op onze knieën over het land. We trokken ze uit de grond, legden ze op een rij en sloegen het loof eraf met een stekertje. En daarna prikten we de bieten met een vork en laadden ze op de kar. Dat handwerk doen boeren nu niet meer. Ik geloof dat mijn broers nu bierborstel kopen, een restproduct van de bierbrouwerijen met veel eiwit erin.”

Nieuwste boek

Treur heeft net haar nieuwste boek af. ,,Het heet Regieaanwijzingen voor de liefde. De uitgever heeft het een roman genoemd. Maar je kunt het ook lezen als vijftig korte verhalen die achter elkaar een groter verhaal vertellen. Het is namelijk geschreven als een feuilleton voor de krant. Een ouderwetse vorm, met tekeningen, over het moderne leven”, vertelt Treur.

,,Het gaat over een stel. De vrouw is scenarist. Haar man werkt bij de gemeente en zegt zijn baan op om samen met haar een scenario te schrijven. Een vriend, een veelbelovend filmmaker die kans maakt op geld uit een fonds, gaat het verfilmen. De film moet gaan over de liefde. De scenaristen zoeken naar originaliteit binnen het cliché: twee mensen die elkaar moeten krijgen. Omdat het stel ineens continu op elkaars lip zit, ontstaat er een ingewikkelde dynamiek. Ze hebben zelf natuurlijk ook een liefdesrelatie, dus ze voeren niet echt een neutraal gesprek.”

Het boek van Treur komt vandaag uit. ,,De dingen die ik nu moet doen, interviews geven en columns schrijven, kan ik ook vanuit hier doen, in het huis van mijn ouders. Zij zijn een tijdje in Canada, dus ik heb het huis voor mezelf.”

Boerenkool met worst

De dag van Treur ziet er wel wat anders uit hier. ,,Tussen de middag komt iedereen hier warm eten. In Amsterdam ga ik altijd eerst aan het werk en stel ik het ontbijt uit tot een uur of elf. Maar vandaag at ik om twaalf uur al boerenkool met worst”, zegt ze. ,,Ik heb de kool uit de tuin gepakt. Dat is wel iets anders dan een zakje leegschudden. Tussen de krulblaadjes zit van alles. Luisjes, blaadjes, grond. Je blijft wantrouwig tijdens het wassen.”

In het droogrek op de aanrecht staan twee pannen van 8 liter. ,,Een pan voor de boerenkool, een pan voor de aardappels. De kist met aardappels was bijna leeg. Ik heb vandaag de kleintjes opgemaakt. Dat is de eeuwige strijd.” Treur schilt met een mesje. ,,Ja, ik kan snel schillen, dus het geeft niet. Ik ben huishoudelijk heel hoog opgeleid.”

Geen experimenten

,,De aardappelpuree heb ik gemaakt met melk, een grote lepel mosterd, peper en zout en boter. En ik heb er drie rookworsten bij gedaan. Als ik hier ben, eet ik niet vegetarisch”, legt Treur uit. ,,Ik heb wel eens op bestelling pompoensoep voor m’n familie gemaakt. Dat vonden de kinderen zo vies. Ik moet dat nu, jaren later, nog horen. Ik doe dus geen culinaire experimenten meer. Ik ben gek op mijn neefjes en nichtjes. ’s Middags komen ze hier met z’n allen, maar ’s avonds mogen de kinderen om de beurt komen en krijgen ze even exclusieve aandacht. Ik bak dan pannenkoeken en we doen een spel of ik lees voor.”

Treur kan ieder moment weer tante worden. ,,Mijn broer hoopt trouwens dat het nog even duurt. Hij heeft vier koeien staan die ook moeten kalveren. Het is daar een explosie van nieuw leven. Ik slaap met mijn mobieltje naast mijn kussen. Als ze dan naar het ziekenhuis moeten voor de bevalling, ga ik op de kinderen passen. Maar die koeien verlossen, dat ga ik niet doen hoor! Ik wil ze best in de gaten houden, maar als ik pootjes zie, bel ik mijn andere broer.”

PZC 9 februari 2019

 

 

Dit bericht is geplaatst in Biografie, Proza met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.