Duitse militaire begraafplaats Ysselsteyn

Kerkhof vol pijnlijk ongemak

Ysselsteyn is de grootste militaire begraafplaats in Nederland. Meer dan 31.000 Duitse soldaten liggen er. Hans Sakkers uit Koudekerke vertelt de pijnlijke geschiedenis van het kerkhof.

door Jan van Damme

Als je de Zeeuwse oorlogsschrijver Hans Sakkers leest en hoort vertellen, dan moeten we ons nog steeds schamen. Het gaat over de Duitse militaire begraafplaats in het Limburgse Ysselsteyn. Daar werden vanaf 1946 alle in de Tweede Wereldoorlog in Nederland gesneuvelde Duitsers van een graf voorzien. Meer dan 31.000. Ook in België, Frankrijk en andere West-Europese landen waren grafvelden voor Duitse militairen. Die werden meest in de loop van de jaren vijftig van de vorige eeuw aan Duitsland overgedragen. Met het kerkhof in Ysselsteyn gebeurde dat pas in 1976. Dat duurde zo lang – aldus Sakkers – omdat Nederland geld wilde zien voor de aanleg en het onderhoud. ,,Er is een misselijk spelletje gespeeld”, zegt de schrijver. ,,We mogen stellen, dat Nederland in dat opzicht de Geneefse Conventies, dus het internationaal humanitair recht, heeft geschonden.”

Hans Sakkers – foto Dirk Jan Gjeltema

Hans Sakkers (1958) woont in Koudekerke. Hij heeft naam gemaakt als ‘de bunkerman’, de man die zich inzette voor het behoud van tussen 1940 en 1944 in Zeeland gebouwde bunkers. Met succes, de bewaard gebleven betonnen kolossen maken inmiddels deel uit van het Zeeuwse erfgoed. Diverse boeken getuigen van zijn fascinatie voor de Tweede Wereldoorlog. Het begon ooit met een uitgebreide uitgave over de Atlantikwall. ‘Strijd om Dishoek’ was in 2014 – geschreven samen met Hans Houterman – zijn laatste ‘grote’ publicatie. Een jaar eerder verscheen zijn ‘pil’ over Duitse militaire standrechtelijke executies in Zeeland.

,,Dit is mijn dikste boek ooit”, zegt Sakkers, als hij liefkozend zijn hand legt op ‘Ysselsteyn’. Het is een hardcover, 648 pagina’s. Op de rug staat de afbeelding van het graf van een soldaat, die bij Dishoek is omgekomen. Het is geen oorlogsboek in de strikte zin van het woord. Het gaat immers over de na-oorlogse aanleg en beheer van de begraafplaats voor Duitse militairen bij Ysselsteyn. Je kunt het boek deze keer ook niet ‘Zeeuws’ noemen. Wat niet wegneemt dat er vele, in Zeeland gesneuvelde militairen op Ysselsteyn liggen. De schrijver noemt ‘Vak W’, net als de andere vakken goed voor driehonderd graven: ,,Daar liggen bijna allemaal in Zeeuws-Vlaanderen gesneuvelde Duitsers. Het is het vak met de meeste onbekenden. Bij de strijd om Biervliet in 1944 zijn de identiteitsplaatjes van de gesneuvelden afgehaald. Slordig. En het waren toch maar Moffen.”

In het boek wordt uit de doeken gedaan hoe de Duitse begraafplaats ontstond.  Op een onvruchtbaar stuk Peelgrond, dicht bij de Duitse grens, daar moest het maar gebeuren. De Amerikanen hielpen bij de inrichting en leverden meteen drieduizend Duitse gesneuvelden, die op ‘hun’ begraafplaats in Margraten lagen. De Nederlandse regering zag Ysselsteyn aanvankelijk als tijdelijk, de doden zouden worden overgebracht naar een locatie tussen Aken en Jülich. Na de oorlog hadden de Engelsen het daar voor het zeggen, en die hadden daar geen zin in.

Nu heeft Duitsland het ‘eeuwigdurend gebruik’ van wat in Nederland de grootste militaire begraafplaats is. Elk jaar zijn er in november drie herdenkingen. Sakkers: ,,Als je er bent, zie je een oceaan aan kruizen in een glooiend landschap. Voor mij is dit beschaving. Want dit hebben we gedaan voor onze vijand.”

Hans Sakkers: Duitse militaire begraafplaats Ysselsteyn. Duits beheer over Nederlands erfgoed – Eigen uitgave, 648 pagina’s, 35,- euro.

Dit bericht is geplaatst in Tweede Wereldoorlog met de tags . Bookmark de permalink.

Één reactie op Duitse militaire begraafplaats Ysselsteyn

  1. René ten Dam schreef:

    Hallo, is bekend hoe het boek besteld kan worden?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.