Atlas van de watersnood 1953

Opmaak 1

Alleen als je de auteur zelf spreekt, kom je te weten dat hij soms duidelijke bedoelingen met zijn onderzoek en boek heeft, die uiteindelijk niet gerealiseerd worden. Koos Hage (1947) was stedenbouwkundige in Rotterdam en was nauw betrokken bij het project Brandgrens. Daarmee werden de gevolgen van het fatale Duitse bombardement van 14 mei 1940 in heel de stad zichtbaar gemaakt. Hij werd geboren in Stavenisse en maakte daar als 5-jarige de Ramp van 1953 mee. Met die achtergrond kwam hij op het idee om alle dijkgaten van de watersnood te markeren. Vaak is niet meer zichtbaar waar er toen stroomgaten waren. Helaas, het Waterschap Scheldestromen wilde liever vooruit kijken. De markeringen van alle 95 dijkgaten worden dus niet geplaatst. Maar Hage kon met het gevonden materiaal wel een boek schrijven. Dat werd de prachtige Atlas van de watersnood 1953. Waar de dijken braken.

Het is een intrigerend boek. Hage vond eind 2011 in het Zeeuws Archief in Middelburg doosjes met contactopnamen van luchtfoto’s, die een week na de rampnacht van 31 januari op 1 februari 1953 van alle dijkdoorbraken waren gemaakt. Dat is de kern van de uitgave. Bij elke luchtfoto wordt de hoogte van de betreffende dijk en de hoogte van de vloed aangegeven. Verder een feitelijk relaas over de eigenlijke doorbraak, de tijdstippen, welke dorpen, steden en polders er onder water liepen. En bij elk stroomgat ook een kort ooggetuigenverslag, overgenomen uit interviews die Kees Slager in de jaren tachtig voor zijn boek over de Ramp maakte. Verder zijn er goed geschreven en zeer informatieve inleidende en verklarende hoofdstukken. Daarin komt ook de nasleep in de vorm van de Deltawerken ruimschoots aan bod.

Schelphoekfoto Schelphoek

Het verhaal over het mislukte markeringsproject kwam terloops ter sprake. Ik betreur het wel dat onze dijkgraaf Toine Poppelaars niet – al was het aarzelend – op het plan is ingegaan. Het visualiseren van dramatische gebeurtenissen levert vaak een indrukwekkend resultaat op. Dat vind ik in elk geval. En ik kan me in elk geval goed voorstellen hoe ik op een op het oog robuuste zeewering sta en door een markering eraan herinnerd wordt dat daar in 1953 het water naar binnen stroomde. Dat zegt veel over kracht en nietigheid. En is en passant een mooie manier om draagkracht te creëren voor (dure) dijkversterkingen.

Enfin. Project mislukt, althans tot het waterschapsbestuur op zijn schreden terugkeert. Maar we hebben in elk het boek nog. Daar mogen we ook heel erg tevreden mee zijn.

**********************************************

PZC van woensdag 25 november 2015

Stavenisse

(foto Stavenisse)

Alle dijkgaten van 1953 komen in beeld

Een week nadat de dijken braken op 1 februari 1953 werden van alle stroomgaten luchtfoto’s gemaakt.

door Jan van Damme
Hoe krijg je een overzicht van een uitgestrekt rampgebied? De eerste dagen van februari 1953 was het antwoord hetzelfde als vandaag de dag. Waar we nu een drone met een camera de lucht in zouden sturen, werd toen opdracht gegeven aan KLM Aerocarto. Op 7 en 9 februari, een week na de rampnacht van 31 januari op 1 februari, werden alle dijkdoorbraken in zuidwest-Nederland in opdracht van de directeur-generaal van Rijkswaterstaat vanuit een Dakota-karteringstoestel gefotografeerd. De foto’s worden nu voor het eerst gepubliceerd.

dreischorfoto Dreischor

Onderzoeker Koos Hage ontdekte in het Zeeuws Archief eind 2011 doosjes met de contactafdrukken van ‘loodrechte opnamen’ van de vernielde dijken. Het bleek uniek materiaal. De foto’s moesten de dijkbeheerders inzicht bieden in de omvang en de ernst van de beschadigingen aan de zeewering. Die informatie was vanaf het land of vanaf het water nauwelijks te verkrijgen. Voor de kijker van nu hebben de luchtfoto’s een ander soort zeggingskracht. Koos Hage: „Nu geven de foto’s ons een onthutsend en huiveringwekkend beeld van de situatie toen, direct nadat het noodlot had toegeslagen. De zeer gedetailleerde foto’s zuigen de beschouwer diep in de overstroomde gebieden van 1953.”
Stavenissefoto Stavenisse

Met die foto’s heeft Hage een monumentale Atlas van de Watersnood 1953 samengesteld. Vrijdag wordt het boek in het Watersnoodmuseum bij Ouwerkerk gepresenteerd. Het hele rampgebied komt aan bod: Zeeland, Zuid-Holland en West-Brabant zijn het zwaarst getroffen, met in totaal 1836 slachtoffers. Voor Zeeland biedt de atlas het volgende: van Schouwen-Duiveland krijgen we 27 dijkgaten in beeld, van Sint Philipsland 4, Tholen 9, Noord-Beveland 2, Walcheren 1, Zuid-Beveland 10 en van Zeeuws-Vlaanderen 5.
Auteur Koos Hage werd in 1947 in Stavenisse geboren. Hij was nog net 5 jaar toen daar het water kwam. Hoeveel slachtoffers er in zijn familie vielen, wil hij niet zeggen. Hij was stedenbouwkundige in Rotterdam, waar hij een boek over de brandgrens van 14 mei 1940 publiceerde.

nieuwneuzenpolderfoto Nieuw Neuzenpolder

Koos Hage: Atlas van de Watersnood 1953. Waar de dijken braken – Uitgeverij Thoth, gebonden, 192 pagina’s, 29,90 euro (tot 28 februari 2016, daarna 39,90 euro). De atlas bevat luchtfoto’s van 96 stroomgaten met relevante informatie. Verder zijn er fragmenten van interviews met ooggetuigen opgenomen, die Kees Slager in de jaren tachtig maakte.
Presentatie: vrijdag 27 november 15.30 uur in het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk.

Bestel: Atlas van de Watersnood

Dit bericht is geplaatst in Agenda, Watersnood met de tags . Bookmark de permalink.

2 reacties op Atlas van de watersnood 1953

  1. J.W.Boehmer schreef:

    Dit is mijn reactie aan de uitgever

    Geachte uitgever,

    Tijdstippen van doorbraken kloppen niet met de vloedmerken van de ondergelopen polders in “verslag over de stormvloed 1953” van RWS uit 1961
    De dijkgraaf van “de Zeeuwse stromen” heeft dus misleidende informatie verschaft destijds aan Rijkswaterstaat (in 1953-61) aan Kees Slager (1990-92) en nu weer aan de uitgever.

    Ik heb begrepen van het Kamerdebat over de Teevendeal dat dit strafbaar is.

    Graag per omgaande een reactie, aangezien ik al op 7 sept 2010, 25 okt 2011 en 3 feb 2012 en in nov 2012 aan de orde heb gesteld in interviews in De Telegraaf, Het AD, de NRC en in een brief aan dijkgraaf Poppelaar.. dat de dijken veel vroeger braken dan bij de hoogste waterstand.

    Is een aangifte tegen de dijkgraaf hier de juiste actie?
    Moet het passieve beleid van het waterschap niet met de rechter worden aangepakt?
    Ik heb er geen geld voor
    Wie wel?

    Graag een reactie op mijn email adres
    JWB

  2. Jaya schreef:

    Jan Willem Boehmer spreekt de waarheid.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *