Recensies van lezers

De bespreking van het boek van Carolijn Visser staat al sinds mei op mijn boekenblog met Nederlandstalige literatuur. Ik ben er erg enthousiast over, maar omdat die recensie te uitgebreid is om hierheen te kopiëren volsta ik met de link:
http://mijnboekenkast.blogspot.nl/2013/05/carolijn-visser-argentijnse-avonden.html
Jannie Trouwborst op Argentijnse avonden van Carolijn Visser
Ik citeer hier alleen het slot van mijn bespreking:
Als er leesclubs zijn die reisboeken tot thema maken voor hun leesseizoen, dan is dit een ideaal boek. Het is verrijkend om het te vergelijken met andersoortige reisboeken, die uiteraard ook allemaal hun eigen kwaliteiten hebben. Wie invalshoek, uitwerking en compositie, taalgebruik, perspectief en leesbaarheid wil vergelijken heeft in dit boek een bijzonder voorbeeld van literaire non-fictie.

-Jannie Trouwborst op Rinus Spruit – Een dag om aan de balk te spijkeren
Oktober 2013 – waardering: 8,0.

Inleiding

In 2008 verscheen het debuut van Rinus Spruit (Nieuwdorp, 1946), ter gelegenheid van de Week van het Zeeuwse boek onder de titel: Zwieg stille. In 2009 werd het boek herdrukt door Cossee met als titel De rietdekker, een familiegeschiedenis. Het is gebaseerd op zijn eigen geschiedenis. Rinus Spruit schetst met gevoel het harde bestaan van een rietdekkerfamilie in het begin van de vorige eeuw. Maar het is ook een roman geworden, over een vader en zijn zoon. De oude rietdekker vertelt, zijn zoon schrijft het op. En blijft doorschrijven tot na zijn vaders dood. Het boek werd een succes, werd vertaald en als toneelstuk bewerkt. En nu is er van deze laatbloeier opnieuw een boek verschenen bij Cossee: Een dag om aan de balk te spijkeren. Een echte roman dit keer, deels gebaseerd op zijn eigen leven. Een goed geschreven en boeiend boek! Zo mogen er nog meer komen.

Samenvatting

Maarten Rietgans streeft naar het allerhoogste. Hij moet meer presteren dan zijn omgeving, anders gaat hij, de meest schuchtere mens van Zeeland, ten onder.
Na het overlijden van zijn moeder ontvlucht hij het Zeeuwse platteland. Hij meldt zich als leerling-verpleegkundige bij een Rotterdams ziekenhuis, en slaagt daar glansrijk – maar neemt dan ontslag omdat hij zich niet geliefd voelt bij zijn collega’s en bij elke vorm van erkenning vlucht. Of hij nu als bankbediende, fotograaf, buschauffeur of meteropnemer werkt, zijn dienstverband duurt nooit lang. Zijn vader, een kleine landbouwer, begrijpt er niets van. ‘Jongen, jongen, jongen, jongen.’ Waarom houdt Maarten nooit iets vol?
In de liefde gaat het hem al niet beter af. Hoewel hij wekelijks reacties krijgt op zijn veelvuldig geplaatste contactadvertenties, keurt hij het overgrote deel van de vrouwen bij voorbaat af – een enkele spelfout kan al fataal zijn voor een toekomstige ontmoeting.
Zijn zoektocht naar werk, een vrouw, een groots en meeslepend leven én een rustig bestaan is afwisselend ontroerend, aandoenlijk en komisch. (website: http://www.rinusspruit.be).

Leeservaring

Cossee heeft besloten Zeeland de primeur te geven: vanaf vandaag ligt tot 1 november het nieuwe boek van Rinus Spruit alleen in de Zeeuwse boekwinkels. Hier geeft hij ook zijn eerste interviews en vindt de presentatie plaats. In een groot interview in de PZC (15 okt. 2013) geeft hij zelf al aan dat hij er wel tegenop ziet over zijn boek te moeten praten. Vooral als er gevraagd gaat worden naar het autobiografische gehalte van de roman. Hij benadrukt het vast: er zijn inderdaad overeenkomsten, maar ook veel verschillen. Het is een romàn, gebaseerd op sommige feiten en anekdoten uit zijn leven, maar verder grotendeels verzonnen.

Eigenlijk is het ook helemaal niet interessant of er autobiografische elementen in dit boek zitten. De Rietdekker moest een betrouwbaar beeld geven van het leven van zijn vader en grootvader, voor zijn eigen leven is die noodzaak er niet. De psychologische roman die nu op tafel ligt, boeit vooral door de sublieme wijze waarop het leven van Maarten Rietgans verbeeld wordt. Ik schrijf expres niet beschreven wordt, want het is meer dan dat. Of eigenlijk juist minder. Er is ruimte genoeg voor de eigen verbeelding.

