Geneefse Psalter (2)

Jan Karman (1937) in Middelburg componeert. Vorig jaar verzorgde hij een uitgave met bewerkte melodieën van de psalmen (1 t/m 30), die Calvijn in de 16e eeuw liet schrijven. Nu heeft hij een tweede bundel klaar, met de ‘fugatische bewerkingen’ van de eerste zestig psalmen – dat wil zeggen dat het eerste deel (1 t/m 30) is opgenomen in het tweede deel (psalm 1 t/m 60).

Vorig jaar besteedde ik ruim aandacht aan de eerste uitgave: zie Geneefse Psalter.

jan karman foto voor jan v damme/foto mechteld jansenNu de tweede uitgave beschikbaar is, verwijs ik u graag naar dat eerdere interview. Karman (foto Mechteld Jansen) hoopt ‘kunstmuziek’ te maken. Hij bewerkt de psalmen tot abstracte fuga’s. Daarover zegt hij: ,,De fuga is het summum summarum, het absolute hoogtepunt in de muziek. Omdat het stuk gebonden is aan strikte regels: een thema, de uitbreiding per stem, de vrije doorwerking, aan het eind het inzetten van de tweede en derde stem voor de vorige is afgelopen. Componeren is voor mij een cerebrale, verstandelijke aangelegenheid. Ik hoop dat mijn bewerkingen het predikaat ‘kunstmuziek’ krijgen. Dat het thema’s uit psalmen zijn is pas in tweede instantie van belang.’’

Jan Karman: Fugatische bewerkingen van de melodieën uit het Geneefse Psalter, Psalm 1 t/m 60 – Eigen uitgave, ringband, 128 pagina’s, 27,90 euro, verkrijgbaar per e-mail jkarman@planet.nl en bij het Muziekcentrum in de Lange Delft in Middelburg.

 

 

 

 

PZC vrijdag 16 september 2016

Fuga’s voor de fijnproevers

Jan Karman in Middelburg bewerkt melodieën van de psalmen, die Calvijn in de 16e eeuw liet componeren. ,,Ik hoop dat het kunstmuziek is.’’ foto’s Mechteld Jansen

door Jan van Damme
Dit boek is bestemd voor musici. Voor lezers die noten kunnen lezen. Die liefst weten wat een fuga is. Die een instrument kunnen bespelen. Die – kortom – de schoonheid van klassieke muziek kunnen waarderen. Fugatische bewerkingen van melodieën uit het Geneefse Psalter, Psalm 1 t/m 30. Die titel heeft de uitgave meegekregen. Door de Middelburgse componist Jan Karman. De kleur van de omslag is goud-oker. De noten van bijna alle fuga’s beslaan twee bladzijden, zodat ze gespeeld kunnen worden zonder dat er een pagina moet worden omgeslagen.

 

Wie is Jan Karman?
,,Ik werd in 1937 geboren in Colijnsplaat. Er stond een harmonium thuis, het gezin was gereformeerd. Ik volgde mijn oudere broer Adri op als organist in de kerk van Colijnsplaat. Toen ik 14 jaar was speelde ik mijn eerste trouwdienst. In Goes kreeg ik lessen bij Adriaan Kousemaker, een ‘strikte leraar’. Na mijn militaire dienst kwam ik in Amsterdam terecht. Ik was goed in wiskunde en kreeg werk bij een levensverzekeringsmaatschappij. De laatste twintig jaar van mijn carrière werkte ik bij het Omroep Pensioenfonds en woonde in Almere. In 2000, na mijn pensioen, besloot ik terug te keren naar Zeeland. Ik vestigde me met mijn vrouw in Middelburg.’’

Bleef muziek altijd in uw leven?
,,Muziek is verrijkend. Ik zie het in de orde van wiskunde: muziek is boeiend omdat het niet triviaal is. En dan heb je nog de esthetische kant: muziek is mooi. In Amsterdam zat ik op kamers en had ik geen ruimte voor een instrument. Daarom ben ik toen dwarsfluit gaan spelen. In Almere heb ik een huiskamervleugel aangeschaft. Die heb ik weer verkocht, toen ik in 2007 de klavecimbel van de Gertrudiskerk in Bergen op Zoom aan kon schaffen. Ik heb het instrument volledig laten restaureren. Nu is het ideaal om er barokmuziek op te spelen, veel Händel en Bach.’’

U componeert.
,,Ik ben autodidact. Mijn eerste stukje schreef ik al in 1952, driestemmig in barokstijl. Vanaf 2008 ben ik er regelmatig en serieus mee bezig. Enkele van mijn werken zijn live uitgevoerd, zoals de cantate ‘The Lord is my Shepherd’ voor sopraan, cello, koor en orgel door het Brugs Vocaal Ensemble. Ik schreef ‘Luctor et Emergo, Suite op het Zeeuwse Volkslied’. Het derde deel daarin is een fuga. Met name dat deel beviel me wel. Ik ben er de persoon niet naar om een echt groot orkestwerk te schrijven.’’

Het Geneefse Psalter bestaat uit melodieën, die Calvijn in de 16e eeuw liet componeren voor de psalmen tijdens de misviering.
,,Ik heb nu de eerste dertig psalmen bewerkt tot abstracte fuga’s. Ze duren circa twee minuten, net iets te lang als voorspel voor de samenzang. Ze kunnen dus vrij gespeeld worden. De fuga is het summum summarum, het absolute hoogtepunt in de muziek. Omdat het stuk gebonden is aan strikte regels: een thema, de uitbreiding per stem, de vrije doorwerking, aan het eind het inzetten van de tweede en derde stem voor de vorige is afgelopen. Componeren is voor mij een cerebrale, verstandelijke aangelegenheid. Ik hoop dat mijn bewerkingen het predikaat ‘kunstmuziek’ krijgen. Dat het thema’s uit psalmen zijn is pas in tweede instantie van belang.’’

Geneefse Psalter – Fugatische bewerkingen door Jan Karman, Psalm 1 t/m 30, € 22,50. Te koop: Muziekcentrum Middelburg en via jkarman@planet.nl

Dit bericht is geplaatst in Muziek met de tags . Bookmark de permalink.

2 reacties op Geneefse Psalter (2)

  1. Jan Karman schreef:

    Muziek: een moeilijk te buigen materie.
    Fuga: een niet-triviale, compacte, polyfone muzikale vorm, gebasserd op één of meerdere thema’s, met effectieve toedeling aan alle segmenten van het menselijke register.

    Zeer bedankt, Jan!

    Jan Karman
    Middelburg

  2. Piet Karman schreef:

    Als broer van de componist mag je mij enige bescheiden trots die ik gevoel bij dit interview en het spelen van de fuga’s niet kwalijk nemen. Het voelt ook als een soort thuis komen. De genoemde compositie uit 1952 en een niet genoemd werk, door Jan betiteld als Lied staan al die tijd op mijn repertoire en delen van de fuga’s vind ik zeer geschikt als voorspelen. Alleen jammer dat de Psalmen in de liturgie in het vergeetbooek dreigen te raken. Maar ook de collectezang krijgt er een sacrale achtergrond mee. Dank je wel Jan!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *