De meid

Neeltje doet weer dienst

Neeltje Lokerse uit Yerseke was ruim honderd jaar geleden een ‘explosieve’ dienstbode. In de nieuwe roman ‘De meid’ van Marlies Allewijn lezen we over haar ‘furie’ tegen onrecht en misbruik.

door Jan van Damme

Kennen we Neeltje Lokerse nog? Na afgelopen donderdag zeker. Toen verscheen de roman ‘De meid’ van Marlies Allewijn. Daarin lezen we het verhaal van de dienstbode Neeltje Lokerse (1868-1954) uit Yerseke, die begin 20ste eeuw nationaal nieuws werd toen ze met een pistool schoot op de man die haar zwanger maakte. Neeltje kwam op voor de rechten van de dienstbodes, en voor de vrouwen in het algemeen.

Schrijfster Marlies Allewijn (1977) (foto Romy van Leeuwen) woont in Amsterdam, ze groeide op in Yerseke. Ze publiceerde twee boeken. In 2012 bleef ze met haar debuut ‘SchEef’, over een puber met reuma, heel dicht bij zichzelf: ze heeft reuma sinds haar twaalfde. In 2016 kwam ze voor de dag met het jeugdboek ‘Ze was 16′, waarin de levens van de hedendaagse Ize en de in de Tweede Wereldoorlog in Westkapelle opgroeiende Janna met elkaar verweven raken.

Marlies Allewijn kende haar dorpsgenote Neeltje Lokerse niet. Haar man Jacco kwam de dienstbode bij toeval tegen, toen hij op een website over Zeeuwse geschiedenis terecht kwam. Vanachter zijn beeldscherm riep hij: ,,Volgens mij heb ik hier het onderwerp voor je derde boek gevonden.”

Dat klopte. De schrijfster: ,,Mijn opoe is dienstbode geweest. Van haar heb ik wel verhalen gehoord dat ze diende. Ze vertelde er altijd met liefde over. Toen ik over Neeltje ging lezen stuitte ik op verhalen die helemaal haaks stonden op die van opoe. Armoede, onderdrukking, misbruik. Neeltje is vrij extreem. Beetje bij beetje begon ik haar frustratie te begrijpen. Frustratie over het verschil tussen het werkvolk en de mensen van stand. Over de hypocrisie in burgerlijke en christelijke kringen. En over het feit dat mannen met alles wegkomen en vrouwen altijd de schuld krijgen.”

Het gaat volgens haar te ver om Neeltje Lokerse een strijdster voor de vrouwenemancipatie te noemen. Zo was ze niet erg gecharmeerd van het vrouwenkiesrecht. Marlies Allewijn: ,,Dat neemt niet weg dat Neeltje een stoere en dappere vrouw was. Ze ging als dienstbode in Zeeuwse dracht van Yerseke en Goes naar Amsterdam en Den Haag. Daar werd ze zwanger van een man, haar baas. Zo’n levensverhaal is bijna een roman op zich.”

Neeltje Lokerse schiet op de man die haar kind weigert te erkennen. Ze wordt gearresteerd en vrijgesproken. Zo wordt ze een heldin. Inmiddels vergeten. Maar ‘De meid’ zet haar, net nu de discussie over seksuele intimidatie volop is opgelaaid, terug in de schijnwerpers.

Marlies Allewijn: De meid – Pepper Books, 344 pagina’s, 19,99 euro, beschikbaar vanaf donderdag 12 april. Zaterdag 5 mei verzorgt de schrijfster in Goes een stadswandeling in het spoor van Neeltje Lokerse.

PZC 9april 2018

Dit bericht is geplaatst in Proza met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *