Y. Né

Y.Ne

Foto: Chris van Houts

Biografie

Schrijfster en beeldend kunstenaar Y. Né (pseudoniem van Yvonne Né, roepnaam Yvon) werd in 1958 geboren in Goes. Zij studeerde grafische vormgeving en later tekenkunst en monumentale vormgeving aan de Kunstacademie St. Joost te Breda. Na haar studie ging zij direct als kunstenaar aan de slag en kon er al snel van leven. Y. Né woont en werkt nog steeds in Breda, dicht bij het zuiden, dicht bij het noorden. Ze houdt van reizen, vooral in haar eigen hoofd, naar eigen zeggen is ze altijd ‘onderweg’.

Beeld en woord
Als kind tekende zij veel en schreef met verhalen haar schriften vol. Nog steeds is in haar werk het woord heel belangrijk gebleven. Inmiddels heeft ze poëzie, proza en artikelen gepubliceerd bij gerenommeerde uitgevers. Beeld, vormgeving, gedicht en verhaal nemen alle een gelijke plaats in binnen het studiowerk. Het is ‘dringen’, maar vaker leidt dit tot een samengaan en een unieke synthese. Op deze manier geeft Y. Né een eigen – visueel en/of talig – antwoord op uiteenlopende vragen van opdrachtgevers en collega-makers, of op die van zichzelf als ‘autonoom experimenteel’. Ze leef volledig van en hartstochtelijk voor haar kunst: de verbeelding als antwoord op ‘de realiteit’.

Verleden en toekomst
Vaak verbeelden haar werken ontmoetingen tussen gebeurtenissen in het verleden en wat nog niet heeft plaatsgevonden. In de ‘schone rust’ van het stilstaande beeld zijn er daarom zowel verwachtingsvolle spanning als dynamiek.
madrigalenDit is het meest duidelijk te zien en te lezen in werk dat ze maakte n.a.v. historische feiten en vieringen. Toen de stad Breda 750 jaar bestond gaf de Gemeente Breda Y. Né opdracht om een werk te maken. Daarvoor ging zij nauwe samenwerking aan met componist Daan Manneke. Het resulteerde in de prachtige première in de voormalige kathedraal van het koorstuk Madrigalen voor de stad Breda. Het fysieke resultaat was een boek met verzen, tekeningen en de koormuziek.

Voor het Rembrandt-jaar kreeg de Leidse Gouden Eeuw vorm in een fors boek. Ook in opdracht. De Brabantse verdedigingslinie, de schilder Jan van Scorel, het Ockenburgh van Jacob Westerbaan zijn onderwerp van daaropvolgende publicaties. Daarin speelt onze eigen tijd altijd een belangrijke rol.

Verzameld
Deze en nog veel meer gedichten, afgewisseld met inkttekeningen, zijn gebundeld in Hier mag niets af zijn, verzamelde gedichten 1990 – 2005. Het boek is in 2009 door Uitgeverij De Geus uitgegeven. Met een voorwoord van Michaël Zeeman. Recensent Ton van Deel schreef over dit werk: ‘Y. Né is met deze meer dan vierhonderd bladzijden poëzie en tekeningen ineens volop en aantrekkelijk aanwezig.’

Pseudoniem Y. Né
‘Y. Né in het Engels is Why born. De letter Y is een boom in zijn eenvoudigste vorm, stam die zich vertakt, én de zelden te beantwoorden vraag Waarom? Het begint allemaal met de geboorte. Een ondoorgrondelijke en verbijsterende gebeurtenis.’
‘Taal en beeld zijn de twee benen waarop ik loop. Het is me nooit gelukt gedurende lange tijd voor een van de twee richtingen te kiezen zonder uit mijn evenwicht te raken’

