Om Mattia en de Anderen

Katja Bosch en Janpeter Muilwijk, kunstenaars in Middelburg, verloren hun dochter Mattia door zelfdoding. Nu, twee jaar later, exposeren ze voor het eerst samen. En wordt de cd ‘For Mattia’ gepresenteerd. Er hoort ook een boek bij. ,,Het verdriet is opgegaan in ons leven.”

illustratie Janpeter Muilwijk: Mijn eerste versluiering

**************************

door Jan van Damme

Zo staat het in het boekje, dat tijdens de opening van de expositie in de Domkerk van Utrecht werd gepresenteerd: ‘Deze tentoonstelling is er om Mattia, Julia Mattia. Haar naam betekent ‘Jeugdig, Geschenk van God’. Zij stierf op 1 oktober 2015 door zelfdoding na een intens leven van begaafdheid, liefde en ziekte. De stemmen die haar tergden sloegen toe op een moment in haar leven dat zij krachtig leek. Zij was net 26 jaar oud. Haar dood, de zelfdoding van een kind, of van een naaste, doet het eigen bestaan op zijn grondvesten wankelen.’

We spreken met Katja Bosch en Janpeter Muilwijk in Middelburg. Zij zijn beeldend kunstenaars. Mattia was hun dochter. Ook Douwe Eisenga schuift aan bij het gesprek. Hij componeerde op verzoek van de ouders het pianostuk ‘For Mattia’.

Janpeter Muilwijk: ,,Na de dood van Mattia nam ik een sabbatical. Halverwege die periode van een jaar belde de curator van de Domkerk in Utrecht. Ik had daar al langer een afspraak staan om te exposeren. Het idee van een solotentoonstelling was steeds opgeschoven. Voor Mattia overleed was ik net begonnen aan een tekening over haar. ‘Eva verlaat het paradijs’, die titel had ik in mijn hoofd. Na haar overlijden veranderde die titel in ‘Eva komt in het paradijs’. Maar de eerste tijd kon ik niet tekenen. Tot ik op een dag een kaartje kreeg toegestuurd, waarop een schilderij van mij stond. Toen dacht ik: hé, ik kan schilderen.”

Katja Bosch: ,,Door mijn werk in de onderwijssector had ik al jaren niet meer geschilderd. Na Mattia heb ik het weer opgepakt. We exposeren nu voor het eerst samen. Mijn werk gaat over de dood en het lijden. Over donkerte, waarin altijd wel een licht is te ontdekken. Iemand zei: er is licht blijven branden achter de zwarte coulissen. Dat vind ik mooi. Van mensen om ons heen en ook zelf kregen we signalen, dat het goed ging met Mattia. Via mensen die over haar droomden. Die dromen kwamen ze brengen, ze vertelden erover.”

Janpeter Muilwijk: ,,Wij hebben die dromen verwelkomd en omarmd, het schikte ons om die verhalen te krijgen. Er zijn lotgenoten die zulke signalen afwijzen. Voor ons waren het cadeautjes, die hielpen om te zien dat ons verdriet over onszelf ging.”

Katja Bosch: ,,Ons verdriet komt voort uit het missen van Mattia.”

Janpeter Muilwijk: ,,De dromen brachten ons een gewaarwording van de onvergankelijkheid. Ik had het leven altijd gezien als een lijn van geboorte naar dood met wellicht een bonus. Er bleek meer te zijn.”

Katja Bosch schrijft in het boekje ter gelegenheid van de expositie: ,,Weten van onvergankelijkheid, ook haar en mijn onvergankelijkheid, maakt het leven sterk, ruim, oneindig, want er is maar een dunne sluier tussen het leven hier en daar.”

Janpeter Muilwijk: ,,Ik wilde het in mijn werk over die staat van onvergankelijkheid hebben. Eerst dacht ik: ik ga Mattia een trouwjurk geven. Het mooie daaraan was de versluiering. Ik schilderde die jurk, met prachtige vlindermotieven, vervolgens gooide ik een sluier over die figuur. En nog één, en nog één. Zo heb ik zeven verschillende versluieringen gemaakt. Het blijven hoopvolle, gissende beelden. Tijdens het schilderen overspoelde de zwaarte me. Ik maakte ook een aantal donkere werken, waar slechts een sprankje licht doorheen komt. Voor de expositie zijn die ook nodig. Anders heb je alleen zwevende bruiden, alleen maar licht. Dat zou niet kloppen.”

Het echtpaar heeft nog een zoon, Otto. Hij heeft de website voor de expositie gemaakt en zingt zondag bij de opening mee met het koor dat dan optreedt.

Janpeter Muilwijk: ,,Na Mattia’s dood wilde ik niet stil vallen en ben ik pianoles gaan nemen. Ik zag dat er muziek voor allerlei mensen was geschreven, zoals ‘Für Elise’. Muziek biedt een veel ijlere, ontastbaardere ingang naar de onvergankelijkheid. We kenden de muziek van Douwe.”

Douwe Eisenga: ,,Ik heb zo veel compassie gekregen met deze mensen. Als buitenstaander kan ik nooit bij de emotie komen die zij voelen.”

Katja Bosch: ,,Het was 26 november 2016, mijn verjaardag. We waren bij een uitvoering van de ‘Simon Songs’ van Douwe in de Drvkkery in Middelburg. Toen hebben we hem gevraagd.”

Douwe Eisenga: ,,Er is iets raars. Muziek werkt als een tierelier op onze hersens. Herhaling, ritme, dat triggert ons oerbrein op een heel basaal niveau. Ik denk met muziek enorm in cirkels. Als je het over onvergankelijkheid hebt. Ik wilde voor Mattia de mooiste pianomuziek op aarde maken. De eerste drie weken raakte ik volledig geblokkeerd. Bladzijden vol met kriebels en noten. Toen kwam ik weer terug bij het eerste thema, waarin ik de in noten omgezette letters M A T T I A had verwerkt. Daarna ging de muziek stromen. De wens was dat het stuk door anderen gedeeld en gespeeld kon worden. Ik wilde er dus geen compositorisch mirakel van maken.”

Janpeter Muilwijk: ,,Wat zondag gaat gebeuren – de opening van de expositie, de presentatie van de cd, het boekje – hadden we niet gepland. We hebben er ook geen doel mee. Wat er gebeurt heeft zich aan ons voorgedaan, in die bescheidenheid willen we blijven. Het is wel een manier om te laten zien dat het – laten we zeggen – goed met ons gaat. Na Mattia’s dood overheerste eerst het gevoel: deze dag hebben we ook weer overleefd, maar we weten nog niet hoe nu verder. In de twee jaar daarna is er een ontwikkeling in onszelf geweest.”

Katja Bosch: ,,Het verdriet is opgegaan in ons leven. Ik zou het niet meer willen missen. Dat Mattia zo ver is gekomen, dat begrijpen we. Wij zien het niet als een gekozen dood. Het kon gewoon niet anders.”

********************

De expositie ‘Om Mattia en de Anderen’ is van 10 september tot 12 november 2017 te zien in de Domkerk in Utrecht. Bij de expositie verschijnt een boek onder dezelfde titel. De bladmuziek en cd ‘For Mattia’ zijn verkrijgbaar. Meer informatie: ommattia.nl

Dit bericht is geplaatst in Kunstboeken met de tags , , . Bookmark de permalink.

2 reacties op Om Mattia en de Anderen

  1. Nynke Feenstra schreef:

    Ik heb de website http://www.ommattia.nl even bezocht en de manier waarop Muilwijk en Bosch dit in beeld hebben gebracht, raakt me enorm. Het is gewoon heel goed gedaan. Ik hoop dat deze expositie ook naar Middelburg komt.

  2. Johanna Kruit schreef:

    Voor Jan Peter en Katja met een groet van Johanna

    Een stukje papier
    wordt opgetild door de wind
    probeert te vliegen
    zweeft daarna heel voorzichtig
    als een vlinder door de tuin.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *