Twee Bulletins van de Vier Ambachten, winter 2016-2017

2656_0012714_001Twee vliegen in één klap. Op de één of andere manier liggen de twee laatste nummers van het Bulletin van de Oudheidkundige Kring ‘De Vier Ambachten’ heel dicht bij elkaar. Dus signaleer ik ze als duo.

Het laatste nummer van 2016 (4) gaat grotendeels over de geloofsbeleving in het katholieke deel van Zeeuws-Vlaanderen. Jan de Kort schrijft over de ‘devotionele oplevingen’ in de 19e eeuw. De eerste versterking van het katholieke bewustzijn vond plaats in de Franse Tijd, begin 19e eeuw. In 1802 traden de Hulster parochiegeestelijken in het openbaar, zondag 23 mei werd als een Bevrijdingsdag ervaren: ,,… en men mag met waarheijd opmerken dat deezen dag voor de roomsche catholique mag aanzien worden als den dag van overwinning op de onderdrukkers, waaronder de roomsch catholique van de voorgaande en tegenwoordige geslagt hebben gezugt zeedert den 5 november 1645.” In 1806 en 1807 werd onderhandeld over de overdracht van de koor- en wandelkerk aan de katholieken. De inhaling van de relikwie van de H. Barbara op 9 december 1808 was een plechtige gebeurtenis, die al om 8 uur ’s morgens begon.

Piet Th. Apers schrijft over Zuiddorpe als bedevaartplaats van O.L.V. van Lourdes. De eerste Lourdesgrot stamt uit 1876-1877 op de gemeentelijke begraafplaats. In 1888 werden er zeven kapelletjes bij gebouwd, die el één van de Zeven Smarten van Maria voorstellen. De grot was in trek, bedevaartgangers konden er een ‘aflaat’ verdienen. Met een aflaat kon je verlost worden van de straf voor een zonde. Tot halverwege de twintigste eeuw meldden zich jaarlijks honderden bedevaartgangers in Zuiddorpe. Restauratie van de kapelletjes in 1954 kon de teloorgang van het bedevaartoord niet stoppen. Apers: ,,Blijkbaar geloven we niet meer in aflaten of de invloed van Maria bij het verkrijgen van genezing van ziekte of ongemak.”

De vorig jaar september overleden George Sponselee had nog een artikel klaar liggen over Heilig Hartbeelden in de regio. Hij heeft er dertien opgespoord.

Dan het eerste nummer van 2017.
– Hulde voor de Werkgroep Genealogie. Die weet toch maar even handzaam het leven van Cornelia de Willigen (1862-1935) te reconstrueren. Jan Haak – de beroemde – schilderde haar in 1872 met haar hondje.
– Ilse Thuy-van de Velde is sinds kort actief in de Werkgroep Funerair Erfgoed. Ze stuitte op de begraafplaats Glacisweg in Hulst op het verwaarloosde graf van Unico Cazius (1799-1876). Ze vond hem terug in de archieven en kon hem zo weer ‘vlees op de botten’ geven. Hij bleek een man met een indrukwekkende loopbaan in de rechterlijke macht.
– De Werkgroep Archeologie Hulst bracht een bezoek aan het poldermuseum van Benjamin Vergauwen in het bedreigde dorp Ouden Doel. Daar bleek een originele Jan Steenkan te staan, te dateren half 17e eeuw, mogelijk ouder. Het betreft een baggervondst voor de kust van Duinkerken. Een andere bijzonderheid: mogelijk zijn er in het Verdronken Land van Saeftinghe twee stenen teruggevonden van het in de 16e eeuw verdwenen kasteel van Saeftinghe.
-R.J.H. Lensen schrijft over de Torenhoeve in Zaamslag. Begin 2015 werd de herbouwde entree feestelijk in gebruik genomen. We lezen over de herbouw, de zoektocht naar bouwmateriaal en het inmetselen van twee stenen kogels uit de Tachtigjarige Oorlog.
-Marc Buise schrijft over het zijkanaal van Axel naar Hulst.

Ten slotte: in het laatste Bulletin staat een kort artikel over het opgeknapte transformatorhuisje Reedijk in Westdorpe. De PZC-redactie in Zeeuws-Vlaanderen ging er een kijkje nemen.

PZC 19 januari 2017

Trafohuisje bleef bewaard dankzij oud papier

trafoMaurice Kindt bij het gerestaureerde trafohuisje van Westdorpe. foto Ronald den Dekker

WESTDORPE – “Ja, het ziet er inderdaad wel erg nieuw uit. Alsof het net gebouwd is.” Maurice Kindt lijkt nu pas te beseffen hoe strak het transformatorhuisje aan de Graaf Jansdijk in Westdorpe er weer uitziet. Kindt is één van de mensen achter de restauratie van het voormalige elektriciteitsgebouwtje, die de afgelopen jaren in opdracht van de gemeente Terneuzen plaatsvond. Dat gebeurde op initiatief van Stichting Landschapsbeheer Zeeland, de Werkgroep Industrieel Erfgoed en de Vrienden van de Zwartenhoekse Zeesluis. Tot die laatste club behoort Kindt.

Het kubusvormige huisje werd in 1922 gebouwd, naar een ontwerp van architect A. A. Kok. “Vroeger stonden er twee van dit type in Westdorpe. Er was er nog één in Zuiddorpe en één in Koewacht. Dit is de enige in Zeeland die nog over is.” Veel van dergelijke ‘trafohuisjes’ werden de afgelopen decennia gesloopt. Die in Westdorpe bleef gespaard, dankzij oud papier. “In 1963 verloor het huisje zijn functie. Het zou gesloopt worden, maar een dorpsbewoner die veel voor het goede doel deed, vroeg of hij het mocht gebruiken om ingezameld oud papier in op te slaan. Later deed de voetbalclub hetzelfde. Uiteindelijk waren ze vergeten van wie het was en lieten ze het maar staan.”
Paaltje De eerste plannen voor de restauratie dateren al van tien jaar geleden. Het interieur werd als eerste aangepakt. Van binnen oogt het huisje nu weer alsof het nog steeds dienst doet. Een oud-medewerker van Delta richtte het hoog- en laagspanningsdeel opnieuw in. Een stenen paaltje bij het gebouw wijst op de aanwezigheid van een hoogspanningsleiding, ook al is die er niet meer. De buitenkant kreeg onlangs een beurt. Het gebouwtje heeft nu een nieuw zinken dak, de deuren werden in de lak gezet, er kwam nieuw deurbeslag en de muren kregen een verflaag. Als nieuw dus. Van Kindt had het er best een beetje verweerder uit mogen zien. Maar dat komt wel, wijst hij naar de muurverf. ,,Dat zit er maar heel dun op. Dat is met opzet gedaan. Met een jaar of twee ziet het er weer wat ouder uit.” In de zomer, als het weer het toelaat, staat een deur van het transformatorhuisje open zodat passanten er een blik in kunnen werpen.

Bulletin van de Oudheidkundige Kring ‘De Vier Ambachten’, nummer 4 2016 en
nummer 1 2017.

Dit bericht is geplaatst in Godsdienst, Heemkunde, Tijdschriften met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.