Grote fascinatie en inspiratie y.ne.1jpg
In haar werk hangen alle elementen samen. Als in een oersoep. Zij bewegen, verbinden zich, bouwen een structuur en blijven volkomen zichzelf. In henzelf is de ‘bouwlust’ aanwezig waarmee zij structuren en weefsels bouwen die op hun beurt nieuwe structuren en weefsels bouwen. Abstracte structuren, organische structuren, landschappelijke en stedelijke structuren. En in die structuren komen de afzonderlijke wezens tot leven; dieren, mensen, engelen, maar ook de anorganische wereld van stenen, gebouwen, voorwerpen, enz… Y. Né noemt dit ‘mijn universum’ dat zichzelf voortbrengt. Zij is daarvan het instrument. En zij stelt zich voor dat juist zo, maar in ontzaglijke ruimte in ontzaglijke tijd, ook Het Universum of De Vele Universa zijn geworden wat ze zijn: altijd wordende. Daaruit komt zij zelf voort en zo komen uit haar analoge poëzie en beelden. Alles spiegelt zich aan alles, raakt verbonden, beweegt en schept. Haar leven lang heeft dit haar in zijn ban.

Sprekende Gevels in Middelburg
In 2015 werd het gedicht Wat aldoor ontglipt door het poëzieproject Sprekende Gevels (muurgedichten in de Middelburgse binnenstad) geplaatst op een muur in de St. Pieterstraat:                                                                                wataldoorontglipt

Wat aldoor ontglipt                                                        
Wat aldoor ontglipt,
ik ken het niet. Hoe snel is het?
Het heden lijkt
wel toekomst, zoals het zich onttrekt
Uit golven komt het.
Zijn gehalte aan gaan maakt het

voortvluchtig, schuimt
mijn recht op blijven staan

we lopen

Signeersessie Het Scheve Meisje, april 2016. Foto: Linda Bertens

Signeersessie Het Scheve Meisje, april 2016. Foto: Linda Bertens

Kritiek

Recensenten schrijven regelmatig over Y. Né’s werk:
-Uit een recensie: Haar bundels staan borg voor een poëzie die een amalgaam van beleving en verbeelding is, op het kruispunt van experiment en traditie.
-Uit een recensie: Heb gezien en gehoord en gelezen hoe zij het verleden kan beschouwen, alsof de barrière van tijd en ruimte er niet meer toe doet en alles altijd actueel en persoonlijk is.
-Uit een recensie: Né schrijft een uitgesproken lyrische poëzie, die tegelijk breedvoerig wil zijn én geconcentreerd. In haar gedichten probeert ze immers niet alleen algemene patronen bloot te leggen (observaties, emoties, notities), maar tegelijk om die zo concreet mogelijk gestalte te geven. Daartoe wordt de woordkeuze bijzonder functioneel afgewogen: metaforen, opsommingen, adjectieven en werkwoorden dragen ertoe bij dat die atmosfeer zo intiem en zo tastbaar-visueel mogelijk op de lezer wordt overgedragen.
Michaël Zeeman: ‘Veel moderne Nederlandse poëzie gaat over zichzelf, over de tobberijen van de dichter of over diens ingenomenheid met wat hij, al tobbend over zichzelf en de poëzie, onder woorden heeft weten te krijgen. Daar doet Y. Né niet aan’.
Meer recensies


Prijzen
(gerelateerd aan literair werk)

Oeuvreprijs Gemeente Breda en Rabobank 2007
Uit het juryrapport van de Oeuvreprijs:
‘Het poëtische werk van Y. Né balanceert tussen twee elementaire werkelijkheden: de realiteit van het leven en de verbeelding ervan. Steeds weer is er sprake van een overgangssituatie, waarin nieuwe realiteiten worden verkend, terwijl van de oude nog geen afstand is gedaan. Daardoor is alles voortdurend in beweging.’

