Wim Hofman (93): Geweten

Wim Hofman (1941) is schrijver, illustrator, kunstenaar. In zijn rubriek in de PZC geeft hij wekelijks een proeve van zijn kunnen: in woord en beeld. Die PZC-column wordt elke woensdag op Zeelandgeboekt geplaatst.  Eind 2016 verscheen een selectie van zijn columns in boekvorm: Bramen plukken.

De mens is een sociaal wezen: hij moet leren met andere mensen om te gaan en zo rond zijn derde jaar leert hij wat mag en niet mag en dan vormt zich het geweten.

Geweten

door Wim Hofman

Het geweten is volgens sommigen een of ander stemmetje in je hoofd dat je waarschuwt en toespreekt. Volgens de Duitse psycho-analist Mitscherlich (1908-1982) is  het geweten het innerlijk oog van de ouders dat als het ware afkeurend of goedkeurend naar je kijkt en je in de gaten houdt.
In tekenfilms wordt het geweten soms uitgebeeld als een engeltje dat op een schouder zit en dingen influistert. In het verhaal van Pinocchio is het een Japi Krekel die hem duidelijk maakt wat goed of wat fout is.
Volgens de  Universele Verklaring van de Rechten van de Mens heeft  iedereen een geweten.

Onlangs bespraken we in onze leesclub ‘De Avonturen van Huckleberry Finn’. Volgens de schrijver Mark Twain heeft de hoofdfiguur een verdorven geweten, maar heeft hij wel een goed hart. Huckleberry Finn gaat over een jongen uit de onderklasse en hij is, zoals haast iedereen in zijn omgeving, een racist. Slavernij vindt hij een gewoon verschijnsel. Het verhaal speelt in de negentiende eeuw, ergens bij en op de rivier de Mississippi  Op den duur gaat de jongen echter een weggelopen zwarte slaaf erg  waarderen en hij helpt hem ondanks dat zijn geweten protesteert. Dan ga ik maar naar de hel, denkt hij zelfs op een bepaald moment.
De mens is een sociaal wezen: hij moet leren met andere mensen om te gaan en zo rond zijn derde jaar leert hij wat mag en niet mag en dan vormt zich het geweten. Soms is dit niet het geval en dan vormt zich er zich weinig of niets. Zo krijg je wat men noemt gewetenloze figuren. Anders gezegd: mensen  met  een antisociale persoonlijkheidsstoornis. Vraag is wel of je dat nog ooit goed krijgt. Maar als de opvoeding zo’n beetje normaal verloopt, heb je een geweten dat je ingeeft wat je wel of niet hoort te doen. Maar blijven nadenken kan geen kwaad.

 

Dit bericht is geplaatst in Columns met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.