Betje Wolff

betjewolffBiografie

Elizabeth (Betje) Bekker wordt in 1738 geboren in Vlissingen. Haar ouders zijn Jan Bekker en Johanna Boudrie. Op jonge leeftijd blijkt zij vele talenten te bezitten. Ze musiceert, tekent en dicht. Ook houdt ze zich al vroeg bezig met filosofie. Dit blijkt uit een portret van Betje op 16-jarige leeftijd, met een exemplaar van Alexander Pope’s Essay on Man. Betje heeft een onstuimig karakter en houdt er vrijzinnige ideeën op na.

Omstreeks 1754 raakt Betje verwikkeld in een schandaal. Ze wordt verliefd op een jonge officier in opleiding, Matthijs Gargon. Haar familie is het hier niet mee eens. De twee besluiten er vandoor te gaan. Toch worden zij gevonden. Enkele dagen later worden ze door de kerkenraad van Vlissingen onder censuur gesteld. Matthijs moet naar Indië.

Huwelijk en debuut
Het ziet er slecht uit voor Betje. Wie wil na dit avontuur nog met haar trouwen? Betje schrijft in deze periode veel brieven, pastorales en gelegenheidsgedichten. Rond 1758 komt ze in contact met de 31 jaar oudere weduwnaar Adriaan Wolff, een gereformeerde predikant uit de Beemster.

Na een korte briefwisseling reist de dominee af naar Vlissingen. Daar vraagt hij de jonge Betje ten huwelijk. Op 18 november 1759 trouwen ze. Het stel verhuist naar de Beemster. Hier schrijft Betje haar debuut Bespiegelingen over het genoegen dat in 1763 wordt gepubliceerd bij uitgeverij Tjallingius. In 1769 publiceert Wolff Walcheren, in vier gezangen. Hiermee vergaart ze enige roem als dichter. vooral onder haar Zeeuwse landgenoten.

betjewolff2
Samenwerking

Eind juni 1776 schrijft de in een Amsterdams weeshuis opgegroeide Aagje Deken een brief aan Betje Wolff. Hierin beweert ze dat Wolff zich berucht heeft gemaakt om haar vreemde gedrag. Wolff schrijft een brief terug waarin ze de beschuldigingen van Deken ontkent. Kort daarna vindt er een ontmoeting plaats tussen de twee vrouwen bij een gezamenlijke kennis. Ze blijken elkaar, ondanks verschillen in hun karakters, in geestelijk opzicht uitstekend aan te vullen. In 1777 overlijdt dominee Wolff.

Lommerlust
Betje Wolff en Aagje Deken trekken samen in een huis in De Rijp. Ze beginnen ook samen te publiceren. Na vijf jaar in De Rijp te hebben gewoond, verhuizen Wolff en Deken naar Beverwijk. Hier kennen ze hun glorietijd op het buitenverblijf Lommerlust en schreven zij o.a. de beroemde briefroman De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart (1782). saraburgerhart

Frankrijk

In 1788 verlaten de patriottistische Wolff en Deken Nederland uit onvrede met de politieke situatie, en vestigen zij zich in het Franse Trévoux. Na acht jaar willen ze terug naar Nederland. Dit is om financiële redenen niet direct mogelijk. Een jaar later lukt het door de hulp van een oude vriend alsnog.

Einde
Betje Wolff en Aagje Deken hebben in hun leven zowel weelde als armoede gekend. Vooral hun laatste jaren werden niet gekenmerkt door voorspoed. Bij Betje wordt in oktober 1801 een ingewandscarcinoom geconstateerd, waaraan ze drie jaar later overlijdt. Negen dagen na Betje sterft Aagje Deken eveneens. Beide vrouwen liggen begraven in Scheveningen.

Publicaties van Betje Wolff en Aagje Deken

* Walcheren, in vier gezangen (1769)
Auteur: Betje Wolff

* Aan mynen geest: hekeldicht (1774)
Auteur: Betje Wolff

* Brieven (1777)
Auteurs: Betje Wolff en Aagje Deken

* Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart (1782)
Auteurs: Betje Wolff en Aagje Deken

* Historie van den heer Willem Leevend (1784-1786) willemleevend
Auteurs: Betje Wolff en Aagje Deken

Aan de vaderlandsche burgers (1786)
Auteur: Betje Wolff

Economische liedjens (1792)
Auteurs: Betje Wolff en Aagje Deken

Geschrift eener bejaarde vrouw (1802)
Auteurs: Betje Wolff en Aagje Deken

Over Betje Wolff

* In de omvangrijke collectie van de Zeeuwse Bibliotheek bevinden zich onder meer krantenknipsels, artikelen uit tijdschriften, affiches en folders.
Deze zijn te vinden in de Personendossiers van Betje Wolff en Aagje Deken

Dapper vrouwenleven: karakter- en levensbeeld van Betje Wolff en Aagje Deken (1954)
Auteur: H.C.M. Ghijsen

Betje Wolff en Aagje Deken (1979)
Auteur: P.J. Buijnsters

Bibliografie der geschriften van en over Betje Wolff en Aagje Deken (1979)
Auteur: P.J. Buijnsters

Bezoek bij Betje: een museum in de Beemster (1984) bezoekbijbetje
Auteur: W.A. Braasem

Leven & werk van Betje Wolff & Aagje Deken (1986)
Auteur: Wies Roosenschoon

Betje Wolff en Coosje Busken: een hartsvriendschap (1988)
Auteur: Wies Roosenschoon

Onbreekbare Burgerharten: de historie van Betje Wolff en Aagje Deken (2004)
Auteurs: Peter Altena, Myriam Everard, Martien Frijns

Betje Wolff op internet

* Betje Wolff in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL)

* Museum Betje Wolff in de Middenbeemster (Het museum is gevestigd in de voormalige pastorie van de NH Kerk in Middenbeemster. Betje Wolff woonde hier gedurende haar huwelijk (1759-1777) met dominee Adrianus Wolff)

Copyright:

logo-de-zb

 

Dit bericht is geplaatst in Auteurs. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.