Onderweg

De cd in de speler gestopt. Eerst gitaar, dat moet Jacco Minnaard zijn. Dan het verhaal ‘Deur de ôgen van een kind’. Vertelster Jopie Minnaard heeft aan theater gedaan, lees ik in het voorwoord van de bundel Onderweg. Dat is te horen. Ze vertelt alsof haar leven ervan afhangt. Dat is mooi. Ik ben geen liefhebber van in dialect voorgedragen verhalen. Maar Jopie Minnaard overtuigt, ze tilt me over die drempel. Ook omdat haar levensverhalen goed geschreven zijn. Compleet met passende aquarellen, die ze zelf maakte. Okay, het boek is een vertederend kunstwerkje.

Het ene boek buiten het andere wil in de hand nog wel eens verschillen. Met Onderweg lijkt me weinig mis. De harde kaft, de aquarel op de covers, voor en achter, de verzorgde druk. En ook de vormgeving: een grotere letter voor het verhaal in dialect, de Nederlandse ‘vertaling’ in kleiner cursief. Ja, daar is over nagedacht. Het boek nodigt uit om gelezen te worden. Ook de luister-cd is het aanhoren meer dan waard. Schrijfster Jopie Minnaard is een ervaren vertelster, ze heeft weet van klemtonen en stiltes. Ja, zelfs de gitaar-improvisaties, van mij zal je geen kwaad woord horen. De cd, de geschreven tekst, de aquarellen: mag je zo’n boek driedimensionaal noemen?

*****************************************************

In de PZC van zaterdag 9 februari (edities Beveland en Schouwen-Duiveland) schreef Claudia Sondervan over het luister- en leesboek van Jopie Minnaard.

Boek en cd met Zeeuwse vertellingen van Jopie Minnaard

door Claudia Sondervan
ELLEWOUTSDIJK – Zuid-Bevelands is de eerste taal van Jopie Minnaard-Verheijke uit Heinkenszand. De beeldend kunstenares, schrijfster en vertelster hanteert in haar nieuwe boek Onderweg, Zeeuwse vertellingen dan ook de taal die ze als klein meisje in Ellewoutsdijk leerde spreken. De korte verhalen die nu zijn verschenen zijn verpakt tussen haar kenmerkende, kleurige, dromerige aquarellen en schilderijen als illustraties.
Bij het boek hoort een cd waarop Jopie Minnaard zes vertellingen vertolkt, op gitaar begeleid door zoon Jacco. Het boek is helemaal een familieproject: man Jan, zoon Adri, dochter Johanna, allemaal droegen ze bij aan tekst en beeld.
Jopie Minnaard heeft de hele uitgave dicht bij zichzelf gehouden. Ze beschrijft heel herkenbare herinneringen aan opgroeien op een Zeeuws dorp, afgewisseld met persoonlijke gedichten en bespiegelingen uit recenter dagen, over haar dementerende moeder en een vrouw die haar man in de nevelen van Alzheimer ziet verdwijnen. Het is een boek dat zich bij uitstek leent om voor te lezen, op voorwaarde dat de verteller de streektaal beheerst. Voor de minder bedreven streektaallezers schreef Minnaard in de kantlijn het verhaal in het Nederlands op. „Het heeft me veel hoofdbrekens gekost omdat ik gevoelens beter in het dialect kan verwoorden. (-) Dialect is in de eerste plaats toch een spreektaal”, schrijft ze in een nawoord. Dat blijkt uit de veel zakelijker stijl die Minnaard in het Nederlands hanteert. Veel prachtige Zeeuwse uitdrukkingen gaan daarbij verloren. ‘Die most er aer of plumen van é’ wordt dan ‘Die wilde wel eens weten hoe de vork in de steel zat’. Maar de vertaling in de kantlijn geeft wellicht een beetje houvast aan butendiekers.
Het mooist schrijft Minnaard in het watersnoodverhaal ‘Cobie’, waarin kinderen de grote verschillen in de schaal van elkaars verdriet ontmoeten uit een en dezelfde gebeurtenis. Wat daar gebeurt is beeldend genoeg voor zekere dominees om kennis van te nemen.

 

Jopie Minnaard-Verheijke: Onderweg, Zeeuwse vertellingen – Uitgeverij Het Paard van Troje Goes en ’t Kerkje van Ellesdiek, harcover, met cd, 96 pagina’s,
ISBN 978 907193713 2, 19,95 euro.

Uit de inleiding: Jopie werd op 26 juni 1940 in Ellewoutsdijk geboren.

Fragment uit ‘Cobie, een verhaal uut 1953, het jaer van de waetersnoad’ (pag. 27):

Me ware die maendagochend goed voorbereid op schoole. Di zoue een paer evacueetjes uut Schouwen bie oans in de klasse komme. ‘Me motte zurge da ze d’r eigen een bitje op d’r gemak voele’, ao de meêster ‘ezeid, ‘wan het is di nog vee erger ‘ewist as bie oans, di bin eêl vee mènsen verdronke.’
En ik vond het ier a zò erg. Toch was de kern van oans durp droôge ‘ebleve en dat kwam omda ’t durp zò oôge lag. ‘Ze waere vroeger zò gek nog nie’, zei m’n vaoder, toen a ’t waeter nie vadder kwam as de regenbak vlak achter oans uus. Oanze boôgerd en ’t of stoenge wè onder waeter en de oenders en mien kernientje waere aollemille verdronke.
M’n moeder ao dat kleine drôge stikje rond de kerke net de ark van Noach ‘evonde, omda ’t in de straete krioelden van de mènsen en de beêsten, die a op tied ‘ered waere.
Mè m’n kernientje nie…
’s Aevens op bèdde stelden ik m’n eigen voor, oe a ’t waeter binnen ‘edronge was in z’n kotje en da ’t gin kant mi op kon. En dan kon ‘k nie slaepe.

 

 

 

Dit bericht is geplaatst in Kunstboeken, Proza met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.