Het (personale) perspectief ligt vrijwel constant bij Maarten. Je zou zeggen dat je dan zijn gedachten en drijfveren goed leert kennen en de reacties van Maarten goed kunt begrijpen. Maar niets is minder waar. Elke keer overrompelt hij iedereen met zijn reacties: zijn vader, zijn collega’s, zijn vriendinnen, en uiteraard de lezer. Maar ook zichzelf. Hij neemt impulsieve beslissingen, waarvan hij zelf niet precies weet waarom of hij probeert er een verklaring voor te vinden die hem toch niet helemaal bevredigt. Of hij stelt juist beslissingen uit om onduidelijke redenen. En dat brengt de spanning in het boek. Net als zijn vader blijf je hopen: nu komt het goed, heeft hij zijn draai gevonden in zijn werk of is hij de juiste vrouw tegengekomen. En weer is het plotseling over. Tot op de laatste bladzijde en toch verveelt het absoluut niet!

Is het daarmee en zwaarmoedig boek? Spruit zegt daarover:” Dit boek heeft meer diepgang dan het boek over het leven van mijn vader. Het gaat over een kleine man, een man met zwakheden. Ik heb geprobeerd het niet te zwaar te maken, er zit humor in.” En dat is waar. Om te beginnen heeft hij een prettig leesbare schrijfstijl, vlot en helder. Daarbij is het verhaal bij vlagen ontroerend of gedraagt Maarten zich aandoenlijk of is een situatie komisch, maar nooit nadrukkelijk, eerder speels. Juist die afwisseling maakt het verschil.

Had Maarten niet eigenlijk psychische hulp nodig, vroegen zijn meelezers hem. Misschien wel, was zijn antwoord, maar dan was er een totaal andere Maarten op papier gekomen, die waarschijnlijk een stuk minder boeiend was geweest. Mooi gespreksthema voor een leeskring: Maarten deed op zich niemand kwaad, was ook niet altijd doodongelukkig, had misschien wel een gemakkelijker leven gehad als hij had kunnen leren zich anders te gedragen, maar maakt dat zijn leven zoals het zich nu ontwikkelde daarmee zinloos? Zouden zijn bijzondere foto’s en uiteindelijk zijn boek zonder dat alles ontstaan kunnen zijn? Ook in het leven van anderen maakte hij het verschil: het verbeteren van de kwaliteit van leven in het verpleeghuis, de hulp aan en liefde voor zijn bejaarde vader bv.

Een motief dat terug blijft keren is het hart. Maarten voelt sinds zijn opleiding vaak de behoefte de pols te voelen. Zo kan hij bepalen wat iemand mankeert. Zelf heeft hij hartritmestoornissen. Zijn moeder overlijdt aan een hartstilstand. De huisarts heet Vliegendhart. Als de kat een halfdode rat neerlegt, kijkt hij of het hartje nog klopt en als hij op een terras zit met een glas wijn in de hand ziet hij in de kringetjes in het glas zijn eigen hartslag. Verliefd is hij soms en heeft ook wel relaties, maar het is moeilijk iemand zijn hart echt te schenken. En als iemand het hem wil geven, dan schrikt hij terug. Wanneer hij een nieuwe studie of passie heeft, dan stort hij zich er met hart en ziel in.

De titel Een dag om aan de balk te spijkeren is een uitdrukking van de vader van Maarten: als alles meezat op een dag, dan zei hij dat, soms prees hij zo’n dag zelfs al voor het avond was. De dag waarop dit boek gepresenteerd wordt, is er ook zo één, dat durf ik nu al te voorspellen!
Hoe het verhaal afloopt? Eind goed al goed? Hm, misschien, het boek eindigt in elk geval met een vette knipoog. Ik zou zeggen: zelf lezen!

Rinus Spruit – Een dag om aan de balk te spijkeren. Amsterdam, Cossee, 2013. 224 pg., isbn: 9789059364486.

– Jannie Trouwborst op Zeevonk van Joshua Zwaan
Parnassia werd puur op kwaliteit een kaskraker. Persoonlijk vond ik het nog beter dan Zeevonk. Niet het zoveelste boek over de oorlog, maar een specifiek thema daaruit en dat op een indrukwekkende manier uitgewerkt. Bovendien is dit veel meer een Zeeuws boek dan Zeevonk.

