De Wete, zomer 2016

2413_001Op 27 november 1736 stapten vijf vrouwen het kantoor binnen van notaris Stroobant in Veere. Vroedvrouw Anna Bontekraay voerde het woord. Ze verklaarde dat Martina Hendriks een dag eerder was bevallen van een zoon. Omdat Martina niet getrouwd was moest ze onthullen wie de vader was. Dat deed ze. Met twee vingers in de lucht verklaarde ze onder ede dat notaris Johan Willem Hekelbeke uit Veere de vader was. En dat ze verder ‘nooyt ofte ooyt met eenig ander manspersoon vleeschelijke conversatie heeft gepleegd.’
Daarmee was een schandaal geboren. J.H. Midavaine doet het verhaal uit de doeken in het nieuwste nummer van De Wete, het tijdschrift van de Heemkundige Kring Walcheren.

Uit getuigenverklaringen blijkt dat het om een regelrechte verkrachtingszaak gaat. Notaris Hekelbeke (circa 1700 geboren, overlijdensdatum onbekend) was niet de makkelijkste man. Toen zijn eerste vrouw Johanna Davids was overleden in 1733, hertrouwde hij kort daarna met zijn buurvrouw Ida Keyser. Dat was een vergissing. Scheidingen werden in die tijd niet vaak uitgesproken, maar in dit geval gebeurde het. Vanaf het bordes van het stadhuis in Veere werd op 25 maart 1735 bekend gemaakt, dat de echtelieden ‘ter oorsake van seer swaare moeyelijkheden en hooggaande verwijderinge tusschen haar lieden ontstaan en die nog meer en meer waren toenemende, soodanig dat de samenleving van hun onmogelijk was’ – besloten hebben uit elkaar te gaan. Uit verklaringen van getuigen wordt duidelijk, dat de notaris zijn vrouw een maand eerder na een hoog oplopende ruzie letterlijk in de kou – dus uit huis – had gezet.

Een jaar later speelde de verkrachtingszaak. Notaris Hekelbeke liet zijn oog vallen op Martina Hendriks. Hij drong zich op, liet zich niets gelegen liggen aan haar afwijzingen. Toen ze op 1 maart 1736 alleen thuis was, drong hij binnen en betastte haar. Midavaine schrijft: ,,Over wat er toen gebeurde lezen we in de verklaring die Martina en haar zusters bij de notaris hebben afgelegd dat ‘hij aldaar tot twee verscheide malen kort agter den anderen (haar heeft) gebruikt en geïmpregneert’.”

Martina bleek zwanger en bracht de notaris op de hoogte. Die gaf haar een flesje olie opdat ‘haar stonden’ zouden terugkeren. Dat gebeurde niet. Waarschijnlijk verhuisde de notaris vanwege die hele kwestie eind 1737 naar Middelburg. Daar verdween hij van het toneel, zonder sporen na te laten.

Verder in dit nummer: Aad de Klerk achterhaalt de herkomst van de naam van de Laurens Stommesweg aan de westkant van Middelburg; Jan Kaljouw schrijft uitgebreid over het in 1906 gebouwde herenhuis Veldzicht aan de Oude Vlissingseweg ‘richting de Groote Abeele’; Jaco Simons neemt de lezer mee naar Fort Zoutelande in het 17e-eeuwse Nederlands-Indië.

De Wete, gedaan aan de leden van de Heemkundige Kring Walcheren, 45ste jaargang, nummer 3, juli 2016.

Dit bericht is geplaatst in Tijdschriften met de tags , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.