Uiteenzetting over de droom van Poliphile

Lees mee met de Vader des Vaderlands

Willem van Oranje had een eigen boekenkast. Eén van zijn boeken is nu teruggevonden en opnieuw gedrukt. Sensationeel: we bladeren mee met de Vader des Vaderlands.

door Jan van Damme

Onze Vader des Vaderlands, onze Willem de Zwijger heeft het boek in handen gehad. Zo’n 450 jaar geleden kocht hij het in Parijs, las erin, zette het in zijn boekenkast. ‘Discours du Songe de Poliphile’, ‘Uiteenzetting over de droom van Poliphile’: het was destijds één van de populairste titels in lezend Europa. Na eeuwenlange omzwervingen in allerlei collecties van vermogende verzamelaars is het boek van Willem van Oranje nu terug in Nederland. En hoe!

Het werk verkeert in uitstekende staat, de originele band zit er nog omheen. Binnenkort wordt het aan de goede zorgen van een museum toevertrouwd. Maar het komt nu ook publiek beschikbaar in een facsimile-uitvoering. Dat wil zeggen: in het Nederlands vertaald, gepresenteerd in een uitvoering die vrijwel identiek is aan het exemplaar waarin Willem van Oranje heeft gebladerd. Folioformaat (335 x 222 mm), gebonden in een band die er hetzelfde uitziet als de kalfsleren omslag uit de 16e eeuw.  Het wapen van de prins staat voor en achter op de kaft. Hetzelfde lettertype, dezelfde pagina-indeling, alle illustraties zijn overgenomen. En, heel bijzonder, binnenin zijn de oorspronkelijk met de hand getekende margelijnen ook gereproduceerd. Waarschijnlijk heeft Willem zelf de kaderlijnen laten aanbrengen, omdat die destijds nog gebruikelijk waren in handgeschreven documenten.

Dinsdag 19 juni wordt de reproductie van het boek voor het eerst publiek vertoond. Dat gebeurt om 17.30 uur in boekhandel De Drvkkery in Middelburg. De organisatie van de bijeenkomst is in handen van het Vlaams-Nederlandse genootschap ‘De Orde van den Prince’, afdeling Zeeland.

foto: Bay van der Bunt

De verantwoordelijke voor dit boekenverhaal moeten we zoeken in Breda. Bay van der Bunt heeft daar op de landerijen aan de rand van de stad een landgoed. Naamplaatjes vermelden de bedrijfsnaam ‘Old liquors’. Van der Bunt is de grootste verzamelaar van oude sterke drank ter wereld: cognac, port, whisky. Om een indruk te geven: een fles cognac uit 1747 kan zomaar 80.000 euro doen. Zijn vader Sjoerd zorgde hij in de drank verzeild raakte. Bay van der Bunt, net 70 jaar geworden, vertelt: ,,Ik handelde in antiek en woonde in Amerika. Mijn vader belde eind jaren zeventig of ik zijn kelder wilde leeg maken. Nee, zei hij, niet een van mijn – destijds – acht broers of drie zussen, die drinken alles op. Ik moest het doen, ik dronk geen alcohol. Zo begon mijn verzameling. In 1999 werd Old Liquors gesticht.”

Behalve in drank handelde Van der Bunt tot een jaar of tien geleden ook in oude atlassen. Een antiquair belde in 2006 dat hij een bijzonder boek kon kopen, maar daarvoor financiële ondersteuning nodig had. Het ging om een werk dat in het bezit was geweest van Guillaume le Taciturne, Willem de Zwijger. De veiling was in Parijs. Een Amerikaanse verzamelaar bood mee tot 375.000 euro. ,,Toen wilde hij een hold-up om met zijn opdrachtgever te overleggen”, herinnert Van der Bunt zich. ,,Daar gingen we niet mee akkoord en dus was het boek van ons. We hadden tot 750.000 euro willen gaan. Later belde de Amerikaan ons en bood hij een miljoen. Inmiddels wisten we na onderzoek door de Koninklijke Bibliotheek dat het boek echt uit de bibliotheek van Willem van Oranje kwam. Dat deed wat met me. Ik wilde het voor Nederland behouden en, sterker nog, onder de mensen brengen. Niemand heeft er wat aan als het in mijn boekenkast staat. Daarom is het vertaald en maken we een tournee. Middelburg is de eerste locatie.”

Bart Laming is managing director van Old Liquors. Hij heeft zich verdiept in de geschiedenis van het boek en geeft dinsdag een lezing. In totaal zijn er wereldwijd nog twintig boeken, die van Willem van Oranje zijn geweest. Vijftien bevinden zich in Berlijn, vijf in Nederland. ‘De Droom van Pilophile’ is volgens Laming het best bewaarde exemplaar. Hij noemt het een typisch Renaissanceboek, geschreven door Francesco Colonna – zijn naam zit verstopt in een acrostichon – in 1450 in Italië. In 1546 werd het in het Frans vertaald, met 181 houtsnedes. Willem van Oranje kocht een exemplaar in 1569, toen hij 26 jaar was. Filosofie, architectuur, wetenschap: het zit allemaal vervat in het verhaal over de gedroomde zoektocht van Pilophile. Het boek had veel invloed, erin opgenomen gebouwen en plattegronden werden nagemaakt. Wie het geloven wil: het waterlabyrint bij Hoedekenskerke zou overgenomen zijn uit het boek van Willem van Oranje.

Presentatie en lezing boek Willem van Oranje: dinsdag 19 juni om 17.30 uur in De Drvkkery in Middelburg. Het boek wordt uitgegeven door Stichting Boek van Oranje en kost 99,- euro.

***********************

NEDERLANDSE TITEL
Uiteenzetting Over De Droom Van Poliphile
Verhalend hoe Amor hem bestrijdt vanwege
Polia
Stichting Boek van Oranje, Breda 2018

VERTALING
Dr. Jelle Koopmans, Amsterdam (Redactie)
Anne-Bregtje Schelfhout, Wamel. Tom
Idema, Leiden. Lizet Penson, Amersfoort.
Jan Daneels, Antwerpen. Johan Bruynincks,
Hoegaarden. Charlotte Busselen, Genk.

OORSPRONKELIJKE AUTEUR
Francesco Colonna
Discours Du Songe De Poliphile
Déduisant comme Amour le combat à
l’ocassion de Polia
Parijs, Jacques Kerver, 1554
Tweede editie vertaald door Jean Martin
Oorspronkelijke titel: Hypnerotomachia
Poliphili

UITVOERING
Bindwijze genaaid gebonden
Lettertype Poliphilus
Papier Rives Laid Vergé (90 gr/m2)
Afwerking Hardcover identiek aan de
boekband van Willem van Oranje
Drukformaat Origineel Folio (335 X 222mm)
334 paginas
Verschijningsdatum 1e druk: juni 2018,
ISBN: 9789 08208 7307
Beperkte Speciale oplage
Adviesprijs 99,- euro

*************************

Citaat van antiquaar Laurens Hesselink: ,,Nooit kun je iets kopen wat van de Vader des Vaderlands is geweest en al helemaal niet zo’n uniek boek. Verzamelaars betalen tientallen miljoenen voor schilderijen van Mondriaan en Van Gogh, welnu, dit is een veel ouder kunstwerk met een grotere cultuurhistorische betekenis.”

Dit bericht is geplaatst in Kunstboeken, Letterkunde, Musea met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.