De worsteling naar geluk

Beste Jan Zegers,

gefeliciteerd met je debuutroman. Inderdaad, ik ben het helemaal met je eens: je bent nooit te oud om ergens aan te beginnen. Nu ik de roman gelezen heb, mag ik er wel aan toevoegen dat ik het jammer vind dat je niet eerder je pen hebt laten spreken. Maar goed, beter laat dan nooit. Kun je niet zorgen dat het boek ook aan de overkant van de Schelde zichtbaar te koop ligt? Al is het maar voor de enkele daar verdwaalde Zeeuws-Vlaming. Bovendien, een liefdesmoord is van alle tijden en van alle streken. Dat gevoel heb ik wel aan jouw boek overgehouden. Vriendelijke groet, Jan van Damme

Ik heb het boek van Jan Zegers afgelopen weekeinde op mijn iPad gelezen. Dat kon moeilijk anders, omdat ik zo gauw het ‘papieren’ boek niet kon bemachtigen. Geef mij maar een echt boek, maar dat zal u niet verbazen. Ik wil niet langer met een stukje op dit weblog wachten – het boek ligt in elk geval in Zeeuws-Vlaanderen in de winkel, in de PZC (editie Zeeuws-Vlaanderen) stond afgelopen vrijdag 16 maart 2012 een artikel van Harmen van der Werf, en woensdag 21 maart 2012 besteedt Omroep Zeeland aandacht aan boek en schrijver. Dat laatste betreft een mededeling van Jan Zegers zelf. Bovendien: vrijdag 23 maart signeert de schrijver van 14.00 tot 17.00 uur in de bibliotheek van Terneuzen.

Terneuzenaar Jan Zegers (1944) (foto Mark Neelemans) was tot zijn pensioen werkzaam in de autobranche. Op zijn eigen website www.jan-zegers.nl legt hij uit waarom hij een boek is gaan schrijven: ,,Na het overlijden van oma, van moeders kant, was er een doos met familiebescheiden bij mijn ouders terechtgekomen. De doos bevatte wat aktes, ondertrouwkaarten, berichten van overlijden, foto’s en oude kranten. Eén van die kranten was het ‘Geïllustreerd Politie Nieuws’, een zondagsblad van 28 februari 1892. Deze krant, nog steeds in het bezit van de familie, doet verslag van de moord op de Catspoldersche dijk op donderdag 1 oktober 1891 en van de openbare rechtszitting op 23 februari 1892 voor de rechtbank van Middelburg. Deze gruwelijke gebeurtenis in de altijd zo rustige steek, waren in mijn kindertijd, 65 jaar later, nog steeds een terugkerend onderwerp van gesprek. Toen ik het plan opvatte om hierover een geromantiseerd verhaal te schrijven, heb ik naar het antwoord gezocht op de vraag: hoe heeft het zo ver kunnen komen?”

Grappig dat een oude krant zo enthousiasmerend kan werken. Jan heeft het over het Geïllustreerd Politie Nieuws. Ik heb even op de Krantenbank Zeeland gezocht, en ook de Zeeuwse kranten blijken toen al sensatiebelust genoeg om kolommen vol aan de rechtszaak te wijden. Nu was het natuurlijk ook niet niks. Een vrouw, die samen met haar minnaar, haar man om het leven brengt. En dan ook nog zo spectaculair, met schoten, een vechtpartij, een verwurging. Als een scriptschrijver dit had verzonnen zou je denken, mag het een tandje minder? Maar de werkelijkheid laat zich zelden verslaan.

Een roman staat of valt met de geloofwaardigheid van de daarin figurerende personen. Wat dat betreft vind ik het boek zeer geslaagd. Pieter de Kraker wordt voor mij levensecht. Een zuiplap, een bruut, een schuinsmarcheerder, een tiran. Zijn jonge vrouw Miete blijft voor mij een dolend kind, wanhopig op zoek naar liefde. Dat klinkt nogal zwart/wit. In het boek is er ruimte voor grijstinten. Op pagina 116 gaat het over Pieter: ,,Hij begon intussen steeds meer en meer karaktertrekjes van Miete te ontdekken. Dat het niet altijd lieve en aardige dingen konden zijn, begreep hij ook wel. Hij kwam uit een mannenwereld en getrouwde kameraden hadden hem al gewaarschuwd: ‘Het kost veel tijd om een vrouw te begrijpen, want die zijn zo anders. En op het eind win je nooit!” Miete denkt op pagina 218: ,,Kon je geluk in al zijn vormen maar afdwingen.”

Het zijn de spaarzame vooruitwijzingen naar het drama, dat zich pas vanaf pagina 260 – op een totaal van 308 – voltrekt.  Tien bladzijden eerder (251-252) is er een cruciale scène, als Piet het vermoeden uitspreekt dat Miete zwanger is van Cornelis Louwerse, de pachter van zijn molen. Piet zegt: ,,Ik zal het duidelijk en hardop tegen je zeggen. Ik heb nog een maand geduld met je. Als het uitkomt wat ik denk, dan zijn de rapen gaar. Die vent gooi ik dezelfde dag nog buiten en wat ik dan verder doe, kan ik nu nog niet overzien.” Dat laatste is extra dreigend, omdat we als lezer weten dat Miete al enkele keren is mishandeld.

Jan Zegers geeft een mooi beeld van het leven in het Land van Axel, eind 19e eeuw. Ik denk dat er meer armoede was dan hij laat uitkomen. In de kranten van toen kom je nogal wat berichten tegen over rondtrekkende bendes. Boerenechtparen werden voor een paar cent vermoord, hun huis in brand gestoken. Een halve eeuw eerder werd een jong dienstmeisje vermoord op Hontenisse, nadat ze ’s avonds haar vriend een eindje weg had gebracht. Ik bedoel maar, de tijden waren iets onherbergzamer dan nu. Wat niet wegneemt dat de moord op Pieter de Kraker wel heel bijzonder was.

Ik zie De worsteling naar geluk als een rechtbanktekening. Er mogen geen foto’s worden gemaakt, maar een illustrator mag wel portretteren. Zo is Jan Zegers ook bezig geweest. Met het verslag van de rechtbankzitting als uitgangspunt heeft hij de hoofdpersonen een eigen leven gegeven. Daar moet een heleboel zoek- en denkwerk aan vooraf zijn gegaan. Hij mag trots zijn op het resulaat, zou ik zeggen.

‘Schiet maar! Sla erop los!’ Zo moedigde Miete de moordenaar aan en ze sloeg Pieter met haar paraplu.

Nog één vraag: heeft Miete na het uitzitten van haar straf echt op het Molenwater in Middelburg gewoond?

Jan Zegers: De worsteling naar geluk, Schokkend en onherstelbaar leed in het Land van Axel – Clusteruitgeverij Schrijverspunt.nl, 308 pagina’s, 17,95 euro.

*******************************************************************************

 

Harmen van der Werf in de PZC van vrijdag 16 maart, editie Zeeuws-Vlaanderen:

Subtiele streekroman over beruchte moord

Jan Zegers uit Terneuzen schreef een streekroman op basis van een
geruchtmakende moordzaak uit 1891 aan de Catspolderschedijk bij Terneuzen. Het
boek heet: De worsteling naar geluk. Het is Jans debuut en dat smaakt direct
naar meer.

 

door Harmen van der Werf

Een voormalig bedrijfsleider van de BMW-garage van Verbrugge in Terneuzen zet
zich aan het schrijven. Kan dat wel goed gaan? Nou, wie De worsteling naar
geluk (ruim 300 pagina’s) in handen krijgt en begint te lezen, komt er niet van
los.

Terneuzenaar Jan Zegers (67) moet een geboren schrijver zijn. Subtiel leidt hij de lezer door het leven van de hoofdrolspelers: boerenzoon én bekend koopman Pieter de Kraker uit Spui en de Zaamslagse winkeliersdochter Miete de Ruijter. “Ze hebben echt bestaan”, verzekert Jan Zegers. Zijn broer Wim die in Sluiskil woont, heeft de stamboom van Pieter, Miete en aanverwante familie helemaal uitgeplozen. “Op de boerderij aan de Pootersdijk bij Spui waar Pieter vandaan kwam, zit nog altijd verre familie.”

De aanleiding voor Jan Zegers om zich in de geschiedenis van Pieter en Miete te
verdiepen, is al een bijzondere. Zijn oma bewaarde veel spullen, vooral foto’s
en oude kranten. “Als kind grasduinde ik daar graag in. Dat is me altijd
bijgebleven. Eén van de kranten was het Geïllustreerd Politie Nieuws van 28
februari 1892. En daarin stond een verslag van het proces tegen de verdachten
van een moord op de Catspolderschedijk, de moord op Pieter de Kraker.”

Pieter en Miete waren getrouwd. Het was een speciaal huwelijk, al vanaf het
begin. Pieter was boerenzoon en eind negentiende eeuw hoorde je dan te trouwen
met een boerendochter. Hij koos Miete, een winkelmeisje, dus van een lagere
stand. Ze waren werkelijk verliefd. “Het standsverschil heeft hen mogelijk
toch opgebroken”, denkt Jan Zegers. “Het hielp ook niet dat ze geen
kinderen konden krijgen.”

Na hun huwelijk namen Pieter en Miete in 1879 de molen in de Terneuzense
buurtschap Noten over. Pieter bouwde het bedrijf al snel uit tot een
succesvolle graan- en vlashandel. Zo goed als zijn zaken gingen, zo slecht
verliep zijn huwelijk. Hij ontpopte zich tegenover zijn vrouw als een bruut én
zocht zijn heil bij andere dames.

Kennelijk mochten mannen dat, maar voor vrouwen was het al taboe naar andere
mannen te kijken. Dat ging in het geval van Miete goed, tot Pieter besloot de
molen in Noten te verpachten aan Cornelis Louwerse uit Nisse.

Hij zou later met Miete terechtstaan voor de moord op Pieter. Miete verkeerde
toen ‘in gezegende toestand’, ze was zwanger, meldt het Geïllustreerd Politie Nieuws.
Jan Zegers had feitelijk alleen het verslag uit deze zondagskrant. “De
rest heb ik min of meer verzonnen.” Uit het boek blijkt dat helemaal niet.
En dat is knap. Het komt goed van pas dat Jan Zegers het land van Axel en
Terneuzen uit en te na kent. Maar dat is niet het enige.

Hij plaatst het tragische levensverhaal van Pieter en Miete ook nog in de
juiste historische context. “Zes mensen hebben het boek vooraf gelezen.
Eén van hen is een boerenzoon van nu 73 jaar. Hij was verbaasd dat ik als
buitenstaander het boerenmilieu uit die tijd zo herkenbaar heb beschreven. Een
groter compliment kun je niet krijgen.”

Jan Zegers, De worsteling naar geluk, 308 pag., 17,95 euro.

 

Dit bericht is geplaatst in Proza met de tags . Bookmark de permalink.

Één reactie op De worsteling naar geluk

  1. Jan Zegers schreef:

    Beste Jan,
    Ik zal proberen enkele vragen te beantwoorden:
    Wat er met Miete is gebeurd, na het uitzitten van haar gevangenisstraf, heb ik niet kunnen achterhalen. Of ze daadwerkelijk in verwachting was en ook een kind gekregen heeft is onduidelijk gebleven.
    Ik zou nooit, uit piëteit, de nabestaanden, van echtbrekers en moordenaars, een plaats geven in mijn boek.
    Ik heb Ko Kaijser laten geboren worden en dat was de vrijheid die ik me als schrijver toegeëigend heb. In het tweede boek, dat ik nu aan het schrijven ben, komt de familie Kaijser opnieuw in de kijker, als Peter Kaijser de kleinzoon van Ko, bevriend raakt met Hans Patteer. De familie Kaijser wordt opnieuw geconfronteerd met de last van een beschadigd verleden en dan gebeuren er op Driewegen vreemde dingen.
    Ik heb het eerste boek geschreven omdat ik het tweede moest schrijven, dus met voorbedachte rade.
    Ik ben altijd al een laatbloeier geweest dus vandaar dit late begin van mijn schrijverij.
    Wat de verkoop voor de rest van Zeeland betreft: de Drukkery in Middelburg was wel zo attent. Voor de rest moet ik het van de publiciteit en de goede recensies hebben.
    Groeten,
    Jan Zegers

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.