De Joodse kleuter Rivka wordt tijdens de oorlog ondergebracht bij een kinderloos domineesgezin in Zaamslag en krijgt, voor haar eigen veiligheid, de naam Anneke en wordt liefdevol, maar gereformeerd opgevoed. Na de oorlog komt haar getraumatiseerde Joodse familie haar ophalen, maar ze wendt voor ze niet te herkennen en uiteindelijk beslissen de autoriteiten dat ze bij het domineesgezin moet blijven. Alle ellende die zich vervolgens in haar leven en dat van haar kinderen voordoet, komt voort uit het ontworteld zijn, uit het verdringen van wie en wat ze was: het Joods meisje Rivka.
Op 70jarige leeftijd komt daarin pas langzamerhand een kentering, na vele pijnlijke gesprekken met haar dochter Sandra. Anneke zal nog een lange en zware weg moeten gaan en sommige dingen zullen nooit meer goed te maken zijn, maar “ik heb bewust het ingrediënt van de hoop toegevoegd, er is iets doorbroken door het zwijgen te doorbreken” zegt Joshua Zwaan in een interview.

We bespraken het boek in onze leesclub met enkele vrouwen uit Zaamslag: zij herkenden veel van de plaatselijke omstandigheden en uit de verhalen over de oorlogsperiode van familieleden. Het is door het thema beslist een geschikt boek voor een leeskring. Bovendien is het goed geschreven en prettig leesbaar. Voor een uitgebreide recensie verwijs ik graag naar mijn weblog: http://mijnboekenkast.blogspot.nl/2011/07/josha-zwaan-parnassia.html

-Jannie Trouwborst op Haar laatste meesterwerk van Henny van Kesteren:

Hoewel ik het boek nog niet heb gelezen (maar dat zeker graag wil doen) begrijp ik uit de recensie van Jan van Damme dat Henny van Kesteren een boek geschreven heeft dat waarschijnlijk onder de noemer “literaire non-fictie” valt. Dat zit inderdaad tussen een roman en een biografie in. Het is, als het goed geschreven is, een heel prettig genre. Het boeit veel meer dan een wetenschappelijke biografie en zal zo meer lezers bereiken (en hen zo toch ook de feitelijke informatie aanreiken). Omdat je bij het schrijven ervan wel bij de waarheid in de buurt moet blijven kan het echter niet straffeloos geromantiseerd worden. Ik meen uit de recensie te mogen opmaken dat hier de juiste middenweg is gevonden.
Een ander voorbeeld van dit genre is De Graanrepubliek van Frank Westerman, met het leven van Sicco Mansholt als basis. Het verscheen ongeveer gelijk met de wetenschappelijke biografie over zijn leven. Die dikke pil is interessant voor historici en andere wetenschappers. Wie op een aangename manier meer over Sicco Mansholt en de geschiedenis van de arbeiders in Noordoost Groningen wil weten, kan beter naar De Graanrepubliek grijpen.

Deze discussie is al vele malen gevoerd. Door te accepteren dat er zoiets als literaire non-fictie bestaat en dat het een belangrijke rol kan spelen bij het vergroten van de belangstelling voor geschiedenis en het vermeerderen van kennis wordt het beter mogelijk boeken als die van Henny van Kesteren op werkelijke waarde te schatten. Ik zal dat graag binnenkort ook eens doen.

-Jannie Trouwborst op Zeeland belicht:

Misschien kan ik er dan iets over zeggen: ik heb het fotoboek inmiddels ontvangen. De foto’s van Ruden Riemens ken ik alleen uit de Spectrum bijlage van de PZC. Ze passen goed bij mijn smaak: zwart-wit, vaak symmetrisch en gecombineerd met een toepasselijke, spitsvondige titel.
Dit fraaie geschenkboekje toont andere foto’s, d.w.z. andere dan in de krant. Ten eerste zijn ze in kleur en ten tweede is de beeldopbouw vrijer. Het kan natuurlijk nooit kwaad ook met zijn andere foto’s kennis te maken en ze doen de titel “Zeeland belicht” beslist eer aan. Maar de exemplaren die ik in dit boekje het mooist vind, lijken op zijn foto’s in de krant: de omslagfoto, Tijd en rust en Kustlijn. Maar er is meer moois, waarbij Standbeelden en Wolken er voor mij uit springen. Maar mijn voorkeur zegt niets over de kwaliteit van de foto’s en het plezier dat anderen er ongetwijfeld aan zullen beleven.

Naast de titel zijn bij elke foto enkele regels van Jan van Damme geplaatst. Dat was de laatste weken ook het geval in de krant: het bleek een goed gekozen combinatie. Ik weet niet of daar veel overleg aan vooraf gegaan is, maar mij lijkt dat fotograaf en schrijver elkaar goed aanvoelen. In weinig woorden voegt Van Damme een poëtische of filosofische noot toe aan het beeld. Mag ik er één voorbeeld uithalen? Bij de stemmige foto van het silhouet van Vlissingen onder een donkere wolkenlucht bij een stormachtige zee staat:

Het water wolkt
Vlissingen oogt nat
Vanboven en vanonder
En krijgt een tint
Van racende luchten.