Ontwerp cover: Gielijn Escher

Ontwerp cover: Gielijn Escher

nominaties
Zeeuwse Boekenprijs 2009 met Hier mag niets af zijn (uitgeverij De Geus).
-Oeuvreprijs Gemeente Breda en Rabobank 2007
-Jan Naaijkensprijs 2006
-Stadsdichter Breda in 2005
-Schrijversprijs der Brabantse Letteren 2003 


Publicaties

Het gaat hierbij om een lijst van alle gepubliceerde Nederlandstalige literatuur die is uitgekomen bij bekende uitgevers, zowel boekpublicaties als werk in verzamelbundels e.d.

Poëzie
– De werkelijkheid houdt het lang vol. Amsterdam, De Geus, 2014
werkelijkheidY.NeBekijk de boektrailer.
Citaten uit recensies:
‘Geëngageerde poëzie van een vrouw die zich grondig bezint op haar plaats in de wereld’ – De Groene Amsterdammer
‘Zonder twijfel is Yvon Né een van de meest speelse dichters in ons taalgebied’ – De Boekensalon
– Dit is geen verboden woord. Breda, Van Kemenade, 2011
In een tuin. Vespertilio, 2010
Ockenburgh spreekt. Breda, Van Kemenade, 2010
Schaduwen kruisen. Breda, Van Kemenade, 2010
Magic without magic. Breda, Amphia Ziekenhuis, 2009
– Hier mag niets af zijn, verzamelde gedichten 1990-2005. Amsterdam, De Geus, 2009
Branding de Zuiderwaterlinie. NBKS, 2007
Rembrandts Leiden; de hele wereld in je stad, 2005
Tot gauw! Breda, Van Kemenade, 2005
Hier mag niets af zijn. Breda, Van Kemenade, 2000  
Dans is een eland. Amsterdam, De Bezige Bij, 1999       dansiseeneiland
Madrigalen voor de stad Breda. Breda, Van Kemenade, 2002
Aan voeten van de zee. Slibreeks, 1996
Liggen in een gras. Breda, Van Kemenade, 1996
Dun land. Amsterdam, De Bezige Bij, 1994
Het oor de bij. Breda, Van Kemenade & Hollaers, 1993

Werk van Y. Né verscheen in meer dan 40 poëziebloemlezingen (een selectie)
Il n’est d’eau que la mer; florilège de poésie Zélandaise – 2015
Als een zwerfkei, dichters over Dylan – 2015 bloemlezing over Bob Dylan
Omtrent Vincent – 2015
Laaglandse poëzie, dichters uit Noord-Brabant, Ballustrada, 2014
Orkest van zinnen.  2012
De dichter ontdekt, 2011
De nieuwe Zeeuwse Nachtegaal; 60 jaar Poëzie in het Zeeuws Tijdschrift 1950-2010, Middelburg, Stichting CBK
Zinnen beelden, vier momenten. 2009
Daan Manneke, componist van de ruimte. 2009
Wees niet wreed. 2008

Met Daan Manneke tijdens boekpresentatie Het Scheve Meisje, april 2016. Foto: Linda Bertens

Met Daan Manneke tijdens boekpresentatie Het Scheve Meisje, april 2016. Foto: Linda Bertens

Dichter bij Van Gogh. 2006
Kastanjegedichten. 2006
Poosplaatsen. 2004
Gerrit Komrij’s Nederlandse poëzie. Amsterdam,     Bakker, 2002
Zeeuws Dicht. Vlissingen, ADZ, 2002 foto cover
12 gedichten omarmend rijm. 2002
Gedichten 1999
Zee & land, 1999
Literaire wandelroute Breda. 1997

