De wereld kwam naar Woensdrecht

Woensdrecht in de frontlinie

Bijna kwamen er Amerikaanse kruisraketten op Vliegbasis Woensdrecht. Heel Nederland in rep en roer. Het waren hectische jaren op de drempel van Zeeland.

door Jan van Damme

Er was een Koude Oorlog. Er was een kernwapenwedloop. Oost tegen West, de Russen tegen de Amerikanen. In Europa markeerde het IJzeren Gordijn de scheiding tussen Oost en West. De landen aan de westkant van die scheidslijn – waaronder Nederland – behoorden tot het Amerikaanse kamp en de NAVO.

Sinds de val van de Muur in 1989 is de Koude Oorlog geschiedenis. Een stukje van die geschiedenis is nu door Tom Duurland van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie opgetekend in ‘De wereld kwam naar Woensdrecht – Een vliegbasis te midden van het kruisrakettendebat 1983-1987’. Het waren hectische jaren, die zich afspeelden op de Brabantse wal, de drempel van Zeeland.

Opeens kwam de Koude Oorlog heel dichtbij. De grote demonstraties tegen de oorlog in Vietnam en tegen kernwapens waren in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw een grootstedelijke aangelegenheid. De discussie over de kruisraketten bracht daar verandering in. Het draaide allemaal om zogenaamde middellange afstandsraketten. De Russen dreigden met hun SS20-raketten een overwicht te krijgen. Met de plaatsing van Amerikaanse Ground Launched Cruise Missiles dacht de NAVO een passend antwoord te geven. Er werden bases ingericht in Engeland, West-Duitsland, Italië en België. Ook Nederland was in het plaatsingsprogramma opgenomen.

De regering Lubbers wees op 28 juni 1983 Vliegbasis Woensdrecht als basis voor 48 kruisraketten aan. Daarmee werd de Brabantse gemeente plotseling het mikpunt van alle actiegroepen, die zich tegen oorlog in het algemeen en kernwapens in het bijzonder keerden. Bij de basis werd een tentenkamp opgeslagen. Wekelijks, soms dagelijks werd er door vredesactivisten gedemonstreerd. Vaak vreedzaam, soms ook gewelddadig waarbij er vernielingen werden aangericht op de basis.

foto ANP

In het boek valt te lezen hoe de discussie over de kruisraketten ‘onbedoeld’ het hart van de Nederlandse samenleving raakte. Het Komitee Kruisraketten Nee wist in oktober 1983 in Den Haag 550.000 mensen op de been te brengen: de grootste demonstratie in Nederland ooit. Twee jaar later werd er een landelijke petitie tegen de plaatsing van kruisraketten georganiseerd en konden er 3,75 miljoen handtekeningen aan premier Lubbers worden aangeboden. In de loop van de jaren werden de protesten bij de hekken van Woensdrecht heftiger, op 1 juni 1984 werd voor het eerst de Mobiele Eenheid tegen betogers ingezet.

Duurland besteedt ruime hoofdstukken aan het protest en de gevolgen voor Woensdrecht. De blokkades, de vernielingen, de ontruiming van het tentenkamp van de activisten en – ondanks alles – de vaak goede relaties tussen de politie en de activisten. Een wachtmeester van de Rijkspolitie zegt (pagina 119): ,,In het begin stonden activisten en politie lijnrecht tegenover elkaar, daarna kwam er steeds meer contact en begrip. (…) We hebben uiteindelijk nog best veel gelachen met elkaar.”

Naast het activisme geeft het boek ook een beeld van de 650 Amerikaanse militairen, die zich op en in de directe omgeving van Vliegbasis Woensdrecht vestigden. Ook de internationale politiek komt ruim aan bod. Want uiteindelijk waren het toch Reagan en Gorbatsjov die elkaar vonden en op 8 december 1987 het zogenaamde INF-verdrag tekenden, waarin bepaald werd dat alle middellange afstandsraketten moesten worden vernietigd. De bunkers voor plaatsing van de raketten op Woensdrecht waren gereed. Maar de raketten zijn er uiteindelijk nooit gekomen.

Tom Duurland: De wereld kwam naar Woensdrecht – Een vliegbasis te midden van het kruisrakettendebat 1983-1987 – Uitgeverij Van Wijnen, 192 pagina’s, 22,50 euro.

*****************

Tom Duurland is verbonden aan het Nederlands Instituut voor Militaire Historie. Hij heeft gedegen onderzoek gedaan naar de Woensdrechtjaren. In zijn boek worden alle gebeurtenissen in een mooi internationaal kader geplaatst. Met andere woorden: dit boek is een echte aanrader voor wie over de impact van politiek-militaire beslissingen op een burgersamenleving wil lezen.

Dit bericht is geplaatst in Geschiedenis met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *