Omtrent Gerrit Pieter Roos

Roos krijgt er twaalf jaar bij

Lo van Driel geeft de 19e eeuw steeds een nieuw gezicht. Nu met het levensverhaal van Gerrit Pieter Roos, de zwager van de grote Johan Hendrik van Dale.

Johan Hendrik van Dale is de oorzaak. Sinds Lo van Driel zich in het laatste decennium van de vorige eeuw in het leven en werk van de woordenboekenman uit Sluis ging verdiepen, laat West-Zeeuws-Vlaanderen hem niet meer los. Natuurlijk was Van Driel als geboren Terneuzenaar (1944) geen vreemde in de regio. Maar zeker nadat hij zijn leven en werk op Walcheren verankerde, werd het een liefde op afstand. Tot hij in Van Dale dook. In 2003 publiceerde hij Een leven in woorden, de biografie van een schoolmeester, archivaris en taalkundige. In het archiefonderzoek voor het verhaal van de man die voortleeft in De Dikke Van Dale, kwam hij volop nevengebeurtenissen en nevenfiguren tegen die hem intrigeerden.

Lo van Driel – foto Lex de Meester

In de loop van de afgelopen vijftien jaar heeft Van Driel in tijdschriften, jaarboeken en soms ook in op zichzelf staande publicaties blijk gegeven van zijn fascinatie voor de 19e eeuw van West-Zeeuws-Vlaanderen. Enkele voorbeelden. Het boekje over onderwijzer Jan Jobse in Sint Anna ter Muiden, dat in 2007 als Geschenk van de Week van het Zeeuwse Boek verscheen, vond een breed publiek. In Met de rug naar de zee (2010) bundelde hij historische artikelen over het gewest.

Van Driel presenteerde vorige week in Aardenburg Omtrent Gerrit Pieter Roos, het levensverhaal van een vergeten West-Zeeuws-Vlaming. Daarmee zitten we volledig terug in de Van Dale-sferen, in de tweede helft van de 19e eeuw. Roos was getrouwd met Levina van Dale, Johan Hendrik en hij waren zwagers. In het geval van Roos kunnen we het geboorte- en sterftejaar niet achteloos tussen haakjes vermelden. Van Driel: ,,Zelfs in de wiki-versie van de Zeeuwse Encyclopedie worden de verkeerde jaartallen gemeld: geboren in 1822 in Aardenburg, gestorven in 1893 in Calais. Ik heb ontdekt dat het sterfjaar niet klopt. Roos is in 1905 in Croix bij Roubaix overleden. Dat je zomaar iemands leven met twaalf jaar verlengt, dat is toch de moeite waard.”

Gerrit Pieter Roos was archivaris, historicus, had een boekhandel en een postagentschap. En hij was dichter. Van Driel noemt hem ‘een bruisende figuur’: ,,In de geschiedenis van West-Zeeuws-Vlaanderen in de 19e eeuw draait het om grootheden als Van Dale en Vorsterman van Oyen. Het is goed om daar een figuur als Roos tegenover te zetten. Roos was eigenlijk veel te persoonlijk voor een Zeeuws-Vlaming. Administratief was hij niet degelijk genoeg. Hij had voortdurend het gevoel dat hij dichter moest worden.”

Het moeilijk uitroeibare verhaal dat Roos Aardenburgse archiefstukken aan Gent zou hebben ‘verpatst’, wordt in het boek volledig ontkracht. Van Driel maakt van de gelegenheid gebruik om aandacht te besteden aan de – ook al vergeten – emigratie van West-Zeeuws-Vlamingen naar het Vlaamse Roeselare. Daar was werk in de textielindustrie en werd een protestantse gemeenschap opgebouwd. Roos was met zijn gezin één van die ‘landverhuizers’. Zo kwam hij uiteindelijk in Noord-Frankrijk terecht.

Van Driel schrijft in zijn nawoord: ,,In de loop van de tijd heb ik in toenemende mate sympathie gekregen voor Gerrit Roos: een vergeten gewestgenoot, met een onbekende laatste rustplaats, als dichter nooit tot wasdom gekomen, als historicus nauwelijks serieus genomen, als archivaris verguisd, als Zeeuws-Vlaming levend begraven in Noord-Frankrijk. Wie zou voor zo’n miskende banneling geen zwak hebben?”

Lo van Driel: Omtrent Gerrit Pieter Roos – Uitgave in de serie jaarboeken van de Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen, 328 pag., 19,50 euro.

Dit bericht is geplaatst in Biografie met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.