Proza
Het Scheve Meisje; roman. Amsterdam, De Geus, 2016         oScheveMeisje_TerVerzending
In de jaren vijftig is een huwelijksleven pas compleet als er kinderen zijn. Dus komt er een kind, een dochter. Maar niet het meisje waarop de ouders hoopten. Haar ouders zijn bang voor het onbereikbare wezen dat niemand nodig lijkt te hebben. Ze zien niet hoe dit meisje zich ervan bewust is te leven in een wereld waarvan de gebruiksaanwijzing ontbreekt. In Het scheve meisje vindt Yvon Né woorden voor de manier waarop een kind van tussen de twee en elf jaar kijkt, leeft en voelt. Een kind dat de dingen om zich heen op een eigen manier interpreteert om de wereld hanteerbaar te maken en daarin door haar omgeving niet begrepen wordt. Een roman die ons het kind weer laat ontdekken. Hartveroverend en ontroerend. Lees de bespreking van Daan Manneke en de bespreking op Zeeland Geboekt.
Citaten uit recensies:
– ‘Deze sensitieve roman bevat mooie beelden en originele gedachten. Het conflict wordt geloofwaardig en voelbaar beschreven.’ – Hebban
– ‘Verontrustend is Het scheve meisje, omdat het toont hoe anders mensen die elkaar na staan de werkelijkheid kunnen zien en hoe onmogelijk contact en begrip daardoor worden.’ – Brabant Cultureel

zondiginzeelandProza in bloemlezingen
Zondig in Zeeland met het verhaal N.N. Me Fecit (pag. 214) .  2012
Laaglandse Verhalen. 2006
Het huiszielenproject.  1999

Werk van Y. Né werd gepubliceerd in vele tijdschriften en kranten. Zoals De Gids, BN/De Stem, Ballustrada, Zeeuws Tijdschrift, Brabant Cultureel, Hollands Maandblad, Maatstaf, De Volkskrant, Lust & Gratie en Surplus. (altijd gaan hier beeld en poëzie hand in hand).

 

Artikelen over poëzie door Y. Né
Tussen september 1994 en september 2005 schreef Y. Né eens in de twee weken recensies van pas verschenen poëziebundels in opdracht van Dagblad BN/De Stem. Ook in opdracht van de tijdschriften Lust & Gratie en Surplus schreef zij poëziebesprekingen.


Over Y. Né (een selectie) 

2016
– PZC, ‘De angst niet gewenst te zijn’
– Brabant Cultureel, ‘Yvon Né debuteert als romancier’

2015
– De Groene Amsterdammer, recensie door Piet Gerbrandy, ‘Het denkende type’
– Meandermagazine, recensie door Joop Leibbrand, ‘Niemand is wie hij denkt wie hij is’

2014
– BN DeStem, ‘Yvonne Né bundelt werkelijkheid’
– Hebban, Heel soms heb je dat…’
– Zinweb, ‘De werkelijkheid houdt het lang vol’
– Brabant Cultureel, ‘Tussen Bach en kokende motor’

2013
– BN DeStem, interview, ‘Yvonne Né bewandelt liever niet de uitgesleten paden’
– BN DeStem, ‘Koningslied van Bredase bodem: Chanson voor de Koning’

2011
– Brabant Cultureel, ‘Y. Né verzameld’
– Het ruisend gewas, ‘Uit een duizelend geheim bestaan’

2009
– Leids Nieuwsblad, ‘Gouden Eeuw verwoord in inspirerende gedichten’
– De Volkskrant, ‘Kwintet’
– PZC, ‘Ze is vóór het veertje en tegen het lood’

2008
– BN DeStem, ‘Ode aan historische Zuiderwaterlinie’gerritkomrij's

2007
– BN DeStem, ‘Poëzie aan de haven’
– Neerlandistiek, ‘ Poëzie op straat in de 20e en 21e eeuw’

2006
– AVRO Klassiek, boekrecensie, ‘Rembrandts Leiden’

 


Internet 

Website Y. Né
Uitgeverij De Geus 
– YouTube filmpje met het gedicht Hemelboom (2014)
Het ruisend gewas
CuBra
Uitgeverij Van Kemenade
De geletterde mens
Nederlandse Poëzie Encyclopedie 


Contact

y.ne@casema.nl

Copyright:
 Logo ZB

 

 

 

 

Dit bericht is geplaatst in Biografieën. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *