De luchtoorlog boven Zeeland: Schouwen-Duiveland

Wim de Meester is de man van de vliegtuigen, het geschut, de namen, de data. Kees Stoutjesdijk probeert de kille feiten uit de Tweede Wereldoorlog tot leven te wekken. Samen hebben ze zich voorgenomen de luchtoorlog boven Zeeland te boek te stellen. Het in twee boeken gevangen deel 2 is af: Schouwen-Duiveland.

door Theo Giele

Leendert Bakker met zijn vrouw Cornelia en dochter Coby.

Hij was een van de eerste Zeeuwen die sneuvelden in de Tweede Wereldoorlog. Leendert Bakker uit Haamstede, dertig jaar, getrouwd met Cornelia en vader van de vijfjarige Coby, raakte op 10 mei 1940 om 04.14 uur in de ochtend zwaargewond bij een Duitse aanval op het vliegveld in zijn woonplaats. Leendert, soldaat van het Luchtwacht-detachement zou de tweede oorlogsdag niet halen.

Een monumentje voor Leendert Bakker is op de begraafplaats van Haamstede te vinden. Kees Stoutjesdijk (1958, Colijnsplaat) en Wim de Meester (1951, Breskens) dragen met het standaardwerk Luchtoorlog boven Zeeland bij aan het aan de vergetelheid ontrukken van alle slachtoffers. In deel één staat Noord-Beveland centraal. Deel 2 gaat over Schouwen-Duiveland en is verdeeld in twee boeken, 700 pagina’s dik, 4,7 kilo zwaar.

De lotgevallen van Leendert Bakker staan in het eerste van in totaal 120 hoofdstukken waarin 320 piloten, bemanningsleden en slachtoffers zijn beschreven. Het is het resultaat van onvermoeid zoeken naar nabestaanden en archiefstukken in binnen- en buitenland.

Gerald Scott

Zo kwamen de schrijvers in contact met de familie van de Canadese oorlogsvlieger Gerald ‘Jerry’ Scott. De Amerikaanse Cindy Hall stuurde aan Stoutjesdijk en De Meester foto’s van en documenten over Scott. Cindy is de dochter van Scotts weduwe. Haar moeder, Joan Knight, trouwde in mei 1942 met Gerald.

In het boek staat een brief van Gerry aan Joan, geschreven op 12 juni 1942. De laatste regel is, met de kennis van nu, hartverscheurend. ,,I know we’re going tot be wonderfully happy all our married life.” Veertien dagen later, op 26 juni 1942, stortte de jonge Canadees in zijn jachtvliegtuig van het type Hurricane neer in de Oosterschelde. Hij werd slechts 21 jaar.

Joan Knight, de weduwe van Gerald Scott

 

 

 

 

 

De Hurricane met Gerald Scott

Na de oorlog huwde Joan een Amerikaanse oorlogsveteraan. Cindy is hun dochter. Ze schrijft een brief aan Stoutjesdijk en De Meester: ,,Ik weet dat mijn moeders leven nooit weer hetzelfde is geweest na het verlies van Gerry. Nadat mijn moeder twee jaar geleden was overleden, vond ik een foto van hun huwelijk en een trouwring tussen haar bezittingen. Ik had ze nog nooit gezien. Hoewel ze is hertrouwd, bleef Gerry de liefde van haar leven. Ik heb altijd gehoopt dat ze het zou kunnen afsluiten als zijn vliegtuig zou zijn gevonden, maar ik denk dat dit niet het geval zou zijn. Ik geloof dat mijn moeders hart brak toen hij stierf en dat het nooit is geheeld.”

Cindy wist dat haar moeder altijd een foto van Gerry bij zich had. Na haar dood vond ze in de Bijbel van haar moeder een foto van hem in zijn vliegtuig. Haar vader, een Amerikaanse oorlogsveteraan, heeft altijd begrip gehad voor het grote verdriet van zijn vrouw.

De verhalen komen vaak van ver, maar soms ligt de oplossing onverwacht dicht bij huis. Wim de Meester was jaren op zoek geweest naar het verhaal van de omgekomen Engelsman Henri Linton Millward ,,Ik had zelfs nog een Engelse researcher ingeschakeld en er een hoop ponden aan besteed. Het leverde allemaal niets op. Toen we vorig jaar aan het schrijven van het deel over Schouwen-Duiveland begonnen, vroeg archivaris Huib Uil of we nog specifieke vragen hadden. Dus ja, ik noemde de naam van Millward. Binnen een kwartier kwam Huib met een stapel gegevens over Millward. Ik was stomverbaasd.”

Paul Bookschulte

In het boek is ook aandacht voor gesneuvelden die op Schouwen-Duiveland aanspoelden, zoals de Duitse boerenzoon Paul Bookschulte. De schrijvers spraken dit jaar met zijn zus Agnes. Vliegen is altijd zijn droom geweest. Het zou ook een droom zijn gebleven als hij niet de kans had gekregen om bij de Luftwaffe te dienen. Hij werd boordschutter. Tijdens de bombardementsvluchten naar Engeland veranderde die droom in een nachtmerrie. Het luchtruim boven Engeland beschrijft Bookschulte als ‘de hel’. Volgens zijn zus sprak hij vlak voor Kerstmis 1941 de verwachting uit spoedig zijn overleden moeder weer te zien. Een paar dagen later crashte hij voor de Zeeuwse kust. Eind april 1942 werd zijn lichaam gevonden op het strand bij Haamstede.

Van het eerste deel van de serie de werden tot nu toe ruim zeshonderd boeken verkocht. Kees Stoutjesdijk antwoordt op de vraag voor wie ze de boeken schrijven: ,,Als iemand een van onze boeken openslaat en nog eens vijf minuten denkt aan een van al die gesneuvelde jongens, is het voor mij de moeite waard geweest.”

****************************

Kees Stoutjesdijk (links) en Wim de Meester – foto Theo Giele

Deel 2 van de Luchtoorlog boven Zeeland werd woensdag 21 november gepresenteerd in het gemeentehuis te Zierikzee, in aanwezigheid van de militaire attachés van de ambassades van de Verenigde Staten, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Soldaat Leendert Bakker kreeg postuum het Oorlogsherinneringskruis uitgereikt. Op donderdag 22 november is er een presentatie in de Nieuwe Kerk te Zierikzee en op donderdag 29 november in het Bevrijdingsmuseum te Nieuwdorp. Beide zijn vrij toegankelijk en de inloop is vanaf 19.00 uur.

De Luchtoorlog boven Zeeland, deel 2A en 2B, zijn samen verkrijgbaar voor 42,95 euro. Voor informatie zie de website: www.ww2research.nl. In april 2020 volgt het deel over Zeeuws-Vlaanderen en daarna Zuid-Beveland, Tholen en Walcheren. De serie wordt eind 2025 afgesloten met deel 7 over de Zeeuwse kustwateren.

Dit bericht is geplaatst in Tweede Wereldoorlog met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.