Tom Lanoye in Zeeuws-Vlaanderen

Nog acht nachtjes slapen. Dan hebben we eerst het altijd weer even voorspelbare als zouteloze boekenbal. De daaropvolgende elf dagen is het – raar genoeg – Boekenwéék, van 14 tot en met 24 maart. Het thema dit jaar: Vriendschap en andere ongemakken. De Vlaamse auteur Tom Lanoye (foto) is als schrijver van het boekenweekgeschenk het feestvarken van de 77ste editie.

Lanoyes boek Heldere hemel verschijnt in een oplage van 894.000 exemplaren en wordt deze keer ook in Vlaanderen verspreid. NS, de Nederlandse Spoorwegen, zijn al tien jaar hoofdsponor van het evenement, en bieden alle boekenweekgeschenklezers op zondag 18 maart gratis tweedeklas reizen met de trein. In het eerste nummer van dit jaar van hun kwartaalblad Spoor – voor abonnementhouders – staat een interview met Lanoye. Interview, nou ja, gesprekje, want al te veel wordt er niet verteld. Maar, en daarom kom ik er nu mee, de Vlaamse kampioen van het geschreven én gesproken woord wandelt met de Spoor-journalist door Zeeuws-Vlaanderen.

Een korte biografie, zoals die door de CPNB – Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek – is samengesteld: ,,Tom Lanoye (Sint Niklaas, 1958) debuteerde in 1980 met de poëziebundel Maar nog zo goed als nieuw. In 1985 verscheen zijn prozadebuut, het autobiografische Een slagerszoon met een brilletje. Later volgden onder meer Kartonnen dozen en Het derde huwelijk. Voor zijn laatste roman Sprakeloos (2009), ontving hij zowel de Henriette Roland Holst-prijs als de Gouden Uil Publieksprijs. Ook zijn toneelwerk (Ten Oorlog, Mamma Medea, Fort Europa) scoort hoog op binnen- en buitenlandse podia. Tom Lanoye is de vierde Belgische auteur van het Boekenweekgeschenk, Hubert Lampo (1969), Marnix Gijsen (1978) en Hugo Claus (1989) gingen hem voor.Tom Lanoye schrijft het Boekenweekgeschenk van 2012. Het is getiteld Heldere hemel en is gebaseerd op een waargebeurd voorval in de nadagen van de Koude Oorlog. Een gebeurtenis met ogenschijnlijk geringe invloed in de mondiale politiek, maar een groot drama voor een familie. Lanoye laat in dit boek zien dat hij belangrijke internationale lijnen moeiteloos kan verweven met persoonlijke tragedies.”

En over het geschenk: ,,Het  Boekenweekgeschenk Heldere hemel is  gebaseerd op een waargebeurd voorval. In de nadagen van de Koude Oorlog stort  een onbemande Sovjet-Russische MiG-23 neer in een Belgisch gehucht. Een kleine  gebeurtenis op het wereldtoneel, maar een noodlottig drama voor een familie. In Heldere hemel verweeft Lanoye het  politieke met het persoonlijke. Het wordt tijdens de Boekenweek cadeau gedaan door  de boekhandel bij aankoop van ten minste € 12,50 aan Nederlandstalige boeken en  is ook als e-boek en als luisterboek beschikbaar. In Vlaanderen komt Heldere hemel uit als Geschenkboek van  de Literaire Lente, die duurt van 14 t/m 31 maart 2012.”

Ik herinner me dat ongeluk met de MiG, in 1989. De piloot sprong boven Polen uit zijn onbestuurbaar geworden toestel. Dat vloog nog honderden kilometers door en viel toen poef naar beneden in Bellegem bij Kortrijk. In handen van Lanoye moet dat een mooi verhaal kunnen opleveren.

Toch nog even over dat interview in Spoor, en meer speciaal over Lanoye en Zeeuws-Vlaanderen. De paginagrote foto van de schrijver op de rug gezien op een door populieren omzoomd weggetje ergens tussen Axel en Hulst mag er zijn. Zeeuws-Vlaanderen wordt het vakantieland van zijn jeugd genoemd. Ik citeer de betreffende passage in het interview: ,,Op vakantie ging het gezin Lanoye niet; er werden dagtochten gemaakt naar Zeeuws-Vlaanderen, vandaar dat we hier nu wandelen. De route begint in Axel bij het openluchtzwembad. In Sprakeloos (zijn roman uit 2009) beschrijft Tom een uitje, zijn eerste buitenlandse reis ook, naar dit ven met steiger en picknickweide. ‘We gingen op zo’n eindeloze dag ook nog winkelen in Hulst en mosselen eten in Philippine. De mensen spraken er raar en luid, de mayonaise smaakte zoet, je had er koetjesrepen, andere nummerplaten, waterige koffie en de HEMA’.”

Het Zeeuwse platteland wordt weids genoemd, er wordt een broodje vis gegeten in Hulst, in Philippine wordt er getafeld in Auberge Des Moules. Lanoye vertelt, over zijn roman Sprakeloos waarmee hij tijdens de Boekenweek met een toneelbewerking op de planken staat in Carré Amsterdam, over hard en gedisciplineerd werken, over politiek, vriendschap en de trouw aan zijn man René. Zo bij elkaar gezet komt er nog heel wat aan de orde.

Het kwartaaltijdschrift Spoor is exclusief bestemd voor abonnementhouders van NS. Misschien bent u dat wel, of kent u iemand die dat is. Dan kunt u het blad met extra aandacht doorbladeren.

Tom Lanoye is tijdens de Boekenweek in Zeeland: donderdag 15 maart, 16.30 uur De Koperen Tuin Goes, 19.30 uur De Drvkkery Middelburg.

Dit bericht is geplaatst in Proza met de tags . Bookmark de permalink.

0 reacties op Tom Lanoye in Zeeuws-Vlaanderen

  1. Jan Draaijer schreef:

    Jan van Damme, geboortig van Oostburg? Hoe kan het zijn dat iemand van Zeeuws-Vlaanderen, bijkans geboren aan een kreek, het zwembad in Axel een ven noemt. Er komen daar geen vennen voor. Het zijn de kreken die herinneren aan de oude waterlopen die tot diep in Vlaanderen gaan. In Axel, in dat zwembad, heb ik leren zwemmen en ik herinner me dat in de nazomer het water gekleurd was door het rootwater dat vanuit België onze kreken instroomde. Daar, op en over de grens, werd het vlas in het kreekwater behandeld, geroot. Het stonk, maar het was goed voor de huid.
    Overigens, misschien interessant voor Spoor, er is een spoordienst geweest tussen Terneuzen en Mechelen (B). Die trein liep langs de noordkant van Axel. Er zijn nog resten van te vinden, zoals een vlonder over een, alweer, verzandde waterloop. Als kind plukte in bramen langs het spoor en ik herinner me de stoomlocomotief bij de statie in Axel met zijn stoom, rook en roet.
    ’t Is er niet meer, geeft niet. Maar… noem een kreek geen ven.

    • Jan van Damme schreef:

      Beste Jan, helemaal waar. Maar het ven komt wel uit de pen van Spoor. Misschien een Brabantse auteur, daar hebben ze volop vennen. Ik had (sic) achter het ven kunnen zetten, maar dat staat in de tekst van een ander altijd zo betweterig. Nou ja, hoe dan ook, dank voor de reactie.
      Jan

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *