Tijd|Schrift winter 2015-2016

2099_001Een krant krijgt niet snel een hoofdrol toebedeeld. Deze keer wel, in het winternummer van het Tijd|Schrift van de Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen. Historicus André Bauwens uit Aardenburg verhaalt over de dreigende afsluiting van het Zwin in 1936. De Middelburgsche Courant publiceerde onder de titel ‘Zwinnestrijd’ op vijf achtereenvolgende dagen (28 januari tot en met 1 februari 1936) vijf artikelen, waarin tegen de afsluiting werd gepleit. Met de serie ging de krant in op het plan van burgemeester A.I. Leenhouts van Retranchement om het Zwin te bedijken. De burgemeester reageerde op 17 maart in de krant. Meteen daarop, 18 maart, diende de krant hem van repliek. Een echte woorden- en argumentenstrijd in een publiek medium, met hoor en wederhoor, dat levert boeiende lectuur op.

Het idee van de Truzementse burgemeester was helder. Hij zag de stormachtige ontwikkeling aan de Vlaamse kust en dacht: dat kan bij ons ook. Misschien heeft hij er wel eens van gedroomd, een met appartementen en hotels bebouwde kust van Cadzand tot Breskens. Om die droom te verwezenlijken zou er langs de kust van West-Zeeuws-Vlaanderen een brede verkeersweg moeten worden aangelegd, die bij Knokke op het Belgische hoofdwegennet zou aansluiten. Het simpelst zou zijn – aldus de burgemeester en zijn aanhangers – om de weg dwars door het Zwin aan te leggen. Kamer van Koophandel en provinciale VVV steunden het initiatief.

Maar ook in die tijd werd de natuurlijke waarde van het Zwin onderkend. De Nederlandsche Entomologische Vereeniging sprak al in 1935 van ‘een natuurmonument van den eersten rang’. Datzelfde jaar werd er in West-Zeeuws-Vlaanderen ook een comité opgericht dat zich onder voorzitterschap van notaris J. Mijs uit Oostburg inzette voor het behoud van het Zwin.

Bauwens geeft de in de artikelen van de Middelburgsche Courant aangevoerde argumenten tegen de sluiting uitvoerig weer. Zo maakte de Courant duidelijk, dat het grootste deel van het Zwin – 140 van de 170 hectare – in België lag en eigendom was van baron Maurice Lippens. Koning Leopold III had een villa gebouwd aan de rand van het natuurgebied. Het was niet logisch dat Lippens, die de grond voor de villa aan de koning had geschonken, mee zou werken aan de verstoring van zijn rust.

Burgemeester Leenhouts mocht tegensputteren. De werkloosheid in zijn gemeente was hoog, toeristische bedrijvigheid zou daar verandering in kunnen brengen. Ook beweerde hij dat een groot deel van de natuur behouden zou blijven.

Het is allemaal zeer de moeite van het lezen waard. Bauwens had wel iets zorgvuldiger kunnen zijn met het aangeven van geciteerde passages. Daar zijn toch aanhalingstekens voor? Aan het slot zegt hij: ,,Inmiddels zijn er plannen voor uitbreiding van het Zwin ter compensatie van verloren natuurwaarden elders. Het kan verkeren.” Zo is het maar net. Ik weet niet of de Krantenbank Zeeland alweer in de lucht is, maar het loont zeker ook de moeite om de artikelen nog eens op te zoeken.

Verder in dit nummer:

Ronald H.M. Immerseel werkt als historicus en groen-erfgoedspecialist bij Stichting in Arcadië in Amersfoort. Hij schrijft over de Zeeuws-Vlaamse kastelen in het Kastelenlexicon Zeeland, dat eind november 2014 werd gelanceerd. West-Zeeuws-Vlaanderen wordt daarin vermeld met slechts vier hofsteden of ridderhofsteden. Met gebruik van goede bronnen – zoals de kaart van Pieter Pourbus uit 1561-1571 – moeten er meer middeleeuwse versterkingen kunnen worden getraceerd.

Sarina Hendrikse schrijft over grafzerken in de kerk van Waterlandkerkje. Rinus Willemsen wijdt een artikel aan glasschilder Cornelis van Barlaer, die onder andere het raam met Willem Beukelsz. in Biervliet vervaardigde; er is zelfs sprake van een Van Barlaercentrum in Biervliet, waar foto’s van de ramen worden getoond. Ireen van Damme bezorgt een nieuw in het dialect geschreven verhaal van Cor Schijve (1897-1982): ,,’t Was wee mart in Oôsburg.”

Tijd|Schrift. Bulletin van de Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen, jaargang 10, nummer 4.

 

Dit bericht is geplaatst in Heemkunde, Tijdschriften met de tags , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.