Zeeuwen aan de Kaap

ZeeuwenCoverHelft_0PZC 27 februari 2015

Veel lekkerlees stories

Duizenden Zeeuwen vestigden zich in de 17e en 18e eeuw in Zuid-Afrika. In Zeeuwen aan de Kaap lezen we over hun levens in een nog weinig beschaafde wereld.

door Jan van Damme

Boeken over Zwitsers aan de Kaap waren er al. Ook Fransen en Duitsers hebben hun Zuid-Afrikaanse avonturen opgetekend. Nederlanders deden dat tot nu toe niet. Daar is afgelopen week verandering in gekomen met de presentatie van het boek Zeeuwen aan de Kaap – Verhalen uit Zuid-Afrika. Drie auteurs hebben de Zeeuwse verhalen verzameld: de in Middelburg woonachtige historicus en journalist Bart de Graaff, hoofdbestuurslid Caesar Hulstaert van de Nederlands Zuid-Afrikaanse Vereniging en bibliothecaris Corine de Maijer van het Zuid-Afrika Huis in Amsterdam.
Het boek heeft qua benadering wel iets van een krant: we krijgen niet de verhalen van mensen die gezagsgetrouw (en dus saai) waren, maar van circa zeventien Zeeuwen met wie iets aan de hand was.
We lezen over Jan Woutersz, een dronkenlap uit Middelburg, die in 1656 voor het eerste raciale huwelijk zorgde door als blanke met een – voormalige – slavin te trouwen. Jacobus van den Berg uit Breskens maakte carrière als schoenmaker – schoenflicker – aan de Kaap. Hij kreeg als notoire wanbetaler last met schuldeisers en werd uiteindelijk in 1714 vermoord. Ook de uit Zonnemaire afkomstige wagenmaker Abraham Pijl levert een bijzonder verhaal. Sinds Jan van Riebeek in 1652 een verversingsstation voor de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) aan de Kaap opzette, waren er conflicten met de inheemse Khoi, die door Nederlanders Hottentotten werden genoemd. Er waren handelsbetrekkingen met de Khoi, maar ook oorlogen. Blanken die te ver het binnenland introkken, liepen kans vermoord te worden. Pijl zorgde voor een andere primeur: hij was de eerste ‘vrijburger’ die in 1703 zelfmoord pleegde. Waarschijnlijk omdat zijn vrouw Keetje het niet zo nauw nam met de huwelijkse trouw.
En dan hebben we nog de uit Middelburg afkomstige Maria Mouton. Ze kwam in 1699 als negenjarig meisje met haar familie in Zuid-Afrika aan, in 1706 trouwde ze met de 33-jarige Duitser Frans Joosten. Een vergissing, Frans bleek een hardhandige gierigaard. Marie ging een relatie aan met slaaf Titus van Bengalen. Met hulp van een tweede slaaf vermoordden ze Frans. Hun misdaad kwam uit, in 1714 werden ze ter dood veroordeeld. Titus werd op die spit geplaas – gespietst door de anus. Marie werd eerst half gewurgd, vervolgens werd haar gezicht geblakerd en werd ze helemaal gewurgd. Ze was de eerste vrouwelijke vrijburger die tijdens de VOC werd terechtgesteld. Zo hebben we een bundel met veel lekkerlees stories in handen.

Bart de Graaff, Caesar Hulstaert en Corine de Maijer: Zeeuwen aan de Kaap. Verhalen uit Zuid-Afrika – Uitgeverij Den Boer | De Ruiter, 96 pagina’s, 12,50 euro.

Bestel: Zeeuwen aan de Kaap

 

Dit bericht is geplaatst in Geschiedenis met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.