Echografie

Een jeugd met een randje

Korte verhalen over een jeugd in Zaamslag en een al iets oudere jeugd in Middelburg. Gert en Jan Kuipers hadden een een gewelddadige vader. Ze bundelden hun herinneringen in Echografie.

*************************

door Jan van Damme

Jan en Gert Kuipers zitten op het terras van De Vriendschap in Middelburg. Een middag met een biertje. Of twee. De broers hebben een boek geschreven over hun jonge jaren: ‘Echografie’. Gert is 67 jaar, Jan 64, Gert woont in Vlissingen, Jan in Kattendijke. Terugblikken op hun jeugd betekent dat we in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw verzeild raken. In hun geboorteplaats Zaamslag, en in Middelburg waar ze deel uitmaakten van de hippies, de freaks, het in de ogen van de burgerij langharig en werkschuw tuig.

Het boek kwam er toevallig. Ze mailden elkaar korte verhalen, herinneringen. Opeens realiseerden ze zich dat een bundeling van die over en weer gemailde verhalen een lezenswaardig geheel zou opleveren. Dat vond hun uitgever ook. De verdeling is 60-40: Gert schreef 60 procent van de korte tot zeer korte verhalen, Jan de rest. De broers waren al eerder samen actief aan het literaire front. Ze schreven fantasy- en sciencefiction-verhalen, zoals ‘Het spel om de Regendanser’ in 2007. In 1983 wonnen ze de King Kong Award voor het beste Nederlandstalige korte verhaal in dat genre. Jan Kuipers is professioneel schrijver, hij publiceerde zo’n 65 titels, fictie en non-fictie. Gert gaf computercursussen en schreef zijn eigen cursusboeken en maakte websites en digitale grafiek.

Jan (links) en Gert Kuipers. foto Ruben Oreel

Het beeld dat uit de verhalen oprijst is vrij alarmerend. De broers groeiden op in wat zij met een net woord een ‘disfunctioneel’ gezin noemen. Dat disfunctionele zat vooral in de vader. Hij was ‘mismaakt door polio’ (pag. 25), had een klompvoet en wordt in het boek ‘een weerzinwekkende kreupelpoot’ (pag. 22) genoemd. Het huwelijk was slecht. Pagina 41: ,,Vader, die toch één gebrekkige hand en arm had, was uit alle macht aan het proberen moeder te wurgen met een van haar eigen nylons van het wasrekje. Het was een dikke, bruine nylonkous, en die zat met elke halflamme ruk van vader dichter om moeders nek.” Jan Kuipers zegt nu over het gezin in Zaamslag: ,,Het was wel uitzonderlijk, zoals het bij ons toeging. Vader was gewelddadig, hij sloopte het interieur. Scheiden was in die tijd nog niet zo makkelijk. Onze ouders hebben er zes jaar over gedaan.”

Het boek gaat ook over volwassen worden, ‘coming of age’. Gert: ,,Het is een soort ‘trugkieke’ door de ogen van twee mannen op leeftijd die geen beroepskeuzetest meer hoeven doen.” De broers zeggen dat hun boek niet als een aanklacht tegen hun ouders is bedoeld. Gert had als epiloog wel een soort ‘akte van berouw’ aan het geheel willen toevoegen, waarin begrip getoond wordt voor ‘het menselijk tekort’ in het algemeen. Die ‘akte’ ontbreekt.

Hebben de jeugdjaren vol geweld en een gedwongen opname in een internaat invloed op hun leven gehad? Jan: ,,Zelfs als volwassene had ik er nooit last van. Schrijven is voor mij belangrijk. Dat zou je een positieve dwangneurose kunnen noemen.” Gert: ,,Mijn leven is zwaar beïnvloed door mijn jeugd. Naarmate je ouder wordt komen de herinneringen terug. Dat heeft te maken met hoe je in het leven staat. De één ligt zwaar in het water, de ander danst op het water als een waterjuffer. Ik lig zwaar in het water, gelukkig wel met een goed ontwikkeld gevoel voor humor.”

De verhalen bieden ook een tijdsbeeld van Middelburg in de jaren zestig. ,,We waren vrijgevochten jongens”, zegt Gert. Drank, drugs, seks, dieverij, illegale handel, confrontaties met de gevestigde macht – het zit er allemaal in. Op pagina 102 gaat het over de broers: ,,Beiden moeilijke jongens met een sterk gevoel voor rechtvaardigheid, tenminste waar het de eigen rechten betrof.”

Jan J.B. en Gert P. Kuipers: Echografie – Uitgeverij Liverse, 148 pagina’s, 17,95 euro.

 

 

Dit bericht is geplaatst in Biografie met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.