Jan Goossen

1982_001Een biografie in woord en beeld. Meer beeld dan woord, overigens. Voor beeldbouwer Jan Goossen (1937-2005) is dat niet zo vreemd. Zijn weduwe Yvette Lardinois, zelf kunstenaar en voorlichter bij het Zeeuws Museum in Middelburg, is de auteur van het geheel. In haar introductie zegt ze: ,,Hij (Goossen) was een kunstenaar die vaardig was met onder andere hout, metaal en brons en hij voerde zijn werken het liefst zelf uit. Zichzelf typeerde hij niet als beeldhouwer maar als beeldbouwer. Jan maakte zijn kunstwerken voor de eeuwigheid. Solide en sterk en dikwijls met een onverwachte twist in het beeld. (…)”

PZC van zaterdag 12 december 2015

Beeldbouwer zocht de spanning

door Nico Out
In Kemzeke, Vlaanderen, op tien minuten rijden van Hulst, ligt de Verbeke Foundation. Een terrein van twaalf hectare met twee expositieruimten van samen 20.000 m2. Buiten en binnen vind je verrassende eigentijdse kunst, meestal tegendraads en ongepolijst. Die vaak gaat over de relatie tussen mens en natuur. Een deel van de binnenruimte is bestemd voor overzichtstentoonstellingen van oudere of overleden kunstenaars. Zo kun je er momenteel werk zien van assemblagekunstenaar Daniel Spoerri (1930), met Yves Klein, Jean Tinguely en Arman oprichter van de groep Nouveau Réalisme. Geen verkeerde plek voor een retrospectief van Jan Goossen (1937-2005), een beeldhouwer, ‘beeldbouwer’ zoals hij zelf zei, met Zeeuwse wortels.

Goossen werd geboren in Maracaibo (Venezuela), waar zijn vader voor Shell werkte. Het gezin verhuisde vaak. Jan woonde onder andere op Curaçao en in de VS. Zijn middelbare schooltijd bracht hij door bij familie in Vlissingen. In 1956 werd hij aangenomen op de Kunstnijverheidsschool, de latere Rietveld Academie in Amsterdam, waar hij in 1961 cum laude afstudeerde. Tijdens en na zijn studie was hij persoonlijk assistent van de expressionistische beeldhouwer Wessel Couzijn. Hij leerde er brons gieten en werkte net als zijn leermeester expressief.
Goossen vond het Nederlandse artistieke klimaat te bekrompen en verhuisde in 1963, inmiddels getrouwd, naar San Franscisco, waar hij met twee vrienden uit Nederland een bronsgieterij startte. Daarnaast maakte hij vrij werk en studeerde hij architectuur. Mede door zijn vriendschap met Mark di Suvero, die assemblages maakte met stalen balken, ontwikkelde Goossen zich tot een constructief werkende beeldhouwer die fundamentele sculptuur combineerde met een ambachtelijke materiaalbehandeling. Centrale thema’s in zijn werk zijn de spanning tussen orde en vrijheid, ratio en emotie, cultuur en natuur. Hij verbeeldt die thema’s in pure sculptuur, opgebouwd uit geometrische vormen.

goossen1‘Torens’ (1989) – beschilderd karton

De zorgvuldige ingerichte tentoonstelling in de Verbeke Foundation toont een mooie selectie uit zijn werk. Het vroegste beeld dateert uit 1968, het jaar dat Goossen met vrouw en dochter naar Nederland terugkeert en in Amsterdam gaat wonen. Het is opgebouwd uit metaalplaten. De vormen zijn nog min of meer organisch, maar door de beschildering in onnatuurlijke kleuren en de nadruk op het zoeken naar balans maakt het zich los van het expressionisme. Steeds meer bouwt Goossen zijn beelden op uit open kubussen en gesloten balken. In de kubussen die hij zowel in brons, hout als staal uitvoert, creëert hij spanning door kleine verschuivingen in de opbouw. In de werken met balken speelt hij inventief met balans. Een aantal van de kleinere studies zijn op monumentaal formaat uitgevoerd in de openbare ruimte.

In krachtige tekeningen en collages verkent hij zijn thema’s. Hij onderzoekt vorm, ruimte en ritme en bouwt spannende composities op vanuit het samenspel van orde en chaos. De levendige textuur van de tekeningen neemt hij mee in de oppervlaktebehandeling van de grote stalen sculpturen die hij als opdracht uitvoert. Ook de houten beelden uit de jaren ‘90, waarvan er twee in Kemzeke te zien zijn, hebben soms een doorleefde huid.

goossen2‘Casa de los Pensamientos Encarcelados’

‘Casa de los Pensamientos Encarcelados’ is zo’n beeld. Goossen bouwde een ondoordringbare structuur als metafoor voor de mentale rigiditeit waarin mensen zichzelf en anderen zo vaak gevangen zetten. Zelf blijft hij steeds op zoek naar ontwikkeling én naar de beste plek om te werken. Na Amsterdam volgen ateliers in Drenthe, Eindhoven en Heusden, waar hij – inmiddels gescheiden – gaat samenwonen met Yvette Lardinois, een voormalig studente, die hij als docent aan de lerarenopleiding in Tilburg had ontmoet. Met haar verhuist hij in 2003 naar Vrouwenpolder. Terug naar waar hij zich uiteindelijk het meest thuis voelt. Hij heeft er niet erg lang kunnen werken. In 2005 overlijdt Jan Goossen na een kort ziekbed aan kanker.

Retrospectief Jan Goossen: Verbeke Foundation, Westakker, 9190 Kemzeke (Stekene), België. T/m 3 april 2016. Do. t/m zo. 11.00-18.00 uur. Gesloten 21 december t/m 3 januari 2016. Bij de tentoonstelling is door Uitgeverij de Bovenkamer een rijk geïllustreerde publicatie uitgebracht (€19,-), samen met een piëzografie te koop voor €75,-.

Dit bericht is geplaatst in Biografie, Kunstboeken met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.