Maria

Maria’s Veere biedt troost

Maria van Reigersberch uit Veere, zij was als echtgenote de steun en toeverlaat van rechtsgeleerde Hugo de Groot. In haar historische roman Maria gunt Suzanne Wouda ons een kijkje in het leven van een sterke Zeeuwse vrouw.

door Jan van Damme

We kennen Hugo de Groot, de grote, tolerante rechtsgeleerde in de 17de eeuw. We weten van zijn roemruchte ontsnapping in 1621 in een boekenkist uit Slot Loevestein, destijds een staatsgevangenis. Dat zijn echtgenote Maria van Reigersberch (1589-1653) de spectaculaire vlucht beraamde en zijn dienstmeisje Elselina van Houweningen hem met gevaar voor eigen leven uit de gevangenis escorteerde, daarvan weten we dan weer minder of zelfs hoegenaamd niets.

Hoog tijd dus om de vrouwen in de schaduw van Hugo Grotius voor het voetlicht te halen. Suzanne Wouda doet dat in haar eind vorig jaar verschenen boek Maria, een historische roman waarin we beide vrouwen volgen tijdens die turbulente periode waarin het voortbestaan van de pas gevormde Republiek de Zeven Verenigde Nederlanden aan een zijden draadje hing.

Suzanne Wouda – foto Bart Vermeulen

Tot nu toe is Suzanne Wouda (1974) vooral bekend als schrijfster van historische jeugdromans. Voor Sabel ontving ze in 2018 een Zilveren Griffel. Zwart Water (2013) werd genomineerd voor de Thea Beckmanprijs. Maria is na Roeien naar de Volewijck (2016) haar tweede roman voor volwassenen. De schrijfster was in haar jeugd een talentvol zwemster. Haar broer Marcel Wouda (1972) was de eerste Nederlandse kampioen langebaanzwemmen en heeft succes als zwemcoach.

Maria heeft een stevige Zeeuwse toets. Hoofdpersoon Maria is immers de dochter van de Veerse burgemeester Pieter van Reigersberch. We lezen over haar jeugd in het stadje. Pagina 13: ,,In de schaduw van de Campveerse Toren ruikt het naar rotte vis, maar het is de beste plek. Vanaf hier heeft ze zicht op het Veerse Gat en de havenmond; geen schip zal in of uit varen zonder dat zij het weet.” Mooie scènes zijn het: de eerste ontmoeting met Hugo de Groot op het Walcherse strand, hun huwelijksmis in de Grote Kerk van Veere.

Als ze al lang en breed getrouwd is en eerst in Den Haag en later in Rotterdam woont, is Zeeland niet uit haar gedachten (pagina 243): ,,Buiten miezert het, maar dat vindt ze wel prettig. Als ze kon zou ze doorlopen naar de Zeeuwse stranden, waar de wereld alleen uit wind en water lijkt te bestaan en waar je hartslag het ritme van de trage golfbewegingen overneemt en je vanzelf kalm wordt.” Haar Veere biedt troost, altijd en overal (pagina 307): ,,Veere. Ze kan de geur van de zee bijna ruiken, het zand bijna voelen, en haar ademhaling kalmeert wat. Ze voelt zich weer zichzelf worden: de Maria die niet opgeeft en vecht voor hun idealen, vecht voor haar man en kinderen, vecht voor eerherstel.”

Elske

Het boek biedt een dubbel vrouwenportret. Naast Maria speelt ook het dienstmeisje Elske een hoofdrol. Als lezer kijken we afwisselend door de ogen van Maria en Elske. De laatste speelt in de echte geschiedenis een cruciale rol. Ze is uiterst loyaal aan haar werkgevers en is bovendien niet ongevoelig voor de charmes van Willem van de Velden, de secretaris van Hugo de Groot. En wat buiten de roman valt maar wat van doorslaggevend belang is voor de latere geschiedschrijving: Elske vertelt het verhaal van de ontsnapping in de boekenkist aan historicus Gerard Brandt, die het verhaal opneemt in zijn in 1677 verschenen biografie Leven van Hooft.

Er verschijnen wel vaker geromantiseerde boeken over ‘de vrouwen van’. Vaak wordt daarin een heel eind weg gefantaseerd, omdat de echtgenotes daadwerkelijk in de schaduw staan en er weinig over hen bekend is. Dat geldt niet voor Maria van Reigersberch. Met historische bronnen en brieven als onderligger heeft Suzanne Wouda een waarachtig en levendig portret van haar geschetst.

Suzanne Wouda: Maria – uitgeverij Ambo|Anthos, 344 pagina’s, 20,99 euro.

PZC 28 januari 2019

Dit bericht is geplaatst in Historische roman met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.