Het is weer een mooi geschenk geworden dit jaar. Er liggen nog exemplaren te wachten bij de Zeeuwse boekhandel: van Zierikzee tot aan Sas van Gent! Dus koop voor zondag nog een boek (hoeft niet Zeeuws te zijn) en ontvang het geschenk. En voor wie een tip nodig heeft: met Een dag om aan de balk te spijkeren van Rinus Spruit is leesplezier verzekerd!

-xxx-

Jannie Trouwborst op Zeeland belicht:
Misschien kan ik er dan iets over zeggen: ik heb het fotoboek inmiddels ontvangen. De foto’s van Ruden Riemens ken ik alleen uit de Spectrum bijlage van de PZC. Ze passen goed bij mijn smaak: zwart-wit, vaak symmetrisch en gecombineerd met een toepasselijke, spitsvondige titel.
Dit fraaie geschenkboekje toont andere foto’s, d.w.z. andere dan in de krant. Ten eerste zijn ze in kleur en ten tweede is de beeldopbouw vrijer. Het kan natuurlijk nooit kwaad ook met zijn andere foto’s kennis te maken en ze doen de titel “Zeeland belicht” beslist eer aan. Maar de exemplaren die ik in dit boekje het mooist vind, lijken op zijn foto’s in de krant: de omslagfoto, Tijd en rust en Kustlijn. Maar er is meer moois, waarbij Standbeelden en Wolken er voor mij uit springen. Maar mijn voorkeur zegt niets over de kwaliteit van de foto’s en het plezier dat anderen er ongetwijfeld aan zullen beleven.

Naast de titel zijn bij elke foto enkele regels van Jan van Damme geplaatst. Dat was de laatste weken ook het geval in de krant: het bleek een goed gekozen combinatie. Ik weet niet of daar veel overleg aan vooraf gegaan is, maar mij lijkt dat fotograaf en schrijver elkaar goed aanvoelen. In weinig woorden voegt Van Damme een poëtische of filosofische noot toe aan het beeld. Mag ik er één voorbeeld uithalen? Bij de stemmige foto van het silhouet van Vlissingen onder een donkere wolkenlucht bij een stormachtige zee staat:

Het water wolkt
Vlissingen oogt nat
Vanboven en vanonder
En krijgt een tint
Van racende luchten.

Het is weer een mooi geschenk geworden dit jaar. Er liggen nog exemplaren te wachten bij de Zeeuwse boekhandel: van Zierikzee tot aan Sas van Gent! Dus koop voor zondag nog een boek (hoeft niet Zeeuws te zijn) en ontvang het geschenk. En voor wie een tip nodig heeft: met Een dag om aan de balk te spijkeren van Rinus Spruit is leesplezier verzekerd!

Één reactie op Recensies van lezers

  1. Kees IJzerman schreef:

    Dodelijk Toeval – Peter Frantz

    Als een boek het woord ‘toeval’ in de titel heeft, moet je niet gaan zeuren over gebeurtenissen die wel heel erg toevallig lijken. Dat zal ik hier dan ook niet doen. Ik ga helemaal niet zeuren over dit boek, want het heeft heel wat dat voor zich spreekt: om te beginnen is daar de reikwijdte, want het verhaal neemt je mee naar Friesland, Walcheren, Argentinië en Duitsland. Het speelt zich af in de tweede helft van de vorige eeuw tegen de achtergrond van een geschiedenis die de meesten van ons wel bekend zal zijn, te weten de vlucht van veel Nazi kopstukken naar Zuid Amerika en de door hen zo gewenste terugkeer van een Nazistaat; het Vierde Rijk. Dat alleen is natuurlijk al een boeiend gegeven, maar Frantz verliest zich niet in internationale politiek en houdt het verhaal klein door te vertellen over twee jonge mensen die worden meegesleept in de ambitie van de ouders en grootouders van een van beide. Het eigenlijke verhaal begint als een klassiek ‘boy-meets-girl’ vertelsel, maar kantelt naar de beloofde thriller in de tweede helft. Zonder de clou weg te geven kan ik stellen dat het dan een verhaal van leven of dood wordt.

    Het boek is zeer toegankelijk geschreven en leest zodoende heel vlot weg. De stijl van Frantz is af en toe wat clichématig, maar dat past wel bij een verhaal als dit; je verwacht het bijna. En oké, als ik dan toch moet zeuren: er wordt wel heel veel tijd genomen om secundaire personages te introduceren. Elke taxichauffeur of receptioniste wordt van achtergrond voorzien. Dat maakt het verhaal wat trager dan noodzakelijk was geweest.

    Mijn conclusie is dat dit een heel makkelijk te lezen en lezenswaardige thriller is, die bovendien voor iemand als ik, die in het Zeeuwse enigszins bekend is, een aantal bekende plaatsen aan doet.
    Vier sterren!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *