Herman Goetheer, een eigenzinnige schilder

Ik moest er even over nadenken. Herman, Herman Goetheer, zomaar opeens in het middelpunt van de belangstelling. Een expositie, een catalogus, een film. Net echt. Misschien een beetje aan de late kant – Herman is 71 jaar. Maar beter late erkenning, dan helemaal geen.

Ik ken Herman, uit de tijd dat het PZC-hoofdkantoor aan de Souburgseweg in Vlissingen was gevestigd. Met zijn brilletje, in zijn blauwe schortjas, hij was er schoonmaker. We praatten soms, over kunst in de krant. Pas toen Herman al weg was, of de krant – nog altijd helaas – naar Goes verhuisd was, dat weet ik niet zeker, kreeg ik te horen dat Herman een bepaald niet onverdienstelijk schilder is. Nu ik door het artikel van Rolf Bosboom en het voorwoord van John Louws in de catalogus plotseling veel meer over de ‘schoonmaker’ te weten ben gekomen, snap ik waarom ik altijd een zekere sympathie voor hem heb gehad. Hij is een einzelgänger, hij staat voor zijn werk, laat de BKR aan zijn deur voorbij gaan. Chapeau, Herman. En, zoals ik het in de catalogus zie: wat maak je een prachtig werk.

In de PZC schreef Rolf Bosboom:

Overzichtstentoonstelling van werk Herman Goetheer in Vlissingen

‘Ik ben altijd al een
eigenzinnige geweest’

Eigenwijs, zo omschrijft de Vlissingse kunstenaar Herman Goetheer zichzelf. Hij heeft op artistiek vlak nooit concessies willen doen. DeWillem3 toont, op haar tijdelijke locatie in de Walstraat in Vlissingen, voor het eerst een overzicht van Goetheers werk.

door Rolf Bosboom
(Afbraak Vlissingen, 1964) Zijn oeuvre omspant inmiddels meer dan vijftig jaar. Toch geniet het weinig bekendheid. Op de tekeningen die hij in de jaren zestig maakte van de afbraak in de Vlissingse binnenstad, kwam destijds maar weinig respons. De abstracte schilderijen van nu krijgen evenmin de belangstelling en waardering die ze verdienen.
Dat vond ook Anja Oosterbaan van de Middelburgse galerie Rue du Nord, die het initiatief nam tot een eerbetoon en direct John Louws aan haar zijde vond. Samen zorgden ze ervoor dat er een korte film over Goetheer is gekomen (gemaakt door Richard de Waard), dat er een fraaie catalogus van diens werk is samengesteld (beperkte oplage) en dat belangstellenden dus het werk met eigen ogen kunnen zien in Wall Street Twenty Five, de tijdelijke dependance van deWillem3 in de Walstraat in Vlissingen.
(Scheepswerf De Schelde, 1965) Het werk is er ook te koop en dat is op zich al opmerkelijk. De 71-jarige Goetheer heeft tot dusverre nauwelijks tekeningen en schilderijen van de hand gedaan, omdat ze hem vaak te dierbaar waren en omdat hij ze bij elkaar wilde houden. Doordat hij geen werk afstond, had hij ook geen inkomsten uit de Beeldende Kunstenaars Regeling (BKR). Dankzij zijn werk bij de schoonmaakdienst van de PZC kon hij toch in zijn levensonderhoud voorzien.
Inmiddels is zijn opvatting over het verkopen van werk wat veranderd. ,,Ik ben nu op een leeftijd dat ik denk: als er nog iets met het werk kan worden gedaan, dan is dat mooi meegenomen”, zegt hij in de film. ,,Op die manier komt het op plaatsen terecht waar het thuishoort, anders kopen mensen het niet.”
Als jongen was Goetheer nauwelijks te handhaven op school. ,,Ik was een heel moeilijke leerling. In mijn jongste jaren was ik echt een driftkop. Ik smeet de bril van mijn gezicht als ik het niet naar mijn zin had, gooide de borden door de kamer.”
Zijn talent lag bij het tekenen. Hij kreeg zijn eerste lessen bij de excentrieke kunstenaar en bohémien Willem Jurcka. Later stimuleerde ook de Veerse graficus Dirk van Gelder Goetheer om zijn heil in de kunst te zoeken. Al op 14-jarige leeftijd ging Goetheer naar Sint-Joost, de kunstacademie in Breda. Vier jaar later trok hij naar de Rijksacademie in Amsterdam. ,,Het beviel me daar helemaal niet. Ik ben altijd al een eigenzinnig en eigenwijs wezen geweest. Ik had in Breda een eigen manier van werken opgebouwd, die totaal niet paste op de traditionele Rijksacademie. Daardoor lag ik voortdurend in de clinch met leraren. Er was altijd strijd.”
Na zijn diensttijd keerde hij terug naar Vlissingen en ging volgens eigen inzichten aan de slag. Hij was geraakt door de sanering van de binnenstad, waardoor beeldbepalende panden moesten wijken voor ‘parkeerplaatsen en warenhuizen’. ,,Ik heb me daar mateloos aan geërgerd en daarom ben ik de binnenstad gaan tekenen. Ik trok met m’n stoeltje, ezeltje en tekenboekje de stad in en ging zitten op plekken waarvan ik dacht: dat moet worden vastgelegd.”
De serie krijttekeningen vormen nu een prachtig document, maar maakten destijds weinig los, tot teleurstelling van Goetheer. Hij ging op zoek naar een andere richting. Het was het werk van de Franse kunstenaar Nicolas de Staël dat hem de ogen opende. ,,Op een expositie in Rotterdam zag ik schilderijen van hem waarvan ik dacht: die kant moet ik op: het vrije schilderen, niet afhankelijk zijn van een onderwerp. Dat heeft me echt wakker geschud.”
Goetheer koos voor het abstracte, met vormen die aan architectuur doen denken en waarin soms Vlissingse elementen zijn te herkennen. Volgens de kunstenaar is het verschil met de tekeningen uit de beginjaren dan ook niet zo groot. ,,In de tekeningen was ik vaak ook al heel stilerend bezig, met scherpe lijnen en hoekjes.”
Zeker de recente schilderijen maken indruk door de uitgebalanceerde composities, het weloverwogen gebruik van kleuren en de veelzeggende structuur van de verf. De eenvoud is bedrieglijk. Het werk getuigt juist van een zeldzame nauwgezetheid.
Goetheer zelf is blij dat het nu tot een overzichtstentoonstelling is gekomen. ,,Ik ben er trots op dat ik dit op mijn 71e aangeboden krijg.”

Herman Goetheer, t/m 4 maart in Wall Street Twenty Five (dependance van deWillem3), Walstraat 25, Vlissingen. Geopend: wo. t/m zo. 13-17 uur. Catalogus, met inleiding van John Louws, verkrijgbaar via galerie Rue du Nord in Middelburg, www.ruedunord.com

Dit bericht is geplaatst in Kunstboeken met de tags . Bookmark de permalink.

Één reactie op Herman Goetheer, een eigenzinnige schilder

  1. W.A. Buijs schreef:

    ik ken herman uit de jaren 60 hij schilderde allemaal blokjes dat was erg saai geen bal aan hij rookte pijp woonde in de classiestraat in een huis met ramen met bubbels er in
    is wel een goeie pe er hij was net zo dwars als ik toendertijd het is fijn om te horen dat die oude pijproker nog op deze aardkloot rond huppelt

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.