Borstbeeld Rika Ghijsen in Domburg onthuld

beeld rika ghijsenHet is niet meteen geboekt. Maar de onthulling van een borstbeeld van Henrika Ghijsen (1884-1976) wil ik niet onvermeld laten. De grote mevrouw van het grote woordenboek der Zeeuwse dialecten – goed dat ze niet vergeten wordt. Met ons kwijnend Zeeuws heeft ze een werk verricht, waarvan de waarde moeilijk kan worden overschat. De eerste druk van het woordenboek verscheen in 1964. Inderdaad, het computerloze tijdperk. Ik zie de stapels en bakken met fiches al voor me. Ze is geëerd voor haar werk. Als we af en toe even stilstaan bij het beeld en ook het digitale woordenboek in leven houden, dan kan Henrika nog lang bij ons blijven. (foto Ruben Oreel)

PZC van maandag 21 september 2015

Juffrouw Ghijsen is weer thuis

Borstbeeld samenstelster Zeeuws woordenboek onthuld in Domburg

Rika Ghijsen, samenstelster van het Zeeuws woordenboek, in steen gevat terug naar Domburg.

door Annemarie Zevenbergen

Haar gelaat is in Belgische hardsteen gevat. De kop van een vrouw die wist wat ze wilde. ‘Intelligent, nieuwsgierig, leergierig en humoristisch’, zo schetst neef Jeroen Ghijsen zijn oud-tante.
„Ze wist heel veel. Wist ook wat ze wilde, had haar eigen mening. Maar ze was nooit onvriendelijk. Ik zie haar nog voor me in haar werkkamertje in de Lijsterhof. Achter haar grote typemachine, omringd door paperassen. Werkend aan het woordenboek. Wij kwamen daar vroeger vaak en speelden croquet in de tuin. Ze bleef altijd ongehuwd, maar stond middenin het leven.” Hij vertelt zaterdag over zijn tante, voorafgaand aan de onthulling van haar borstbeeld.

engel reinhoudt (links) in gesprek over het beeldEngel Reinhoudt (links) in gesprek over het beeld – foto Ruben Oreel

Gedeputeerde Harry van der Maas onthulde de buste in het plantsoen bij de oude begraafplaats in Domburg. Een markante kop, met de krachtige gelaatstrekken van de vrouw die 35 jaar van haar leven wijdde aan de samenstelling van het Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. De eerste druk verscheen in 1964. Het is vier keer herdrukt. Eind jaren negentig werd het gedigitaliseerd.
‘Een schat aan informatie, zowel in woord als in beeld, geplaatst in de context van het leven’, zo omschrijven gedeputeerde Harry van der Maas en dialectconsulente Veronique de Tier het naslagwerk.
De Zeeuwse troubadour Engel Reinhoudt nam het initiatief tot het beeld. De daartoe opgerichte projectgroep ‘Ghijsen in beeld’ kreeg het benodigde geld bijeen. Reinhoudt schetst de zoektocht in humoristische woorden. „We hadden op het laatst nog 5000 euro nodig. Ik dacht dat doet de provincie wel. Maar dat bleek niet zo simpel. Ik heb alle gedeputeerden nog maar eens aangesproken, vlak voor de verkiezing. Van Beveren maakte het, net voor hij moest vertrekken, nog over.”
De Goese kunstenaar Leendert Houtekamer ‘bevrijdde Rika uit het blok steen’, zoals hij het omschrijft. Laagje voor laagje haalde hij haar tevoorschijn uit het blok van 459 kilo Belgisch hardsteen.
Honderden vrijwilligers, om precies te zijn 620, werkten mee aan het woordenboek. Een van die vrijwilligers, de 80-jarige Leni Blom-van Schaleven uit Renesse, was zaterdag ook present. Zij zat destijds op de HBS. „Ik was een jaar of vijftien. Onze leraar Nederlands vroeg of wij lijsten wilden invullen. Ik heb dat jaren gedaan. Lijsten met woorden en uitdrukkingen. Ik ging ook naar de ouderen op het dorp om te vragen of zij een bepaald woord gebruikten of nieuwe kenden. Ik mocht dat niet aan mijn ouders vragen, want die woonden in Zierikze. En daar spraken ze anders”, glimlacht ze. Leni is samen met haar man Henk nog steeds actief op dialectgebied. Zo schreven ze het boekje ‘Strao in aore Ver’aelen in Schouws Dialect’ en richtten in 1997 de cabaretgroep Kant’ooi op. De naam verwijst naar het gras, het hooi langs weg- en slootkant. „Langs de dulve,” glimlacht Leni. Het beeld is zaterdag officieel overgedragen aan de gemeente Veere. „Rika is weer thuis. Wij zullen er als goed huisvader voor zorgen en het onderhouden”, beloofde burgemeester Rob van der Zwaag.

Dit bericht is geplaatst in Biografie, dialect met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.