Nehalennia, voorjaar 2015

neha3We hoeven de discussie over Duitse of Franse beschietingen als oorzaak van de Middelburgse stadsbrand op 17 mei 1940 niet opnieuw te voeren. Ik neig zonder meer naar de versie van Ton Goossens – auteur van Gestold verleden – die Franse granaten als oorzaak aanwijst. In het jongste nummer van het tijdschrift Nehalennia presenteert hij de gebeurtenissen van die donkere meidagen in een helder overzicht. Maar waar het me hier omgaat is de infotekst op de Middelburgse oorlogsmonumenten. Goossens heeft wat mij betreft van A tot Z gelijk als hij stelt, dat die teksten alleen al uit fatsoensoverwegingen zouden moeten worden aangepast.

Het gaat om twee monumenten. Kunstenaar Ko de Jonge liet in 1988 gevelbrokstukken van de verbrande Provinciale Bibliotheek in de binnenstad plaatsen. Hij noemde zijn project DE EXPLOSIE. Op elk van de veertien brokstukken kwam een plaatje met de tekst: ‘Gevelrestant van Lange Delft 64 door Duits bombardement verwoest 17 mei 1940’. Volgens het artikel van Goossens heeft De Jonge inmiddels al eens om een tekstuele aanpassing gevraagd.

Het tweede monument is ‘Een gestolde herinnering’ van Sigurdur Gudmundsson op het einde van de Nieuwe Burg. Prinses Juliana onthulde het monument op 17 mei 1990. Op het enkele maanden later aangebrachte informatiebordje staat o.a.: ‘Een ‘gestolde herinnering’ aan het Duitse bombardement op 17 mei 1940.”

Goossens maakt in zijn verhaal aannemelijk dat er na de oorlog wat al te gemakkelijk naar de Duitsers als veroorzakers van de stadsbrand werd gewezen. Hij houdt het erop dat Frans geschut vanaf Breskens op de stad heeft geschoten. Omdat er gebrek was aan brisantgranaten, werd er met projectielen geschoten die eigenlijk voor zeedoelen bestemd waren. Die granaten verspreidden bij ontploffing extreem veel hitte. Zo ontstonden er tientallen branden, die uiteindelijk tot één verwoestende brand hebben geleid.

Nog een opmerkelijke zin in het artikel: ,,Al direct na de bezetting werden alle werklozen dan ook opgeroepen om de gevaarlijke muren omver te trekken en kreeg de stad het aanzien gebombardeerd te zijn zoals dat ook te zien was op de krantenfoto’s van het gebombardeerde Rotterdam.”

Ter afsluiting zegt de schrijver: ,,Duitsland heeft historisch weliswaar een slechte naam, maar het overschrijdt de grenzen van fatsoen om zonder bewijs dat land middels tekstplaatjes op monumenten valselijk van een oorlogsmisdaad te beschuldigen. Met die intentie horen die monumenten met die tekstplaatjes niet in het straatbeeld thuis.”

We zouden wat mij betreft het voorstel van Gudmundsson kunnen volgen, een tekstplaatje met de datum van de verwoestingen, de titel, zijn naam en de datum van de onthulling. Daarmee zouden alle partijen in vrede moeten kunnen leven.

Verder in dit nummer:

– een eerste overzicht van de belangrijkste vondsten bij opgravingen aan de Bachtensteene in 2012. Onder andere een vroegmiddeleeuwse zwaardschede en een 15e-eeuwse houten trip – een overschoen met een hoge houten zool.

– Jacques Van Keymeulen – verbonden aan de Vakgroep Taalkunde – Nederlands van de Universiteit Gent – geeft het belang van het Woordenboek der Zeeuwse Dialecten (WZD) aan. Dat bestond in 2014 precies vijftig jaar. Alle hulde voor Hendrika C.M. Ghijsen, die het woordenboek – met hulp van een hele club medewerkers – samenstelde.  In het woordenboek komen dialect én volkscultuur ruim aan bod. Het werk aan een woordenboek is nooit af. Het algemeen Nederlands rukt op, dus wordt er nu een ander Zeeuws gesproken dan een halve eeuw geleden. Ook dat wordt in kaart gebracht.

– In het deel van de Zêêuwse Dialectverênigieng een gevarieerd aanbod, met o.a. een artikel van Pau Heerschap over paasgebruiken.

Nehalennia. Bulletin van de Werkgroep Cultuurhistorie van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen (WCH) en de Zêêuwse Dialect Verênigieng – voorjaarsnummer, maart 2015, los nummer 7,50 euro.

Dit bericht is geplaatst in Heemkunde, Tijdschriften met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.