Het onbehagen bij de man

‘De Gids. Sinds 1837. Oprichters E.J. Potgieter en C.P.E. Robidé van der Aa’. Dat zouden we als PZC ook moeten doen. Nu staat er in de onderregel 254ste jaargang. Ik vind ‘Sinds 1758’ chiquer. Jammer genoeg hebben de oprichters van de krant geen naam gemaakt, zoals Potgieter. De eerste redacteur P.H. Hoijman werd al na  een jaar aan de kant gezet, dus ook hij is geen geschikte kandidaat. Dan houden we het voorlopig even bij ‘Sinds 1758’, die namen komen later nog wel eens.

Goed, dit stukje gaat dus over het jongste nummer van De Gids, waarin een artikel van ‘onze’ Franca Treur is opgenomen.

Het is het laatste nummer in de oude vertrouwde outfit, laat de redactie in het voorwoord weten. De Gids stapt van de Arbeiderspers over naar De Groene Amsterdammer. In het tijdschrift zit een brief, waarop de abonnee aan kan geven in welke vorm hij het literaire periodiek voortaal wil ontvangen. En ja, ik kan ook overstappen naar een digitaal abonnement voor 19,- euro per jaar. Eerlijk gezegd weet ik niet of ik hier nou blij of juist heel verdrietig om moet worden. Het geesteskind van Potgieter voortaan alleen in bytes, wat moet ik daarmee? Servers en ict’ers zijn tot nu toe verre van betrouwbaar gebleken. Maar als de post het loodje legt, je boekenkast weer uitpuilt… Dan kun je wel nostalgisch doen over de geur van papier en drukinkt en over de legendarische maar ook heel erg vergeten Potgieter sniffen, ik vrees dat de keuzes beperkt zijn. Of moet er in het kapitalistisch ontspoorde Nederland niet verdiend worden aan de uitgave van een tijdschrift?

Kortom, ik weet het niet.

Is dat mannelijk. Of juist vrouwelijk?

Dit stukje gaat over het jongste nummer van De Gids, 2012/2. Met een omslagtekening van Gijs Müller, hoofd-opleiding van de afdeling Beeld en Taal op de Gerrit Rietveld Academie. ,,Bij hoge uitzondering, op verzoek van De Gids, maakte hij voor deze editie 9 tekeningen.”

M/V? Het nummer heeft als thema: ‘Het onbehagen bij de man’. De redactie spreekt over de vele ‘epochemakende essays’ in het 175-jarig bestaan van De Gids, en haalt het 45 jaar geleden gepubliceerde artikel ‘Het onbehagen bij de vrouw’ van Joke Smit aan. Een thema, tijdgebonden en tijdloos tegelijk. En wie het over vrouwen heeft, kan niet om de mannen heen. ,,Er is veel ten goede veranderd voor Sien. Maar hoe zit het nou met Ot?” Die vraag – (met een hele reeks sub-vragen – emancipatiegolf geslaagd, hoe zit het nu met de man, is hij gelukkig, zijn er misschien biologische oorzaken voor de rolverdeling tussen man en vrouw) – werd voorgelegd aan zowel mannelijke als vrouwelijke auteurs.

Ik moest wel even glimlachen om de volgende regels: ,,Van de aangezochte vrouwelijke schrijvers gaf een flink aantal te kennen geen opvatting te hebben over het thema ofwel de gestelde vraag niet te kunnen beantwoorden – daarom deden ze niet mee. Wie ja zei, leverde haar bijdrage echter precies op tijd en conform het verzoek. Alle om een essay gevraagde mannen zeiden daarentegen meteen ‘ja’. Maar zonder uitzondering stuurden ze hun stuk te laat – of het kwam helemaal niet.”

Hoezo, emancipatie geslaagd?

Wat ook nog van belang is, de vrouwelijke auteurs kregen een extra vraag voorgelegd: Wat wilt u van de man? Dus ga ik ervan uit dat de artikelen van de schrijfsters im- of expliciet een antwoord zijn op die vraag. Christien Brinkgreve heeft de vraag zelfs tot titel van haar stuk verheven, met een koppelstreepje tussen u en van. Al lezend kwam ik ergens het woord ‘downdaten’ tegen. Dat zit niet zo in mijn vocabulaire, dus ik moest er even over nadenken. Vrouwen hebben daar tegenwoordig last van, ging het verder, van mannen die minder opgeleid en wellicht ook minder slim zijn. Ik voeg daar een paar zinnen van Christien Brinkgreve (1949) aan toe. Zij was een aantal jaar hoogleraar vrouwenstudies in Nijmegen (bestaat die sectie nog?) en is sinds 1990 hoogleraar sociale wetenschappen aan de Universiteit Utrecht. Ze schrijft: ,,Er is iets wat me blijft intrigeren: macht erotiseert. Bij mannen althans, want macht van vrouwen heeft een omgekeerd effect. Vrouwen op hoge posities klagen over het verlies van hun erotische aantrekkingskracht. Doen ze nog zó hun best (…) en dan is de prijs dat mannen hen ontwijken omdat ze geen sterkere (=maatschappelijk hoger staande) vrouwen boven zich verdragen. Een gevoelige prijs, want het allerbelangrijkste is toch om bemind te worden.” Ze gaat nog verder, en stelt dat ook mannen willen dat er van ze gehouden wordt. ,,Al denken ze soms misschien dat ze daarvoor de baas moeten zijn. Een misverstand wat mij betreft.” (pag. 129)

Soms misschien? Dat klinkt wel heel erg voorzichtig.

M/V? Wie zal het zeggen? Behalve Christien Brinkgreve doen dat in dit nummer H.M. van den Brink, Maartje Wortel, Els Kloek, Maria Barnas, Cornel Bierens, Vonne van der Meer, Aleid Truijens, Ester Naomi Perquin (ook al Zeeuws), Ger Groot, Ineke van den Bergen, Edzard Mik, Bas van Putten, Elma Drayer. Meer V dan M dus. Want dan heb ik Franca Treur nog niet eens in het lijstje opgenomen.

Franca Treur (32) (foto ANP) debuteerde in 2009 met de roman Dorsvloer vol confetti. Over een 12-jarig meisje in een bevindelijk gereformeerd boerengezin op Walcheren. Ze groeide zelf in zo’n milieu op, op een boerderij bij Meliskerke. Ze woont nu in Amsterdam. In de PZC-kerstkrant van afgelopen jaar vertelde ze verslaggever Rolf Bosboom dat ze weinig hielp op de boerderij: ,,Dat was ook niet nodig. Maar bij de ‘grote evenementen’, zoals hooi binnenhalen of maïs hakselen, was ik er wel bij. Dat was altijd gezellig.”

In het onbehagen-nummer van De Gids schrijft ze Circes laatste kus (pag. 206-209). Een tijdloos verhaal over Circe en de aangespoelde Odysseus. Wat mij betreft het mooiste, beste antwoord op de tijdloze vraag M/V en eventueel onbehagen. Het slot van het verhaal: ,,Wat sta je daar nog? Geef me een kus en ga. Wel thuis, Odysseus! O, wacht even, nog! Er zit een blonde haar op je jasje. Zo. Nou, dag dan maar. Dag lief!”

De Gids, 2012/2: Het onbehagen bij de man – Uitgeverij De Arbeiderspers voor de Stichting De Gids, 9,50 euro.

Dit bericht is geplaatst in Proza, Tijdschriften met de tags . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.