Bijbel van Bach

Presentatie heruitgave Bijbel van Bach

MIDDELBURG – In het oude stadhuis van Middelburg is vrijdagmiddag 23 februari 2018 een heruitgave van een bijzondere Bijbel van componist Johann Sebastian Bach gepresenteerd. Gert en Ans Slings-Joosse mochten het eerste exemplaar in ontvangst nemen van uitgever Dingeman van Wijnen.

Uitgever Dingeman van Wijnen (midden) overhandigt het eerste exemplaar van de bijvel aan het echtpaar Gert en Ans Slings-Joosse. foto Dirk-Jan Gjeltema

De Bijbel, die ook voorzien is van commentaar van Bach, is een replica van een Bijbel die vorige eeuw werd teruggevonden in de VS. De heruitgave geeft een bijzonder inkijkje in de gedachtengang en leefwereld van Bach. De bijbel is met de reproductie toegankelijk geworden voor een breed publiek.

Albert Clement, hoogleraar bij University College Roosevelt in Middelburg, is eindredacteur van het wetenschappelijke commentaar bij de Bijbel.

******************************

Op 5 september 2016 werd in Dagblad Trouw al vooruitgeblikt op de heruitgave:

Bachs bijbel is niet voor iedereen

Friese uitgever van unieke boeken brengt herdruk op de markt voor 5500 euro

Het origineel rust in een bibliotheek in St. Louis, Missouri. Daar vonden ze het niet goed dat Dingeman van Wijnen de banden uit de Verenigde Staten meenam. De Friese uitgever mocht de 4355 pagina’s wel ter plekke fotograferen en doorsturen naar de drukker in Polen.

Die gaat op verzoek van Van Wijnen de bijbel van Bach herdrukken. Drie dikke, in leer gebonden boeken. Liefhebbers moeten er 5500 euro voor neertellen. Maar dan kijken ze wel mee over de schouder van Johann Sebastian (1685-1750) zelf.

De grote meester had een zogeheten Calov-bijbel op zijn werktafel liggen, de door theoloog Abraham Calovius verzorgde uitgave met commentaar gebaseerd op de werken van Luther. Van Wijnen: ,,Als Calov een woordje van Luther was vergeten, schreef Bach dat erbij.” En de componist voorzag zijn bijbel van nog veel meer aantekeningen en onderstrepingen die allemaal in de heruitgave worden overgenomen.

Ergens in de jaren negentig legde Dingeman van Wijnen het eerste contact voor zijn Bach-project. Het lijkt haast een roeping: een boek dat niemand normaal gesproken in handen krijgt weer beschikbaar maken voor het publiek. Op papier, niet via een schermpje.

Van Wijnen deed het eerder. Hij bracht ook onder meer een herdruk uit van de Gutenberg-bijbel, het allereerste gedrukte boek ter wereld, en van het renaissance handschrift Grimani Brevier. ,,Dan praten we over boeken van 20.000 euro per stuk.” Hij snapt best dat mensen er niet bij kunnen, bij zulke prijzen. ,,Toen ik naar de Frankfurter Buchmesse ging om het Grimani Brevier voor het eerst te zien, dacht ik ook: 20.000 euro, dat kan niet reëel zijn, wat het ook is. Maar ik mocht er in bladeren en toen ik opkeek naar de mensen die om mij heen stonden, wist ik dat het gewoon dat bedrag waard was.”

Van de Gutenberg-bijbel verkocht hij er een handvol, van het Grimani Brevier maar eentje, aan een mevrouw op de Veluwe. ,,Ik herinner me dat ik daar op een terras zat. Ik had een zichtexemplaar bij me. Ik was gespannen, of ze zou kopen.”

De uitgever uit Franeker werkt vaak samen met buitenlandse collega’s, maar voor de Bach-bijbel heeft hij de wereldrechten. De boeken verschijnen over ongeveer een jaar, in een oplage van duizend.

Het voorintekenen is begonnen. Wie vroeg is mag een favoriet volgnummer kiezen en profiteert van een korting. Twaalf bestellingen heeft Van Wijnen nu binnen. Bert van der Haar (66) uit Hoogeveen is een van de belangstellenden. De directeur van kantoorartikelenbedrijf annex uitgeverij Pet zong als kind in de Matthäuspassion, gaf lezingen over het muziekstuk en heeft op zijn kantoor zelfs ingelijste kopieën van de eerste twee pagina’s van de originele partituur. ,,Toen ik van het project van Van Wijnen hoorde, wilde ik die bijbel onmiddellijk hebben.”

Freek Kuijper (52) uit Zuidlaren, directeur van een farmaceutische onderneming, schreef ook in. Een impulsaankoop, zegt Kuijper die zichzelf een Bachliefhebber en ‘een gelovige jongen’ noemt. Mede-Bachfanaten die de bijbel tot hun spijt niet konden betalen, wezen Kuijper op de uitgave. ,,Ik voel me wel een beetje schuldig dat ik hem wel kan kopen. Daarom mogen anderen er zeker van komen meegenieten bij mij.”

Religieus man of broodschrijver?
De discussie of Johann Sebastian Bach religieus was of een broodschrijver die weinig op had met de bijbel is nog volop gaande. Bij de heruitgave van Bachs bijbel verschijnt een boek onder redactie van de Utrechtse hoogleraar musicologie en Bachspecialist Albert Clement. In vier talen – Duits, Nederlands, Engels en Japans – wordt ingegaan op wat de aantekeningen van de componist in zijn eigen bijbel opleveren voor die discussie. Clement wil niet zeggen wat hij heeft ontdekt in Bachs kanttekeningen. Maar hij weet zeker dat de componist diepgelovig was. ,,Waarom anders schrijft hij SDG onder zijn partituren, Soli Deo Gloria? Of J.J., Jesu Juva, wat ‘Jezus help mij’ betekent? Dat schrijf je niet voor de grap.”

Dit bericht is geplaatst in Godsdienst, Muziek met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.